Είναι αδιανόητο μια κυβέρνηση που έχει καταπατήσει κατ’ επανάληψη και με ωμό τρόπο τις αρχές του κράτους δικαίου να επικαλείται σήμερα το ίδιο το κράτος δικαίου ως ρητορικό καταφύγιο. Η γενική αυτή επισήμανση δεν γίνεται μόνο επειδή άρχισε η δίκη για την τραγωδία των Τεμπών, μια δίκη που αφορά τις αιτίες του δυστυχήματος, ενώ παραμένει ανοιχτή και η μεγάλη πληγή της συγκάλυψης που επίσης ζητά δικαστική και πολιτική διερεύνηση. Γίνεται και για έναν ακόμη λόγο, εξίσου βαρύ και αποκαλυπτικό, για το άλλο μεγάλο σκάνδαλο της διακυβέρνησης Μητσοτάκη, το σκάνδαλο των υποκλοπών.
Πρόκειται για μια υπόθεση στην οποία η εξουσία πιάστηκε επ’ αυτοφώρω και όμως, με τη συνδρομή μηχανισμών χειραγώγησης της Δικαιοσύνης, επιχείρησε να την οδηγήσει σε μια ανώδυνη κατάληξη. Εκεί όπου όλα έδειχναν ότι η υπόθεση είχε θαφτεί, ήρθε η εξέλιξη που αλλάζει ξανά τα δεδομένα. Δύο νέοι δικαστικοί λειτουργοί, με μια απόφαση σχεδόν δύο χιλιάδων σελίδων, ανέσυραν το σκάνδαλο από το σκοτάδι, το επανέφεραν με βαρύτητα στο κέντρο της δημόσιας ζωής και ζήτησαν περαιτέρω διερεύνηση για πράξεις που αγγίζουν ακόμα και το πεδίο της κατασκοπίας.
Η κυβέρνηση, διά του κυβερνητικού της εκπροσώπου, ο οποίος όταν τοποθετείται εκφράζει ευθέως τη γραμμή του πρωθυπουργού, υποστήριξε πως όσα συνέβησαν ήταν αποτέλεσμα ενεργειών ιδιωτών. Η θέση αυτή, πέρα από το ότι δεν πείθει, γεννά ένα ακόμη πιο σοβαρό ερώτημα. Όταν έχουν τεθεί υπό παρακολούθηση υπουργοί, ο αρχηγός των Ενόπλων Δυνάμεων και άλλα κορυφαία πρόσωπα που συνδέονται άμεσα με την εθνική ασφάλεια, τότε ο ισχυρισμός περί ιδιωτών περιγράφει ευθέως ένα καθεστώς κατασκοπίας. Αν πράγματι αυτή ήταν η αλήθεια, θα όφειλε ο ίδιος ο πρωθυπουργός να έχει διατάξει άμεσα όλα τα μέλη της κυβέρνησής του που υπήρξαν θύματα παρακολουθήσεων να προσφύγουν στη Δικαιοσύνη, να καταθέσουν μηνύσεις και να πρωτοστατήσουν στην αποκάλυψη του κυκλώματος. Τίποτε από αυτά δεν έγινε.
Και δεν έγινε γιατί τα πραγματικά δεδομένα δείχνουν προς άλλη κατεύθυνση. Τα ίδια σχεδόν πρόσωπα βρέθηκαν υπό παρακολούθηση από την ΕΥΠ, μέσα από τη λεγόμενη νόμιμη διαδικασία, και ταυτόχρονα από το Predator. Υπάρχουν μαρτυρίες για τη λειτουργία κέντρου στην Αγία Παρασκευή, σε εγκατάσταση που συνδέεται με την ΕΥΠ, όπου φέρεται να ήταν τοποθετημένο το σύστημα του Predator. Υπάρχουν επίσης πλήθος στοιχείων και μαρτυριών που φωτίζουν τις σχέσεις της ΕΥΠ με όσους έφεραν και διακίνησαν το λογισμικό αυτό στην Ελλάδα.
Ιδιαίτερη βαρύτητα αποκτούν και όσα λέει πλέον ο επικεφαλής της εταιρείας που εμπορεύτηκε το Predator. Μετά τη βαριά καταδίκη από το πρωτοδικείο, διαμηνύει ότι δεν πρόκειται να χρησιμοποιηθεί ως αποδιοπομπαίος τράγος. Δηλώνει ότι η εταιρεία του πουλά το επίμαχο λογισμικό σε κυβερνήσεις και ότι αυτό ακριβώς συνέβη και στην Ελλάδα. Με άλλα λόγια, περιγράφει ευθέως πώληση του Predator σε ελληνικές κρατικές υπηρεσίες. Το ίδιο λογισμικό, σύμφωνα με τα στοιχεία που έχουν έρθει στο φως, εξήχθη και στη Μαδαγασκάρη, με εμπλοκή προσώπων που κατείχαν τότε κρίσιμες θέσεις στο υπουργείο Εξωτερικών και σήμερα βρίσκονται σε επιτελικούς ρόλους στον κομματικό μηχανισμό της Νέας Δημοκρατίας.
Τα γεγονότα βοούν και η κυβέρνηση επιμένει να παριστάνει ότι δεν τα ακούει. Είχε θεωρήσει ότι η υπόθεση είχε κλείσει οριστικά, ότι η συγκάλυψη είχε αποδώσει, ότι ο Άρειος Πάγος είχε ήδη συμβάλει καθοριστικά στη διευθέτηση μιας ελεγχόμενης εκτόνωσης. Είχαμε δει ανώτατους δικαστικούς λειτουργούς να υιοθετούν μια συλλογιστική που οδηγούσε σε ποινική απαλοιφή ή σε αμελητέες συνέπειες, σαν να είχε ήδη συνταχθεί μια φόρμουλα αθώωσης. Και όμως, η πρόσφατη δικαστική απόφαση έρχεται να ανατρέψει αυτή την εικόνα, να καλύψει το κενό που άφησε η ανακριτική αδράνεια και να ανοίξει ξανά τον φάκελο με όρους ουσίας.
Αυτό που πλέον τίθεται δεν είναι μια θεωρητική αμφιβολία. Είναι η ανάγκη να διερευνηθεί σε βάθος ένα πλέγμα ενεργειών που προσβάλλει τον πυρήνα της δημοκρατικής λειτουργίας, την αξιοπιστία των θεσμών, την έννοια του κράτους δικαίου και την ίδια την εθνική ασφάλεια. Η επαναφορά του σκανδάλου των υποκλοπών στην πρώτη γραμμή της επικαιρότητας έχει τεράστια σημασία, επειδή αγγίζει ακριβώς αυτά τα θεμέλια που η κυβέρνηση ήθελε να πείσει ότι έχουν μείνει αλώβητα. Η αλήθεια είναι ότι έχουν δεχθεί βαρύ πλήγμα.
Η ΕΥΠ, που υπαγόταν απευθείας στον πρωθυπουργό, βρίσκεται στον πυρήνα αυτής της σκοτεινής ιστορίας. Εμπλέκεται η υπηρεσία, εμπλέκεται η διοίκησή της, εμπλέκεται ένα σύστημα εξουσίας που φρόντισε να τοποθετήσει στην κορυφή της πρόσωπα ακόμη και χωρίς τα αναγκαία τυπικά προσόντα. Τίποτε σε αυτή την υπόθεση δεν μοιάζει τυχαίο, τίποτε δεν παραπέμπει σε μεμονωμένη εκτροπή, τίποτε δεν φανερώνει ένα απλό διοικητικό ατύχημα. Αντιθέτως, αποκαλύπτεται μια οργανωμένη πρακτική, μια κανονικοποίηση της παρακολούθησης, μια συστηματική χρήση υποκλοπών σε βαθμό που παραπέμπει σε βιομηχανία.
Και εκεί βρίσκεται το πλέον ανησυχητικό στοιχείο. Δεν πρόκειται για το κλασικό πεδίο των νόμιμων επισυνδέσεων που κάθε κράτος επικαλείται στο όνομα της ασφάλειας. Εδώ περιγράφεται μια εκτεταμένη παραγωγή παρακολουθήσεων με πολλαπλές χρήσεις, σε ένα περιβάλλον όπου ακούγονται ακόμη και καταγγελίες για εκβιασμούς και για οικονομικά οφέλη που αποκόμισαν όσοι κινούσαν τα νήματα στο παρασκήνιο. Πρόκειται για μια εικόνα βαθιάς θεσμικής σήψης, για ένα καθεστώς αυθαιρεσίας που δεν μπορεί να αντιμετωπιστεί ως ακόμη ένα επεισόδιο της πολιτικής επικαιρότητας.
Το σκάνδαλο αυτό οφείλει να διελευκανθεί μέχρι τέλους. Είναι ζήτημα δημοκρατίας, είναι ζήτημα θεσμικής επιβίωσης, είναι ζήτημα εθνικής αξιοπρέπειας. Μόνο μέσα από πλήρη αποκάλυψη, πραγματική λογοδοσία και αληθινή απονομή δικαιοσύνης μπορεί η χώρα να γνωρίζει ότι δεν θα ξαναζήσει ένα τόσο επικίνδυνο καθεστώς παρακρατικής επιτήρησης. Όσο η υπόθεση μένει θολή, όσο οι υπεύθυνοι προστατεύονται, όσο η αλήθεια σπρώχνεται στο περιθώριο, τόσο θα βαθαίνει η κρίση εμπιστοσύνης απέναντι στους θεσμούς. Και τόσο θα γίνεται πιο φανερό ότι το σκάνδαλο των υποκλοπών δεν ανήκει στο χθες, αλλά παραμένει μια ανοιχτή πληγή που ζητά δικαίωση.
