Ομοσπονδιακή δικαστής στις Ηνωμένες Πολιτείες ανέστειλε τη Δευτέρα 2 Φεβρουαρίου την εφαρμογή κυβερνητικής πρωτοβουλίας που προέβλεπε την άρση της νομικής προστασίας για περίπου 350.000 υπηκόους της Αϊτής, οι οποίοι διαμένουν στη χώρα με ειδικό καθεστώς. Η απόφαση αποτρέπει την άμεση απέλασή τους σε μια χώρα που βρίσκεται σε παρατεταμένη κρίση ασφάλειας.
Η δικαστής Άνα Ρέγες ανέκοψε την απόπειρα του Υπουργείου Εσωτερικής Ασφαλείας να τερματίσει το καθεστώς προσωρινής προστασίας, γνωστό ως TPS, για τους Αϊτινούς υπηκόους. Το μέτρο επρόκειτο να τεθεί σε ισχύ την Τετάρτη, παρά το γεγονός ότι η συνεχιζόμενη δράση ένοπλων συμμοριών στην Αϊτή έχει οδηγήσει σε μαζικούς εσωτερικούς εκτοπισμούς, που υπερβαίνουν το 1,4 εκατομμύριο άτομα, σύμφωνα με στοιχεία των Ηνωμένων Εθνών.
Η δικαστική κρίση εκδόθηκε έπειτα από ομαδική προσφυγή Αϊτινών μεταναστών, οι οποίοι υποστήριξαν ότι η κατάργηση του TPS θα τους εξέθετε σε άμεσο κίνδυνο απέλασης. Η δικαστής έκρινε ότι η διαδικασία που ακολουθήθηκε για τον τερματισμό του καθεστώτος δεν πληρούσε τις προβλεπόμενες νομικές προϋποθέσεις.
Στο σκεπτικό της απόφασης επισημαίνεται ότι η υπουργός Εσωτερικής Ασφαλείας, Κρίστι Νόεμ, δεν τήρησε τις απαιτούμενες διαδικασίες και παραβίασε την Πέμπτη Τροπολογία του αμερικανικού Συντάγματος, η οποία κατοχυρώνει την ίση μεταχείριση ενώπιον του νόμου. Η δικαστής ανέφερε ότι οι ισχυρισμοί περί προκατάληψης στη λήψη της απόφασης εμφανίζουν νομική βασιμότητα.
Η δικηγορική ομάδα που εκπροσώπησε τους Αϊτινούς χαιρέτισε την απόφαση, υπογραμμίζοντας ότι οι συνθήκες στη χώρα παραμένουν εξαιρετικά επισφαλείς. Όπως σημείωσε, η ετυμηγορία διασφαλίζει τη δυνατότητα παραμονής των δικαιούχων στις Ηνωμένες Πολιτείες, όπου μπορούν να εργάζονται νόμιμα, να στηρίζουν τις οικογένειές τους και να συμμετέχουν στις τοπικές κοινότητες.
Το καθεστώς προσωρινής προστασίας προβλέπεται από την αμερικανική νομοθεσία για υπηκόους χωρών που πλήττονται από φυσικές καταστροφές, ένοπλες συγκρούσεις ή σοβαρές ανθρωπιστικές κρίσεις. Παρέχει άδεια νόμιμης εργασίας και αναστέλλει τις απελάσεις για όσο διάστημα παραμένουν σε ισχύ οι έκτακτες συνθήκες.
Το Υπουργείο Εσωτερικής Ασφαλείας έχει κινηθεί για την κατάργηση του TPS σε περισσότερες από δέκα χώρες, στο πλαίσιο της μεταναστευτικής πολιτικής της κυβέρνησης Τραμπ, υποστηρίζοντας ότι το καθεστώς έχει προσωρινό χαρακτήρα και δεν προβλέπεται να λειτουργεί ως μόνιμος μηχανισμός παραμονής.
Η εκπρόσωπος του υπουργείου, Τρίσα ΜακΛάφλιν, δήλωσε μέσω της πλατφόρμας X ότι η κυβέρνηση θα ασκήσει έφεση και προτίθεται να προσφύγει στο Ανώτατο Δικαστήριο. Στην τοποθέτησή της χαρακτήρισε τη δικαστική απόφαση προϊόν ακτιβισμού και αμφισβήτησε τη νομιμότητά της.
Το TPS για την Αϊτή θεσπίστηκε το 2010, μετά τον καταστροφικό σεισμό των 7 Ρίχτερ που έπληξε τη χώρα. Από τότε παρατάθηκε επανειλημμένα, με πιο πρόσφατη την απόφαση της κυβέρνησης Μπάιντεν τον Ιούλιο του 2024 για επέκταση 18 μηνών, λόγω ταυτόχρονων κρίσεων στην οικονομία, την ασφάλεια, την πολιτική ζωή και τη δημόσια υγεία.
Μετά την επιστροφή του προέδρου Τραμπ στον Λευκό Οίκο, η κυβέρνηση επιδίωξε την ακύρωση της παράτασης ώστε το καθεστώς να λήξει νωρίτερα. Ωστόσο, προηγούμενη δικαστική απόφαση στη Νέα Υόρκη είχε ήδη κρίνει ότι η υπουργός δεν διέθετε τη σχετική αρμοδιότητα, γεγονός που οδήγησε το υπουργείο σε νέα προσπάθεια οριστικού τερματισμού του TPS.
Στο μεταξύ, ανθρωπιστικοί οργανισμοί επισημαίνουν τη δραματική επιδείνωση των συνθηκών στην Αϊτή. Σύμφωνα με εκτιμήσεις της UNICEF, περισσότεροι από έξι εκατομμύρια άνθρωποι, δηλαδή πάνω από το μισό του πληθυσμού της χώρας, ανάμεσά τους 3,3 εκατομμύρια παιδιά, χρειάζονται άμεση ανθρωπιστική βοήθεια.
