Σε μια πρωτοφανή εξέλιξη για τον αγροτικό τομέα, το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων προχώρησε στην ακύρωση δύο κομβικών προγραμμάτων, συνολικού προϋπολογισμού 134 εκατομμυρίων ευρώ, που αφορούσαν τη βιολογική μελισσοκομία και τη βιολογική κτηνοτροφία. Η απόφαση ελήφθη μετά από μια σειρά εντατικών προενταξιακών επιτόπιων ελέγχων, οι οποίοι ανέδειξαν σοβαρότατες και εκτεταμένες περιπτώσεις μη συμμόρφωσης, θέτοντας εν αμφιβόλω την αξιοπιστία ολόκληρου του συστήματος πιστοποίησης.
Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσίασε ο υπουργός Μαργαρίτης Σχοινάς, η ελληνική βιολογική γεωργία γνώρισε μια άνευ προηγουμένου άνθηση τα τελευταία χρόνια, με τον αριθμό των παραγωγών να υπερτριπλασιάζεται από 34.000 το 2020 σε 119.000 το 2024, σημειώνοντας αύξηση της τάξης του 250%. Την περίοδο 2017-2024, καταβλήθηκαν συνολικές ενισχύσεις ύψους 1,265 δισεκατομμυρίων ευρώ για την υιοθέτηση βιολογικών μεθόδων παραγωγής. Ωστόσο, η τεράστια αυτή ζήτηση, η οποία υπερκάλυψε κατά πολύ τους διαθέσιμους πόρους, φαίνεται πως δημιούργησε γόνιμο έδαφος για καταχρήσεις. Ενδεικτικά, στη γεωργία οι αιτήσεις άγγιξαν τα 398 εκατ. ευρώ έναντι προϋπολογισμού 172 εκατ. ευρώ, ενώ στη μελισσοκομία η υπερκάλυψη άγγιξε το 874%.
Στο πλαίσιο αυτό, πραγματοποιήθηκαν για πρώτη φορά στοχευμένοι προενταξιακοί έλεγχοι σε 737 παραγωγούς (380 στη μελισσοκομία και 357 στην κτηνοτροφία). Τα αποτελέσματα ήταν αποκαλυπτικά και ιδιαίτερα ανησυχητικά. Ο γενικός γραμματέας Αγροτικής Ανάπτυξης και πρόεδρος της Task Force για τη βιολογική παραγωγή, Σπύρος Πρωτοψάλτης, δήλωσε στο Αθηναϊκό-Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων: "Η βιολογική παραγωγή είναι στρατηγική προτεραιότητα για την ελληνική γεωργία, αλλά με την προϋπόθεση να είναι πραγματικά - και όχι στα χαρτιά - βιολογική. Η ανάπτυξή της πρέπει να στηρίζεται στην αξιοπιστία, τη διαφάνεια και την πλήρη τήρηση των κανόνων. Τα στοιχεία των ελέγχων είναι σαφή και πολύ ανησυχητικά και προφανώς δεν μπορούν να αγνοηθούν".
Τα ευρήματα των ελέγχων αποκάλυψαν μια συστηματική προσπάθεια παραπλάνησης. Στο 35% των περιπτώσεων εντοπίστηκαν παραβάσεις, ενώ ένα επιπλέον 20,5% των παραγωγών επέλεξε να αποχωρήσει οικειοθελώς μόλις ανακοινώθηκε η διενέργεια των ελέγχων. Συνολικά, το 55,5% των παραγωγών είτε αποχώρησε είτε βρέθηκε με ευρήματα. Στη μελισσοκομία, το 43% των ελεγχθέντων είχε προβλήματα, ενώ στην κτηνοτροφία το ποσοστό αυτό εκτοξεύτηκε στο 69%. Χαρακτηριστικά παραδείγματα αποτελούν περιπτώσεις όπου δηλώθηκαν 205 κυψέλες και βρέθηκαν μόλις 34, ή 130 κυψέλες από τις οποίες βρέθηκαν μόνο 3, ενώ σε άλλη περίπτωση όλες οι δηλωθείσες κυψέλες βρέθηκαν άδειες. Ανάλογες αποκλίσεις καταγράφηκαν και στην κτηνοτροφία, με δηλωμένες 446 αίγες να εντοπίζονται μόλις 164.
Παράλληλα, ο ΕΛΓΟ-ΔΗΜΗΤΡΑ προχώρησε σε ενδελεχή έλεγχο και των 16 εγκεκριμένων Οργανισμών Ελέγχου και Πιστοποίησης. Από τους ελέγχους αυτούς προέκυψαν σοβαρές παραλείψεις, με αποτέλεσμα την επιβολή 8 χρηματικών προστίμων σε 6 φορείς και την εξάμηνη αναστολή έγκρισης για 3 από αυτούς. Μάλιστα, ήδη από τον Αύγουστο του 2025, το Εθνικό Σύστημα Διαπίστευσης είχε αναστείλει τη διαπίστευση 2 φορέων. Ιδιαίτερη ανησυχία προκάλεσαν τα στοιχεία που αφορούν την ένταση των ελέγχων, με ελεγκτές να πραγματοποιούν έως και 15 επιτόπιους ελέγχους σε μία μόνο ημέρα, γεγονός που εγείρει σοβαρά ερωτήματα για την ποιότητα και την αξιοπιστία της διαδικασίας.
Με βάση αυτά τα δεδομένα, το υπουργείο ανακοίνωσε μια σειρά από δραστικά μέτρα. Εκτός από την ακύρωση των δύο προγραμμάτων, αποφασίστηκε το "πάγωμα" κάθε νέας δράσης βιολογικής παραγωγής στο Πρόγραμμα Αγροτικής Ανάπτυξης 2021-2027, η ριζική αναδιάρθρωση του θεσμικού πλαισίου και η δημιουργία ενός νέου, αυστηρότερου συστήματος ελέγχων, βασισμένου στις προτάσεις της Task Force. Επιπλέον, "παγώνουν" οι εγκρίσεις νέων φορέων πιστοποίησης μέχρι την πλήρη εφαρμογή των μεταρρυθμίσεων. Όπως υπογράμμισε ο κ. Πρωτοψάλτης, "ο στόχος μας δεν είναι να τιμωρήσουμε συλλήβδην έναν ολόκληρο κλάδο. Αντίθετα, θέλουμε να προστατεύσουμε τους πραγματικούς παραγωγούς που εργάζονται σωστά, τηρούν τους κανόνες και επενδύουν στην πράξη στη βιολογική παραγωγή. Γι' αυτό προχωράμε σε νέο πλαίσιο ελέγχων, πιο αυστηρές κυρώσεις, καλύτερη ιχνηλασιμότητα και αξιοποίηση ψηφιακών εργαλείων". Το ΥΠΑΑΤ έχει ήδη ενημερώσει σχετικά την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, με την οποία βρίσκεται σε συνεχή συνεργασία για την υλοποίηση των απαραίτητων ενεργειών.
