7ο BIM Conference: Ψηφιακός Μετασχηματισμός στις Κατασκευές

Με τη συμμετοχή 400 στελεχών από τον δημόσιο και ιδιωτικό τομέα, εκπροσώπων αναθετουσών αρχών και κορυφαίων μηχανικών, ολοκληρώθηκαν οι εργασίες του 7ου συνεδρίου "The BIM Conference", το οποίο συνδιοργάνωσαν το Τεχνικό Επιμελητήριο Ελλάδας (ΤΕΕ) και η Boussias Events. Η φετινή διοργάνωση ανέδειξε την κρίσιμη μεταβατική περίοδο για τον κατασκευαστικό κλάδο, εστιάζοντας στην υποχρεωτική εφαρμογή του Building Information Modeling (BIM) που προωθείται από το νέο ευρωπαϊκό κανονιστικό πλαίσιο. Κεντρικό άξονα των συζητήσεων αποτέλεσε η ανάγκη οργάνωσης των αναθετουσών αρχών και η προσαρμογή της αγοράς στις νέες ψηφιακές απαιτήσεις, με ορίζοντα εφαρμογής τα μεγάλα έργα υποδομών.

Η Στρατηγική Σημασία του BIM για το Δημόσιο

Κατά τον χαιρετισμό του, ο Υπουργός Υποδομών και Μεταφορών, Χρίστος Δήμας, χαρακτήρισε την επένδυση στο BIM ως στρατηγική αναγκαιότητα και όχι απλή τεχνολογική αναβάθμιση, τονίζοντας ότι καθορίζει τη βιωσιμότητα και την ανταγωνιστικότητα των σύγχρονων επιχειρήσεων. Αναφέρθηκε στο Στρατηγικό Σχέδιο και τον Οδικό Χάρτη για την εφαρμογή του BIM στην Ελλάδα, ο οποίος περιλαμβάνει 28 παρεμβάσεις πενταετούς ορίζοντα με έμφαση στη διακυβέρνηση, την τυποποίηση και την ενίσχυση δεξιοτήτων. Παράλληλα, επισήμανε τη δημιουργία του Ολοκληρωμένου Πληροφοριακού Συστήματος Διαχείρισης Έργων και Πόρων, το οποίο θα περιλαμβάνει υποσύστημα BIM Viewer, διευκολύνοντας τη διαχείριση των δημοσίων έργων.

Ο κ. Δήμας υπογράμμισε ότι οι ευρωπαϊκές εξελίξεις στον τομέα των δημοσίων συμβάσεων καθιστούν το BIM κεντρικό εργαλείο για τη δημιουργία ανθεκτικών και βιώσιμων υποδομών, μεταμορφώνοντας ριζικά τον τρόπο σχεδιασμού, κατασκευής και διαχείρισης των έργων.

Οι Θέσεις του ΤΕΕ και οι Προκλήσεις της Αγοράς

Από την πλευρά του, ο Πρόεδρος του ΤΕΕ, Γιώργος Στασινός, αναφέρθηκε στην ανάγκη ουσιαστικής διαβούλευσης με την αγορά και την άμεση αναμόρφωση του Ν. 4412/2016 για τις δημόσιες συμβάσεις. Χαρακτήρισε θετική την υποχρεωτικότητα του BIM, αλλά άσκησε κριτική στην γραφειοκρατική επιλογή των Βρυξελλών για το όριο των 25 εκατομμυρίων ευρώ, ζητώντας πιο ρεαλιστικά κριτήρια. Ο κ. Στασινός τόνισε την ανάγκη η Πολιτεία να μετατρέψει τις τεχνικές οδηγίες του ΤΕΕ σε υποχρεωτικές προδιαγραφές και να προχωρήσει σε πρόγραμμα ενίσχυσης του τεχνικού κόσμου για ψηφιακό εξοπλισμό και κατάρτιση, ώστε η μετάβαση να μην αποτελέσει ανάχωμα για τα μικρά τεχνικά γραφεία.

Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στην αρχή της τεχνολογικής ουδετερότητας (OpenBIM), με τον κ. Στασινό να δηλώνει αδιαπραγμάτευτη τη μη δέσμευση της χώρας σε κλειστά λογισμικά ή συγκεκριμένες εταιρείες.

Το Ευρωπαϊκό Κανονιστικό Πλαίσιο και το Άρθρο 65

Η Λιάνα Αναγνωστάκη, Διευθύντρια Δημοσίων Σχέσεων και Ευρωπαϊκών Θεμάτων του ΤΕΕ, ανέλυσε εκτενώς τη νέα πρόταση ευρωπαϊκού Κανονισμού για τις δημόσιες συμβάσεις, εστιάζοντας στο Άρθρο 65. Το άρθρο αυτό εισάγει την υποχρεωτική εφαρμογή του BIM σε δημόσια έργα με εκτιμώμενη αξία άνω των 25 εκατομμυρίων ευρώ, ορίζοντας το BIM ως ένα σύνολο συνεργατικών ψηφιακών διαδικασιών βασισμένων σε ανοικτούς μορφότυπους.

Η κ. Αναγνωστάκη επισήμανε ότι η μεταρρύθμιση στηρίζεται σε πέντε πυλώνες: την απλούστευση των διαδικασιών, την έμφαση στην ποιότητα, την ψηφιοποίηση, τη διευκόλυνση των μικρομεσαίων επιχειρήσεων και τη σύνδεση των συμβάσεων με στόχους βιωσιμότητας. Ωστόσο, προειδοποίησε ότι η υποχρεωτικότητα χωρίς προηγούμενη προετοιμασία μπορεί να δημιουργήσει προβλήματα, τονίζοντας την ανάγκη για σαφείς απαιτήσεις πληροφορίας, οργανωμένες διαδικασίες συνεργασίας (CDE) και εκπαίδευση των δημοσίων φορέων.

Παρουσίασε επίσης έναν οδικό χάρτη μετάβασης τεσσάρων σταδίων: προετοιμασία, πιλοτική εφαρμογή, αποτίμηση και επέκταση, υπογραμμίζοντας ότι η επιτυχία εξαρτάται από τη θεσμική και οργανωτική ικανότητα του κράτους να ζητά, να ελέγχει και να αξιοποιεί τα δεδομένα.

Η Ετοιμότητα των Αναθετουσών Αρχών

Στη θεματική συζήτηση για την ετοιμότητα των φορέων, η Ραφαέλα Μαραγκουδάκη από το Υπουργείο Υποδομών τόνισε την ανάγκη ριζικής τροποποίησης του θεσμικού πλαισίου και της κατάρτισης νέων προδιαγραφών. Η Γεωργία Στεφανάκου από την ΕΥΔΑΠ αναφέρθηκε στη σύσταση εσωτερικής επιτροπής BIM και στην υλοποίηση πιλοτικών έργων, ενώ ο Ιωάννης Κανελλόπουλος από τις Κτιριακές Υποδομές παρομοίασε τη μετάβαση στο BIM με την ιστορική μετάβαση από το ραπιδογράφο στο CAD, υπογραμμίζοντας τα οφέλη σε χρόνο, κόστος και ποιότητα.

Εφαρμογές και Μελέτες Περίπτωσης

Το συνέδριο φιλοξένησε πλήθος παρουσιάσεων για την πρακτική εφαρμογή του BIM. Ο Issam Elabsi από την AIDIGITS LTD εστίασε στην εκπαίδευση και την ψηφιοποίηση υφιστάμενων κτιρίων μέσω ψηφιακών διδύμων (digital twins). Ο Γιώργος Κοντόπουλος από την PwC παρουσίασε έρευνα για τα εμπόδια υιοθέτησης, όπως η αντίσταση στην αλλαγή και η νομική ασάφεια, προτείνοντας το σύστημα Invisible Decision System.

Ο Μάνος Βράιλας από τον ΣΤΕΑΤ τόνισε τη σημασία των σαφών απαιτήσεων εργοδότη (EIR) και τη χρήση του BIM για λήψη αποφάσεων βάσει δεδομένων. Η Ευαγγελία Ντικούλη από την ΕΛΕΜΚΑ παρουσίασε μετρήσιμα οφέλη, όπως η μείωση του χρόνου προμετρήσεων από 10 ημέρες σε 1 και η δραστική μείωση των συγκρούσεων (clashes) σε σύνθετα έργα.

Ο Κωνσταντίνος Μήτσης από την METKA ανέλυσε το πιλοτικό έργο της Παράκαμψης Χαλκίδας, ενώ ο Κώστας Λεονταρίτης από τον ΑΔΜΗΕ παρουσίασε την εφαρμογή BIM σε υποσταθμούς υψηλής τάσης. Η Κάλλη Κώστα από την ΕΥΔΑΠ περιέγραψε τη χρήση GPR και ψηφιακού διδύμου για την αντιμετώπιση απρόβλεπτων εμποδίων στο υπέδαφος, αποτρέποντας καθυστερήσεις και κόστη.

Διεθνείς Τάσεις και Τεχνολογικές Καινοτομίες

Ο Μιχάλης Καλογιαννάκης από την FIG μίλησε για τον ρόλο του τοπογράφου στο GeoBIM, ενώ ο καθηγητής Sui Lai Khoo ανέλυσε τη διασύνδεση BIM και Τεχνητής Νοημοσύνης. Ο Αλέξανδρος Καρδιτσάς παρουσίασε εφαρμογές σε βιομηχανικές εγκαταστάσεις, και ο Άρης Θεοδώρου ανέδειξε την ανακατασκευή του Camp Nou ως παράδειγμα καινοτόμων ροών εργασίας.

Η Μαρία Καρυωτάκη από τη LAMDA Development παρουσίασε το City-Scale Digital Twin του έργου The Ellinikon, ενώ ο Jan Filip Mertens ανέλυσε πιλοτικό έργο στην Κολωνία. Εκπρόσωποι του Διεθνούς Αερολιμένα Αθηνών και της SALFO μίλησαν για τη διαχείριση πληροφορίας σε υποδομές 24/7, και ο Χρόνης Λουλάκης τόνισε τη σημασία της στρατηγικής και της διαχείρισης δεδομένων.

Η Τεχνική Οδηγία ΤΕΕ B01

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον προκάλεσε η παρουσίαση της Τεχνικής Οδηγίας ΤΕΕ B01 για τα Κτιριακά Έργα, η οποία θα τεθεί σε κλειστή διαβούλευση. Η οδηγία χωρίζεται σε τρία μέρη: ανάλυση επιπέδων ωριμότητας, εργαλεία λογισμικού και μετάβαση από το LOD στο Level of Information Need (LOIN). Περιλαμβάνει οδηγίες μοντελοποίησης ανά ειδικότητα και λίστες ελέγχου (QA/QC) για την παράδοση των μοντέλων.

Ο Issam Elabsi υπογράμμισε ότι η οδηγία βασίζεται σε διεθνή πρότυπα αλλά είναι προσαρμοσμένη στην ελληνική πραγματικότητα, μειώνοντας τον χρόνο προετοιμασίας των γραφείων. Η Λιάνα Αναγνωστάκη ανακοίνωσε το χρονοδιάγραμμα: έναρξη κλειστής διαβούλευσης στις 23 Οκτωβρίου, ολοκλήρωση παρατηρήσεων στις 9 Νοεμβρίου και δημόσια διαβούλευση 15 ημερών πριν την επίσημη έκδοση.

Το συνέδριο ολοκληρώθηκε με τη διαπίστωση ότι ο μετασχηματισμός είναι εφικτός, αρκεί να ξεπεραστούν τα εμπόδια νοοτροπίας και να διασφαλιστεί η συνεπής εφαρμογή των προτύπων σε όλα τα στάδια του κύκλου ζωής των έργων.