ΑΑΔΕ: Στο μικροσκόπιο οι influencers για αδήλωτα έσοδα

Η ΑΑΔΕ ανοίγει νέο μέτωπο ελέγχων στη φοροδιαφυγή της ψηφιακής οικονομίας, βάζοντας στο μικροσκόπιο τους influencers και τη δραστηριότητά τους σε πλατφόρμες όπως το Instagram, το Facebook και το TikTok. Η φορολογική διοίκηση ερευνά πλέον συστηματικά αναρτήσεις, συνεργασίες, δώρα, ανταλλαγές προϊόντων και υπηρεσιών, με στόχο να εντοπίσει εισοδήματα που δεν δηλώθηκαν και διαφημιστικές προβολές που δεν συνοδεύτηκαν από τα προβλεπόμενα παραστατικά.

Η ανάπτυξη του influencer marketing έχει δημιουργήσει μια νέα αγορά με υψηλούς τζίρους, η οποία για χρόνια κινήθηκε σε μεγάλο βαθμό σε γκρίζες ζώνες. Προϊόντα, ταξίδια, υπηρεσίες, εκπτωτικοί κωδικοί και χορηγούμενες δημοσιεύσεις μετατρέπονται σε οικονομική δραστηριότητα, ακόμη και όταν δεν υπάρχει άμεση χρηματική πληρωμή. Το μήνυμα της ΑΑΔΕ είναι πλέον σαφές: η προβολή με αντάλλαγμα προϊόν ή υπηρεσία συνιστά φορολογητέα συναλλαγή.

Για τον σκοπό αυτό έχουν συγκροτηθεί ειδικές ελεγκτικές ομάδες, οι οποίες εξετάζουν δημόσιες αναρτήσεις, hashtags, tags εταιρειών, σχόλια, επαναλαμβανόμενες αναφορές σε προϊόντα και κάθε ψηφιακό ίχνος που μπορεί να δείχνει εμπορική συνεργασία. Η φορολογική μηχανή δεν περιορίζεται πλέον στα παραδοσιακά βιβλία και τιμολόγια, αλλά αξιοποιεί το ίδιο το περιεχόμενο των social media ως αποδεικτικό υλικό.

Η απόφαση που δείχνει τη νέα γραμμή των ελέγχων

Ενδεικτική της νέας πρακτικής είναι η απόφαση 1966/2026 της Διεύθυνσης Επίλυσης Διαφορών, η οποία αποτυπώνει με σαφήνεια τον τρόπο με τον οποίο αντιμετωπίζονται οι υποθέσεις των influencers. Η υπόθεση αφορούσε επαγγελματικό λογαριασμό στο Instagram, ο οποίος ελέγχθηκε αναλυτικά από τις φορολογικές αρχές.

Οι ελεγκτές διαπίστωσαν ότι μέσα στο 2019 είχαν γίνει συνολικά 322 αναρτήσεις. Για τις περισσότερες υπήρχαν τα αντίστοιχα φορολογικά στοιχεία. Ωστόσο, σε 54 δημοσιεύσεις που αφορούσαν προβολή προϊόντων και υπηρεσιών εταιρειών δεν είχε εκδοθεί κανένα παραστατικό, παρά το γεγονός ότι το περιεχόμενο παρέπεμπε σε εμπορική συνεργασία.

Οι αναρτήσεις αυτές περιλάμβαναν συνεργασίες τύπου barter, giveaways και προβολή προϊόντων από κλάδους όπως ένδυση, υπόδηση, καλλυντικά, κοσμήματα, τεχνολογικά είδη και τρόφιμα. Αφορούσαν επίσης υπηρεσίες από ξενοδοχεία, εστιατόρια, γυμναστήρια, κομμωτήρια και κέντρα αισθητικής, δηλαδή ένα ευρύ φάσμα εμπορικής δραστηριότητας που δεν είχε αποτυπωθεί φορολογικά.

Η ελεγχόμενη υποστήριξε ότι αρκετές από τις δημοσιεύσεις είχαν προσωπικό χαρακτήρα και δεν αποτελούσαν διαφημιστικές συνεργασίες. Η ΔΕΔ απέρριψε τον ισχυρισμό, κρίνοντας ότι το περιεχόμενο των αναρτήσεων αποδείκνυε οργανωμένη εμπορική δραστηριότητα με σκοπό την οικονομική ωφέλεια. Η γραμμή αυτή καθιστά σαφές ότι η δημόσια εικόνα στα social media μπορεί πλέον να αξιολογείται ως επιχειρηματική δραστηριότητα.

Πρόστιμα άνω των 70.000 ευρώ και νέες υποχρεώσεις

Η προσφυγή της influencer απορρίφθηκε και οι φορολογικοί καταλογισμοί διατηρήθηκαν στο σύνολό τους. Επιβλήθηκε πρόστιμο 9.780 ευρώ για τη μη έκδοση 54 φορολογικών παραστατικών, φόρος εισοδήματος και πρόστιμα συνολικού ύψους 42.125,28 ευρώ, καθώς και επιπλέον ΦΠΑ 19.560 ευρώ. Το συνολικό βάρος ξεπέρασε τις 70.000 ευρώ, επιβεβαιώνοντας ότι οι έλεγχοι δεν έχουν απλώς προειδοποιητικό χαρακτήρα.

Το πιο κρίσιμο στοιχείο της υπόθεσης είναι ότι η φορολογική αρχή θεωρεί φορολογητέα και την ανταλλαγή προϊόντων ή υπηρεσιών με διαφημιστική προβολή. Ένα δωρεάν ταξίδι, ένα κινητό τηλέφωνο, ρούχα, καλλυντικά ή οποιαδήποτε παροχή που δίνεται με αντάλλαγμα παρουσίαση στα social media έχει οικονομική αξία και πρέπει να δηλώνεται.

Οι αναρτήσεις στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης λειτουργούν πλέον ως ψηφιακά τεκμήρια. Φωτογραφίες, βίντεο, αναφορές σε εταιρείες, εκπτωτικοί κωδικοί, σύνδεσμοι αγοράς, επαναλαμβανόμενες εμφανίσεις προϊόντων και η συχνότητα προβολής μπορούν να χρησιμοποιηθούν ως ενδείξεις επιχειρηματικής δραστηριότητας. Τα στοιχεία αυτά διασταυρώνονται με τραπεζικούς λογαριασμούς, συμβάσεις, ηλεκτρονική αλληλογραφία και διαθέσιμα φορολογικά δεδομένα.

Οι influencers που ασκούν συστηματική δραστηριότητα υποχρεούνται να κάνουν έναρξη εργασιών στην Εφορία, συνήθως ως ατομικές επιχειρήσεις. Σε περιπτώσεις υψηλού κύκλου εργασιών, αρκετοί επιλέγουν τη μορφή της μονοπρόσωπης ΙΚΕ. Παράλληλα, πρέπει να τηρούν βιβλία, να εκδίδουν τιμολόγια ή αποδείξεις, να διαβιβάζουν τα στοιχεία στην πλατφόρμα myDATA, να αποδίδουν ΦΠΑ όπου προβλέπεται και να καταβάλλουν ασφαλιστικές εισφορές ως ελεύθεροι επαγγελματίες.

Στο φορολογητέο εισόδημα περιλαμβάνονται χρηματικές αμοιβές από χορηγούμενες αναρτήσεις, διαφημίσεις, affiliate marketing, έσοδα από πλατφόρμες όπως το YouTube και το TikTok, αλλά και παροχές σε είδος. Η εποχή όπου η προβολή προϊόντων μπορούσε να εμφανίζεται ως «προσωπική ανάρτηση» χωρίς λογιστική και φορολογική καταγραφή φαίνεται ότι τελειώνει.

Η πολιτική διάσταση είναι επίσης καθαρή. Η κυβέρνηση εμφανίζει τους ελέγχους ως μάχη κατά της φοροδιαφυγής, όμως η ουσία θα κριθεί από το αν η ΑΑΔΕ θα κινηθεί με ίδιους κανόνες απέναντι σε όλους τους κρίκους της ψηφιακής διαφημιστικής αγοράς: influencers, εταιρείες, μεσάζοντες, διαφημιστικά γραφεία και πλατφόρμες. Η φορολογική συμμόρφωση δεν μπορεί να εξαντλείται στους πιο ορατούς λογαριασμούς των social media, όταν πίσω από κάθε προβολή υπάρχει ολόκληρη εμπορική αλυσίδα.