Ανησυχία για το σιτάρι από τη Μαύρη Θάλασσα

Η παγκόσμια αγορά σιταριού βρίσκεται σε κατάσταση αναβρασμού, καθώς οι συνεχιζόμενες επιθέσεις σε υποδομές διακίνησης σιτηρών στη Μαύρη Θάλασσα έχουν προκαλέσει σοβαρές διαταραχές στις φορτώσεις, ωθώντας τους διεθνείς εισαγωγείς να αναζητούν εναλλακτικές πηγές προμήθειας. Η κατάσταση αυτή εντείνει τους κινδύνους για την επισιτιστική ασφάλεια μεγάλων αγοραστών, όπως η Αίγυπτος και η Ινδονησία, ενώ παράλληλα οδηγεί τις τιμές σε ανοδική τροχιά, σύμφωνα με ανάλυση του Reuters.

Τα συμβόλαια μελλοντικής εκπλήρωσης στο Σικάγο, που αποτελούν το βασικό σημείο αναφοράς για την παγκόσμια αγορά σιταριού, έχουν ενισχυθεί περισσότερο από 17% από τις αρχές Ιουλίου, αντανακλώντας την περιορισμένη προσφορά από τη Μαύρη Θάλασσα. Παράλληλα, σημαντικές αυξήσεις καταγράφονται στις φυσικές τιμές σιταριού σε ανταγωνιστικούς εξαγωγείς, όπως η Αργεντινή, η Αυστραλία και οι Ηνωμένες Πολιτείες, γεγονός που επιβαρύνει περαιτέρω το κόστος για τους εισαγωγείς.

Οι επιθέσεις Ρωσίας και Ουκρανίας σε λιμάνια και πλοία τις τελευταίες εβδομάδες έχουν οδηγήσει σε αναστολή λειτουργίας τερματικών σταθμών σιτηρών και έχουν αναγκάσει ναυλωτές να καθυστερήσουν ή να ακυρώσουν φορτώσεις δεκάδων πλοίων, σε μια περίοδο κατά την οποία η εξαγωγική δραστηριότητα βρίσκεται στο αποκορύφωμά της. Η κατάσταση αυτή έχει δημιουργήσει έντονη ανησυχία στην αγορά, καθώς οι εισαγωγείς βλέπουν τα φορτία τους να καθυστερούν ή να ακυρώνονται.

Έμπορος με έδρα τη Σιγκαπούρη, ο οποίος δραστηριοποιείται στην πώληση σιταριού της Μαύρης Θάλασσας σε ασιατικούς μύλους, δήλωσε στο Reuters ότι τα φορτία επρόκειτο να αρχίσουν να φτάνουν από τα μέσα Αυγούστου, όμως πολλά πλοία δεν μπόρεσαν να εισέλθουν στα λιμάνια για να φορτώσουν. Ο ίδιος πρόσθεσε ότι οι αγοραστές εξετάζουν το ενδεχόμενο να αντικαταστήσουν μέρος αυτών των φορτίων με προμήθειες από άλλες χώρες, όπως η Αυστραλία, η Βόρεια Αμερική και η Αργεντινή.

Οι περισσότεροι μεγάλοι εισαγωγείς σιταριού παραμένουν ευάλωτοι στις εξελίξεις, καθώς εξαρτώνται σε σημαντικό βαθμό από τις προμήθειες της Μαύρης Θάλασσας κατά το δεύτερο εξάμηνο του έτους, όταν οι φρέσκες σοδειές εισέρχονται στην αγορά από τον Ιούλιο. Η εξάρτηση αυτή καθιστά την κατάσταση ιδιαίτερα κρίσιμη για χώρες όπως η Αίγυπτος, η Ινδονησία, η Αλγερία, το Μπανγκλαντές, η Ιορδανία, η Ταϊλάνδη, η Τυνησία και το Βιετνάμ.

Ανησυχία στην Ασία για τις αφίξεις

Στην Ασία, οι μεταποιητές σιτηρών έχουν κλείσει περίπου 2 έως 2,5 εκατομμύρια τόνους σιταριού από τη Μαύρη Θάλασσα για παράδοση το διάστημα Ιουλίου-Σεπτεμβρίου, ποσότητα που αντιστοιχεί περίπου στο 30%-50% της συνολικής εισαγωγικής ζήτησης. Ωστόσο, αυξάνονται οι φόβοι ότι αρκετά φορτία ενδέχεται να μην φτάσουν εγκαίρως, σύμφωνα με δύο traders με έδρα τη Σιγκαπούρη. Ο Maxence Devillers, αναλυτής σιτηρών στην Argus Media, δήλωσε ότι μέχρι το τέλος Αυγούστου, η αγορά θα πρέπει να έχει βρει λύσεις.

Προς το παρόν, οι ισχυρότερες σοδειές σε περιοχές της Μέσης Ανατολής και της Βόρειας Αφρικής περιορίζουν τις άμεσες επιπτώσεις. Η αιγυπτιακή κυβέρνηση έχει προχωρήσει σε αγορές ποσοτήτων-ρεκόρ εγχώριου σιταριού, ενώ οι καλύτερες βροχοπτώσεις έχουν ενισχύσει τις προοπτικές παραγωγής σε Μαρόκο και Τυνησία. Η Αίγυπτος, ο μεγαλύτερος εισαγωγέας σιταριού παγκοσμίως, προμηθεύτηκε κατά το πρώτο εξάμηνο του 2026 περισσότερο από το 82% των εισαγόμενων ποσοτήτων της από τη Ρωσία και την Ουκρανία.

Σύμφωνα με εμπόρους που επικαλείται το Reuters, το μεγαλύτερο μέρος της πίεσης δέχεται ο ιδιωτικός τομέας της Αιγύπτου, ο οποίος καλύπτει μέσω εισαγωγών περισσότερο από το ήμισυ των αναγκών του και λειτουργεί με μικρότερα αποθέματα. Η Ινδονησία, δεύτερος μεγαλύτερος αγοραστής, έχει συμφωνήσει για την εισαγωγή περίπου 600.000 τόνων σιταριού από χώρες της πρώην Σοβιετικής Ένωσης για το διάστημα Ιουλίου-Σεπτεμβρίου, σύμφωνα με traders.

Εκπρόσωπος της Ένωσης Μυλοβιομηχανιών Ινδονησίας δήλωσε ότι τα υφιστάμενα αποθέματα επαρκούν για να καλύψουν τις άμεσες ανάγκες σε σιτάρι κατάλληλο για ανθρώπινη κατανάλωση, ωστόσο δεν υπάρχουν άφθονες ή πλεονάζουσες ποσότητες. Ο ίδιος ανέφερε ότι πρέπει να εξεταστούν άλλες χώρες προέλευσης, όπως η Βουλγαρία, η Αυστραλία, η Ρουμανία και η Αργεντινή, για φορτία που δεν θα αποσταλούν από τη Ρωσία και την Ουκρανία.

Καθυστερήσεις στις φορτώσεις και ακριβότερες εναλλακτικές

Και άλλοι μεγάλοι εισαγωγείς, μεταξύ των οποίων η Αλγερία, το Μπανγκλαντές, η Ιορδανία, η Ταϊλάνδη, η Τυνησία και το Βιετνάμ, εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από το ρωσικό και ουκρανικό σιτάρι. Η Ιορδανία ακύρωσε αυτόν τον μήνα δύο διαγωνισμούς για την προμήθεια σιταριού και δύο για κριθάρι, καθώς δέχθηκε ελάχιστες προσφορές, με τους traders να αποδίδουν την εξέλιξη στις υψηλές τιμές και στους κινδύνους που συνδέονται με τη ναυτιλία. Η Τυνησία, από την πλευρά της, προειδοποίησε τους προμηθευτές της να μην επικαλεστούν λόγους ανωτέρας βίας για να μην εκπληρώσουν τις συμβατικές τους υποχρεώσεις.

Το ζήτημα έχει πλέον αποκτήσει υψηλό πολιτικό επίπεδο, καθώς ο πρόεδρος της Ουκρανίας, Βολοντίμιρ Ζελένσκι, δήλωσε ότι συζήτησε με τον Αιγύπτιο πρόεδρο Αμπντέλ Φατάχ αλ-Σίσι την απειλή που δημιουργούν οι επιθέσεις στη Μαύρη Θάλασσα για την παγκόσμια τροφοδοσία με τρόφιμα. Η στροφή σε άλλους προμηθευτές αναμένεται να έχει σημαντικά υψηλότερο κόστος.

Το αυστραλιανό σιτάρι τύπου Australian Premium White διαπραγματεύεται περίπου στα 315-320 δολάρια ανά τόνο, συμπεριλαμβανομένων του κόστους και των ναύλων προς την Ασία, ενώ η τιμή είναι αισθητά υψηλότερη από το φθηνότερο αμερικανικό σιτάρι, το οποίο διαμορφώνεται περίπου στα 305 δολάρια ανά τόνο. Την ίδια ώρα, τα περισσότερα φορτία από τη Μαύρη Θάλασσα διαμορφώνονται περίπου στα 260-280 δολάρια ανά τόνο, καθιστώντας σαφές ότι η αντικατάσταση των προμηθειών θα επιβαρύνει σημαντικά τους εισαγωγείς.