Αφοπλίζονται νησιά ενώ απειλεί η Τουρκία

Σοβαρά ερωτήματα για την αμυντική επάρκεια των νησιών του ανατολικού Αιγαίου προκαλεί η αποκάλυψη ότι η Ελλάδα μετέφερε μαζικά πυροβόλα του Ελληνικού Στρατού στην Τσεχία, με βάση στοιχεία που έχουν κατατεθεί στο επίσημο Μητρώο Συμβατικών Όπλων του ΟΗΕ, το UNROCA.

Σύμφωνα με την ετήσια ελληνική έκθεση για το 2025, η οποία υποβλήθηκε τον Μάιο του 2026, η χώρα δήλωσε τη μεταφορά συνολικά 190 πυροβόλων προς την Τσεχία. Η υπόθεση αποκτά ιδιαίτερο βάρος, καθώς η μεταφορά πραγματοποιείται σε μια περίοδο κατά την οποία η Τουρκία κλιμακώνει τις απειλές της στο Αιγαίο, επαναφέροντας συστηματικά ζητήματα αποστρατιωτικοποίησης των ελληνικών νησιών και αμφισβητώντας ευθέως ελληνικά κυριαρχικά δικαιώματα.

Τα στοιχεία που δηλώθηκαν στο UNROCA περιλαμβάνουν 66 αυτοκινούμενα πυροβόλα M110A2 των 203 χιλιοστών, 68 ρυμουλκούμενα πυροβόλα M114 των 155 χιλιοστών και 56 ρυμουλκούμενα πυροβόλα M101 των 105 χιλιοστών. Πρόκειται για παλαιά οπλικά συστήματα, τα οποία, σύμφωνα με τις σχετικές αναφορές, υπηρετούσαν σε σημαντικό βαθμό σε νησιά του ανατολικού Αιγαίου.

Η κρίσιμη διάσταση της υπόθεσης βρίσκεται στο γεγονός ότι τα συστήματα αυτά φέρονται να αποσύρονται χωρίς ισοδύναμη αντικατάσταση. Η επίκληση της παλαιότητας του υλικού δεν απαντά στο ουσιαστικό ερώτημα της επιχειρησιακής κάλυψης, ειδικά όταν τα ίδια πυροβόλα θεωρούνται χρήσιμα από την ουκρανική πλευρά στο πεδίο του πολέμου.

Μεταφορά στην Τσεχία με τελικό προορισμό την Ουκρανία

Επισήμως, παραλήπτρια χώρα των 190 πυροβόλων εμφανίζεται η Τσεχία. Ωστόσο, τέτοιου τύπου μεταφορές, στο πλαίσιο της ευρωπαϊκής στρατιωτικής υποστήριξης προς το Κίεβο, συχνά λειτουργούν ως ενδιάμεσοι μηχανισμοί διοχέτευσης υλικού προς την Ουκρανία.

Η συζήτηση γίνεται ακόμη πιο έντονη από τη στιγμή που η Ελλάδα εμφανίζεται να παραχωρεί κρίσιμα συστήματα πυροβολικού, ενώ την ίδια ώρα η Άγκυρα εντείνει τη ρητορική της περί «Γαλάζιας Πατρίδας» και θέτει ευθέως ζήτημα στρατιωτικής παρουσίας στα ελληνικά νησιά. Σε αυτό το περιβάλλον, κάθε αφαίρεση οπλικού υλικού από νησιωτικές μονάδες έχει βαρύ εθνικό και επιχειρησιακό φορτίο.

Κατά τις ίδιες αναφορές, το Κίεβο, την ώρα που δέχεται ελληνική στρατιωτική συνδρομή, φέρεται να έχει χρησιμοποιήσει ελληνικά χωρικά ύδατα ως πεδίο επιχειρησιακής διέλευσης ή δράσης ναυτικών drones. Εφόσον η διάσταση αυτή επιβεβαιώνεται, δημιουργείται πρόσθετο ζήτημα για το εύρος της εμπλοκής της χώρας σε έναν πόλεμο με ευρύτερες γεωπολιτικές συνέπειες.

Η ελληνική κυβέρνηση οφείλει να δώσει καθαρές απαντήσεις. Ποιος αποφάσισε τη μεταφορά των πυροβόλων; Από ποιες μονάδες αφαιρέθηκαν; Ποιο είναι το επιχειρησιακό ισοδύναμο που τοποθετήθηκε στη θέση τους; Με ποια στρατηγική αξιολόγηση κρίθηκε ότι η αποστολή τους δεν αποδυναμώνει την αποτρεπτική ισχύ της χώρας στο Αιγαίο;

Τι είναι το UNROCA και γιατί έχει σημασία

Το UNROCA, δηλαδή το United Nations Register of Conventional Arms, είναι το επίσημο μητρώο του ΟΗΕ για τις διεθνείς μεταφορές συμβατικών όπλων. Δημιουργήθηκε το 1991 από τη Γενική Συνέλευση των Ηνωμένων Εθνών, με στόχο τη μεγαλύτερη διαφάνεια στις πωλήσεις και μεταφορές μεγάλων οπλικών συστημάτων.

Η λειτουργία του μητρώου βασίζεται στην εθελοντική υποβολή στοιχείων από τα κράτη. Παρότι η συμπλήρωσή του δεν είναι υποχρεωτική, πολλές χώρες καταθέτουν ετήσιες εκθέσεις για εξαγωγές και εισαγωγές μεγάλων συμβατικών όπλων.

Οι βασικές κατηγορίες που καταγράφονται περιλαμβάνουν άρματα μάχης, τεθωρακισμένα οχήματα, μεγάλα πυροβόλα, πολεμικά αεροσκάφη, ελικόπτερα, πολεμικά πλοία, πυραύλους και άλλες κρίσιμες κατηγορίες οπλικών συστημάτων. Η δημοσιοποίηση των στοιχείων επιτρέπει τη δημόσια παρακολούθηση των διεθνών μεταφορών και αποκαλύπτει κινήσεις που συχνά δεν αναδεικνύονται επαρκώς στο εσωτερικό πολιτικό πεδίο.

Στην προκειμένη περίπτωση, η Ελλάδα δήλωσε επισήμως στο μητρώο του ΟΗΕ ότι μετέφερε 190 πυροβόλα στην Τσεχία. Η πληροφορία αυτή δεν μπορεί να αντιμετωπιστεί ως τεχνική λεπτομέρεια. Αγγίζει τον πυρήνα της εθνικής άμυνας, της στρατηγικής αυτονομίας και της διαχείρισης του οπλοστασίου των Ενόπλων Δυνάμεων.

Η αποστολή παλαιού υλικού σε σύμμαχες ή φίλιες χώρες μπορεί να εντάσσεται σε διεθνείς υποχρεώσεις ή πολιτικές επιλογές. Όταν όμως αυτό το υλικό προέρχεται από νησιά που βρίσκονται στο επίκεντρο της τουρκικής αναθεωρητικής πίεσης, η κυβέρνηση έχει υποχρέωση πλήρους διαφάνειας. Η χώρα δεν μπορεί να αφοπλίζει κρίσιμες περιοχές, ενώ ταυτόχρονα διακηρύσσει ότι ενισχύει την αποτροπή.

Η εθνική άμυνα δεν είναι πεδίο επικοινωνιακής διαχείρισης. Είναι ζήτημα πραγματικών δυνατοτήτων, ισορροπίας ισχύος και επιχειρησιακής ετοιμότητας. Η μεταφορά 190 πυροβόλων, ακόμη και παλαιών, απαιτεί σοβαρή εξήγηση, συγκεκριμένη τεκμηρίωση και ξεκάθαρη απάντηση στο αν η Ελλάδα ενίσχυσε έναν τρίτο στρατό αποδυναμώνοντας τη δική της γραμμή άμυνας στο Αιγαίο.