ΙΝΣΕΤΕ: Νέα εποχή για τον ελληνικό τουρισμό

Η ελληνική τουριστική βιομηχανία βρίσκεται σε ένα κρίσιμο σταυροδρόμι, όπου η μέχρι τώρα επιτυχημένη πορεία της καλείται να προσαρμοστεί στις απαιτήσεις μιας νέας εποχής. Η μελέτη του Ινστιτούτου του Συνδέσμου Ελληνικών Τουριστικών Επιχειρήσεων (ΙΝΣΕΤΕ) με τίτλο «Ελληνικός Τουρισμός: Επιτεύγματα, Προκλήσεις, Προοπτικές», που παρουσιάστηκε την Παρασκευή 23 Οκτωβρίου 2026, αναδεικνύει ότι η μελλοντική ανταγωνιστικότητα του κλάδου δεν θα εξαρτηθεί αποκλειστικά από την αύξηση των αφίξεων, αλλά πρωτίστως από την ποιότητα της εμπειρίας, τη διασφάλιση της κοινωνικής συνοχής και την ικανότητα προσαρμογής στις νέες συνθήκες.

Η εν λόγω μελέτη επιχειρεί μια ολιστική προσέγγιση του φαινομένου, συνθέτοντας σε ένα ενιαίο πλαίσιο ζητήματα που αφορούν την παραγωγικότητα, το ανθρώπινο δυναμικό, την ανθεκτικότητα των προορισμών και την περιβαλλοντική βιωσιμότητα. Στόχος είναι η τεκμηριωμένη αποτύπωση της υφιστάμενης κατάστασης και η διαμόρφωση ενός εποικοδομητικού διαλόγου για το μέλλον.

Η στρατηγική μετάβαση προς ένα βιώσιμο μοντέλο

Κατά την εισαγωγική της τοποθέτηση, η Πρόεδρος του ΣΕΤΕ, Αγάπη Σμπώκου, υπογράμμισε τη σημασία της διαχρονικής συνεισφοράς του τουρισμού στο παραγωγικό μοντέλο της χώρας. Όπως χαρακτηριστικά ανέφερε, η πρόκληση για την επόμενη ημέρα έγκειται στη δημιουργία σταθερής αξίας για όλους τους εμπλεκόμενους φορείς, με τη μελέτη να αποτελεί εργαλείο χάραξης πολιτικής και στρατηγικού σχεδιασμού.

Από την πλευρά του, ο Επιστημονικός Διευθυντής του ΙΝΣΕΤΕ, Άρης Ίκκος, παρουσίασε στοιχεία που καταδεικνύουν την ισχυρή θέση της Ελλάδας διεθνώς. Ειδικότερα, για το 2025, η άμεση συνεισφορά του τουρισμού στο ΑΕΠ ανήλθε στο 13,0%, ενώ η συνολική (άμεση και έμμεση) κυμάνθηκε μεταξύ 28,7% και 34,6%. Οι επενδύσεις στον κλάδο εκτιμώνται σε 5 δισ. ευρώ, ενώ η χώρα κατατάσσεται στην 21η θέση παγκοσμίως ως προς την τουριστική ανταγωνιστικότητα, έναντι της 59ης θέσης στη γενική οικονομική ανταγωνιστικότητα.

Ιδιαίτερη μνεία έγινε στην περιφερειακή διάσταση του τουρισμού, καθώς το 75,0% της δραστηριότητας λαμβάνει χώρα εκτός Αττικής, με το 58,0% να συγκεντρώνεται στις νησιωτικές περιφέρειες. Χαρακτηριστικό παράδειγμα της δημογραφικής στήριξης που προσφέρει ο κλάδος είναι η αύξηση του πληθυσμού στο Νότιο Αιγαίο κατά 6,1% την περίοδο 2011-2021, την ώρα που ο εθνικός πληθυσμός μειώθηκε κατά 3,1%.

Παρά τα ισχυρά θεμέλια, η μελέτη εντοπίζει δομικές αδυναμίες. Πέντε περιφέρειες συγκεντρώνουν το 83,0% των επισκέψεων και το 90,0% των εισπράξεων, ενώ το 95,0% της εδαφικής έκτασης της χώρας παρουσιάζει υποτυπώδη τουριστική ανάπτυξη. Η έντονη εποχικότητα, η φορολογική επιβάρυνση (5η θέση μεταξύ επτά ανταγωνιστριών χωρών) και το υψηλό ενεργειακό κόστος συνιστούν παράγοντες που χρήζουν άμεσης αντιμετώπισης. Επιπρόσθετα, η βραχυχρόνια μίσθωση απαιτεί ρυθμιστικό πλαίσιο που θα διασφαλίζει ισότιμους όρους ανταγωνισμού και θα συνδέεται με την ποιότητα της εμπειρίας και τη στέγαση.

Παραγωγικότητα και ανθρώπινο κεφάλαιο ως πυλώνες ανάπτυξης

Στο πλαίσιο της εκδήλωσης, διακεκριμένοι ομιλητές ανέλυσαν τις προκλήσεις του μέλλοντος. Ο Επικεφαλής Οικονομολόγος του Ομίλου Eurobank, Τάσος Αναστασάτος, τόνισε ότι ο τουρισμός δεν υποκαθιστά άλλους παραγωγικούς τομείς, αλλά αποτελεί συγκριτικό πλεονέκτημα της ελληνικής οικονομίας. Η στρατηγική κατεύθυνση οφείλει να εστιάσει στην αύξηση των εσόδων ανά επισκέπτη και στη βελτίωση των υποδομών, με τις τράπεζες να διαδραματίζουν καταλυτικό ρόλο στη χρηματοδότηση ενός μοντέλου υψηλής προστιθέμενης αξίας.

Η Έλενα Γκίκα-Πετρουλάκη, Chief People Officer της Costa Navarino, εστίασε στην ανάγκη αναβάθμισης της εργασιακής εμπειρίας. Η μετάβαση από τις απλές «θέσεις εργασίας» σε ουσιαστικές «σταδιοδρομίες» απαιτεί επενδύσεις στην ηγεσία, την ποιότητα ζωής και τη συνεχή ανάπτυξη δεξιοτήτων, με την τεχνολογία να λειτουργεί υποστηρικτικά προς την ανθρώπινη επαφή.

Από την πλευρά της, η Φαίη Μακαντάση, Διευθύντρια Ερευνών της διαΝΕΟσις, ανέδειξε τη σημασία της κοινωνικής αποδοχής. Παρότι το 82,4% των πολιτών αξιολογεί θετικά την οικονομική συνεισφορά του τουρισμού, οι πιέσεις στις υποδομές και το κόστος ζωής απαιτούν καλύτερο συντονισμό μεταξύ κράτους και τοπικής αυτοδιοίκησης. Η δημιουργία ισχυρών Οργανισμών Διαχείρισης Προορισμών (DMMOs) και η ανταποδοτικότητα των εσόδων κρίνονται απαραίτητες για τη διασφάλιση της ποιότητας ζωής των κατοίκων.

Ο Γενικός Διευθυντής του ΙΝΣΕΤΕ, Ηλίας Κικίλιας, έκλεισε τις εργασίες υπογραμμίζοντας ότι η επιτυχία του ελληνικού τουρισμού δεν πρέπει να μετριέται μόνο με αριθμητικούς δείκτες, αλλά με την αξία που δημιουργείται για την οικονομία, τους εργαζομένους και τις τοπικές κοινωνίες.

Ο ελληνικός τουρισμός σε αριθμούς

Η συμβολή του τομέα το 2025

• 13,0% του ΑΕΠ αντιστοιχεί στην άμεση συνεισφορά του τουρισμού.
• 28,7%-34,6% του ΑΕΠ είναι η συνολική (άμεση και έμμεση) συμβολή.
• 23,6 δισ. € οι ταξιδιωτικές εισπράξεις, καλύπτοντας το 69,9% του ελλείμματος αγαθών (81,3% με αερομεταφορές και κρουαζιέρα).
• 588 εκατ. € τα έσοδα από το Τέλος Ανθεκτικότητας.
• 10,8% της συνολικής απασχόλησης στηρίζει ο τουρισμός (Γ’ τρίμηνο 2025).
• 5,0 δισ. € οι επενδύσεις του κλάδου.
• 21η θέση στην τουριστική ανταγωνιστικότητα παγκοσμίως (59η στη γενική οικονομική).
• 3η θέση σε Γερμανία και Ιταλία, 4η σε Ηνωμένο Βασίλειο και Γαλλία ως προορισμός προτίμησης.
• 75,0% της δραστηριότητας εκτός Αττικής.
• 52,9% συμμετοχή Γ’ τριμήνου, 15,2% Δ’ τριμήνου (τάση άμβλυνσης εποχικότητας).
• +6,1% αύξηση πληθυσμού στο Νότιο Αιγαίο (2011-2021).
• 82,4% θετική αξιολόγηση της συμβολής του τουρισμού στην οικονομία.
• 54,0% θεωρεί τον τουρισμό τον τομέα με τη μεγαλύτερη πρόοδο μετά τη Μεταπολίτευση.

Οι προκλήσεις της επόμενης ημέρας

• 5η θέση σε φορολογική ανταγωνιστικότητα μεταξύ επτά ανταγωνιστριών χωρών.
• 95,0% της έκτασης της χώρας με ελάχιστη έως μηδαμινή τουριστική ανάπτυξη.
• 5 περιφέρειες συγκεντρώνουν το 83,0% των επισκέψεων και το 90,0% των εισπράξεων.
• Μέση διάρκεια παραμονής 6,1 διανυκτερεύσεις το 2025 (-17,2% από το 2019).

Οι προοπτικές

• Ιανουάριος-Αύγουστος 2026: εισπράξεις 17,5 δισ. € (+9,7%), αφίξεις 28,5 εκατ. (+10,0%).
• Παγκόσμιος τουρισμός: σχεδόν 1,9 δισ. αφίξεις έως το 2030 (350-400 εκατ. περισσότεροι ταξιδιώτες).