Άδειες οδήγησης: Νέες αλλαγές στην ψηφιακή έκδοση

Σε νέες διορθωτικές παρεμβάσεις για την πλήρη ψηφιοποίηση της διαδικασίας έκδοσης και ανανέωσης αδειών οδήγησης προχωρά το Υπουργείο Υποδομών και Μεταφορών, επιχειρώντας να κλείσει τεχνικά και λειτουργικά κενά που έχουν αναδειχθεί από την καθολική εφαρμογή των ηλεκτρονικών αιτήσεων.

Το υπουργείο υπέγραψε νέα σύμβαση με το Ίδρυμα Τεχνολογίας και Έρευνας, ύψους 74.400 ευρώ, με αντικείμενο την υποστήριξη και αναβάθμιση της πλατφόρμας ψηφιακών υπηρεσιών που χρησιμοποιείται για διαδικασίες σχετικές με άδειες οδήγησης και άδειες κυκλοφορίας.

Η παρέμβαση έρχεται μετά την υποχρεωτική ηλεκτρονική διεκπεραίωση των αιτήσεων για ανανέωση και έκδοση αδειών οδήγησης μέσω της ειδικής πλατφόρμας του υπουργείου και της Ενιαίας Ψηφιακής Πύλης gov.gr. Η ψηφιοποίηση παρουσιάστηκε ως βήμα απλοποίησης για τον πολίτη, όμως η εφαρμογή της ανέδειξε πρακτικές δυσλειτουργίες, ιδίως μετά την ένταξη των ΚΕΠ στη διαδικασία.

Η σημερινή διαδικασία περιλαμβάνει διαδοχικά στάδια στα οποία εμπλέκονται ο πολίτης, οι γιατροί, τα ΚΕΠ και οι αρμόδιες υπηρεσίες μεταφορών. Έχει ήδη αντικαταστήσει μεγάλο μέρος των παλαιών διαδικασιών που πραγματοποιούνταν στις Διευθύνσεις Μεταφορών των Περιφερειών ή στα ΚΕΠ, ωστόσο η πλήρης μετάβαση απαιτεί νέες τεχνικές προσαρμογές.

Τέλος στον μηχανισμό PIN για τα ιατρικά πιστοποιητικά

Το βασικότερο σκέλος της νέας σύμβασης αφορά τη διασύνδεση της πλατφόρμας του υπουργείου με το σύστημα ηλεκτρονικής συνταγογράφησης της ΗΔΙΚΑ, ώστε να αλλάξει ο τρόπος έκδοσης των ιατρικών πιστοποιητικών που απαιτούνται για την ανανέωση ή έκδοση άδειας οδήγησης.

Σήμερα, ο πολίτης που θέλει να ανανεώσει ή να εκδώσει άδεια οδήγησης πρέπει να δημιουργήσει πρώτα ψηφιακή αίτηση στην πλατφόρμα του υπουργείου και να λάβει ειδικό τετραψήφιο PIN. Ο κωδικός αυτός γνωστοποιείται στους γιατρούς που πραγματοποιούν τις προβλεπόμενες εξετάσεις, ώστε να εκδοθούν τα απαραίτητα πιστοποιητικά υγείας.

Το μοντέλο αυτό δημιούργησε πρόσθετη ταλαιπωρία σε αρκετές περιπτώσεις, κυρίως όταν οι πολίτες προσέρχονται στα ΚΕΠ για την υποβολή αίτησης ανανέωσης διπλώματος. Όπως αναφέρεται στη σύμβαση, συχνά απαιτείται επιπλέον επίσκεψη, αφού ο πολίτης πρέπει πρώτα να λάβει τον κωδικό, να ολοκληρώσει τις ιατρικές εξετάσεις και στη συνέχεια να επιστρέψει για την οριστικοποίηση της αίτησης.

Για τον λόγο αυτό προβλέπεται ανασχεδιασμός της διαδικασίας και κατάργηση του μηχανισμού PIN. Στο νέο σύστημα, οι γιατροί θα μπορούν να εκδίδουν τα πιστοποιητικά υγείας απευθείας στην πλατφόρμα της ΗΔΙΚΑ, χωρίς να έχει προηγηθεί ψηφιακή αίτηση από τον πολίτη.

Στη συνέχεια, όταν ο ενδιαφερόμενος υποβάλλει αίτημα για έκδοση ή ανανέωση άδειας οδήγησης, το πληροφοριακό σύστημα θα αναζητά αυτόματα τα ισχύοντα πιστοποιητικά υγείας και θα τα αντλεί ηλεκτρονικά. Πρόκειται για αλλαγή που, εφόσον λειτουργήσει χωρίς νέες εμπλοκές, μπορεί να περιορίσει μετακινήσεις, καθυστερήσεις και περιττή γραφειοκρατία.

Παρεμβάσεις προβλέπονται και στην έκδοση νέων αδειών οδήγησης μετά την επιτυχή πρακτική εξέταση υποψηφίου οδηγού. Σύμφωνα με τον σχεδιασμό, θα δημιουργηθεί μηχανισμός αυτόματης αποστολής των απαιτούμενων στοιχείων για την παραγωγή της άδειας, χωρίς πρόσθετη ενέργεια από υπαλλήλους των υπηρεσιών μεταφορών.

Η διαδικασία θα ενεργοποιείται μόλις το πληροφοριακό σύστημα λαμβάνει το επιτυχές αποτέλεσμα της πρακτικής εξέτασης. Ακολούθως, θα γίνονται αυτόματα οι αναγκαίοι έλεγχοι μέσω του ευρωπαϊκού συστήματος RESPER, το οποίο χρησιμοποιείται για την επαλήθευση στοιχείων αδειών οδήγησης μεταξύ των κρατών-μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Παράλληλα, τα ηλεκτρονικά αρχεία φωτογραφίας και υπογραφής του υποψηφίου θα αποστέλλονται στη Διεύθυνση Διαβατηρίων και Εγγράφων Ασφαλείας της Ελληνικής Αστυνομίας, ενώ τα απαραίτητα δεδομένα θα διαβιβάζονται στο Ολοκληρωμένο Πληροφοριακό Σύστημα Αδειών Οδήγησης για την παραγωγή του νέου διπλώματος.

Τεχνική υποστήριξη και ανοιχτά ζητήματα διαφάνειας

Το ΙΤΕ θα αναλάβει για διάστημα τριών μηνών την παροχή τεχνικής υποστήριξης δεύτερου επιπέδου για τις ψηφιακές διαδικασίες που έχουν αναπτυχθεί τα προηγούμενα χρόνια στο υπουργείο. Η υποστήριξη θα περιλαμβάνει παρακολούθηση της λειτουργίας των υποδομών, διορθώσεις σφαλμάτων, τεχνική βοήθεια και τακτικές αναβαθμίσεις.

Η υπηρεσία αφορά στελέχη του υπουργείου, υπαλλήλους των περιφερειακών Διευθύνσεων Μεταφορών, εργαζομένους στα ΚΕΠ και τελικούς χρήστες των εφαρμογών. Εκτιμάται ότι οι ψηφιακές υπηρεσίες εξυπηρετούν σήμερα περισσότερους από 1.000 υπαλλήλους των Διευθύνσεων Μεταφορών και Επικοινωνιών σε όλη τη χώρα και πάνω από 3.000 χειριστές στα ΚΕΠ.

Οι ίδιες εφαρμογές χρησιμοποιούνται καθημερινά από πολίτες, σχολές οδηγών, εισαγωγείς και εμπόρους οχημάτων, γεγονός που καθιστά κρίσιμη τη σταθερότητα της πλατφόρμας. Κάθε τεχνικό πρόβλημα μπορεί να μετατραπεί σε καθυστέρηση, επιβάρυνση ή αδυναμία ολοκλήρωσης μιας διοικητικής πράξης.

Με βάση το ισχύον πλαίσιο, η ανανέωση άδειας οδήγησης κάθε κατηγορίας πραγματοποιείται αποκλειστικά ηλεκτρονικά. Ο πολίτης εισέρχεται στο σύστημα με τους προσωπικούς κωδικούς TAXISnet, υποβάλλει αίτηση, επιλέγει την κατηγορία άδειας και μεταφορτώνει τα απαιτούμενα δικαιολογητικά, τα οποία διαφοροποιούνται ανά περίπτωση.

Στη σημερινή μορφή της διαδικασίας εκδίδεται τετραψήφιο PIN για τις ιατρικές εξετάσεις, ενώ ο πολίτης επισκέπτεται πιστοποιημένους γιατρούς και γνωστοποιεί τον κωδικό, τον ΑΦΜ και τον ΑΜΚΑ του. Τα αποτελέσματα καταχωρίζονται ηλεκτρονικά.

Παράλληλα, ο ενδιαφερόμενος πρέπει να επισκεφθεί πιστοποιημένο φωτογράφο, ο οποίος ανεβάζει στο σύστημα myPhoto τα ψηφιακά αρχεία φωτογραφίας και υπογραφής. Ο πολίτης τα συσχετίζει με τον ΑΦΜ του και δίνει συγκατάθεση για τη χρήση τους στην αίτηση.

Ακολουθεί η πληρωμή του παραβόλου, το οποίο εκδίδεται αυτόματα μέσω της εφαρμογής, καθώς και η επιλογή τρόπου παραλαβής της νέας άδειας. Η διαδικασία ολοκληρώνεται με την οριστική υποβολή, ενώ ο πολίτης ενημερώνεται με SMS και email για κάθε στάδιο.

Η υφιστάμενη πλατφόρμα αποτελεί προϊόν δύο προηγούμενων προγραμματικών συμβάσεων ανάμεσα στο Υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης και το ΙΤΕ. Η πρώτη, το 2021, αφορούσε τον ψηφιακό μετασχηματισμό δράσεων του Υπουργείου Υποδομών και Μεταφορών, ενώ η δεύτερη, το 2023, επικεντρώθηκε στην ένταξη απλουστευμένων διαδικασιών στα ΚΕΠ και στην ανάπτυξη πληροφοριακού συστήματος για τις Διευθύνσεις Μεταφορών των Περιφερειών.

Στη συνεργασία με το ΙΤΕ αναφέρθηκε και ο πρώην αναπληρωτής υπουργός Μεταφορών Κωνσταντίνος Κυρανάκης, κατά την τελετή παράδοσης - παραλαβής του υπουργείου στον Γιώργο Κώτσηρα. Ο κ. Κυρανάκης συνέδεσε την ψηφιοποίηση με την προσπάθεια περιορισμού φαινομένων διαφθοράς σε διπλώματα, πινακίδες και άλλες διαδικασίες των υπηρεσιών μεταφορών.

Παράλληλα, υπενθύμισε ότι λειτουργεί ειδική πλατφόρμα καταγγελιών για υποθέσεις που σχετίζονται με εξετάσεις υποψηφίων οδηγών, με τις αναφορές να αποστέλλονται στην Υπηρεσία Εσωτερικών Υποθέσεων της Ελληνικής Αστυνομίας και στην Εθνική Αρχή Διαφάνειας.

Ωστόσο, παραμένει ανοιχτό ένα κρίσιμο ζήτημα εφαρμογής. Η τοποθέτηση καμερών στα οχήματα εξέτασης των υποψηφίων οδηγών, μέτρο που έχει θεσμοθετηθεί από το 2021 για τον έλεγχο αμφισβητούμενων αποτελεσμάτων και καταγγελιών για αθέμιτες πρακτικές, ακόμη δεν έχει εφαρμοστεί, παρότι έχουν περάσει πέντε χρόνια.

Η ψηφιοποίηση των αδειών οδήγησης μπορεί να περιορίσει ουρές, καθυστερήσεις και πεδία συναλλαγής. Η πραγματική της αξία, όμως, θα κριθεί στην πράξη: από το αν οι πλατφόρμες λειτουργούν χωρίς ταλαιπωρία για τον πολίτη, από το αν οι υπηρεσίες υποστηρίζονται τεχνικά και από το αν τα μέτρα διαφάνειας εφαρμόζονται πλήρως, χωρίς πολυετείς καθυστερήσεις.