Αντηλιακό στο TikTok: Η παραπληροφόρηση κερδίζει προβολές

Νέα επιστημονική μελέτη δείχνει ότι, παρότι το μεγαλύτερο μέρος του περιεχομένου για το αντηλιακό στο TikTok προωθεί τη σωστή χρήση του, τα βίντεο που περιέχουν παραπληροφόρηση καταφέρνουν να συγκεντρώνουν δυσανάλογα μεγάλη προσοχή. Η έρευνα δημοσιεύθηκε στο περιοδικό PLOS Digital Health και βασίστηκε στην ανάλυση 971 βίντεο της δημοφιλούς πλατφόρμας.

Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι η συντριπτική πλειονότητα των αναρτήσεων ενθάρρυνε τη χρήση αντηλιακού και μετέδιδε θετικά μηνύματα για την προστασία του δέρματος από την ηλιακή ακτινοβολία. Μόλις 16 βίντεο αμφισβητούσαν την ασφάλεια ή την αποτελεσματικότητα του αντηλιακού και επιχειρούσαν να αποτρέψουν τους χρήστες από τη χρήση του. Παρά τον περιορισμένο αριθμό τους, τα συγκεκριμένα βίντεο είχαν υψηλότερη αλληλεπίδραση, με περισσότερες προβολές, σχόλια και κοινοποιήσεις.

Ο πλαστικός και αισθητικός χειρουργός Paul Banwell, ο οποίος δεν συμμετείχε στη μελέτη, επισημαίνει ότι τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης συχνά ευνοούν περιεχόμενο που προκαλεί αντιδράσεις, αμφισβήτηση και έντονη συζήτηση. Έτσι, ισχυρισμοί ότι το αντηλιακό είναι επικίνδυνο, άχρηστο ή υπερτιμημένο μπορεί να γίνουν πιο ελκυστικοί από τα ψύχραιμα και τεκμηριωμένα μηνύματα δημόσιας υγείας.

Αυτό δημιουργεί έναν σοβαρό κίνδυνο: οι χρήστες να συγχέουν τη δημοφιλία ενός βίντεο με την αξιοπιστία του. Η μεγάλη απήχηση, όμως, δεν αποτελεί επιστημονική απόδειξη. Ένα βίντεο μπορεί να γίνει viral επειδή προκαλεί, υπερβάλλει ή αναπαράγει φόβους, χωρίς να στηρίζεται σε έγκυρα δεδομένα.

Η παραπληροφόρηση δεν περιορίζεται στο TikTok

Αν και η συγκεκριμένη μελέτη επικεντρώθηκε αποκλειστικά στο TikTok, οι ειδικοί τονίζουν ότι η παραπληροφόρηση γύρω από το αντηλιακό εμφανίζεται και σε άλλες πλατφόρμες κοινωνικής δικτύωσης. Εκπρόσωπος του TikTok δήλωσε ότι η εταιρεία απαγορεύει τη δημοσίευση ανακριβών ιατρικών πληροφοριών που θα μπορούσαν να αποτρέψουν τους χρήστες από την αναζήτηση κατάλληλης ιατρικής φροντίδας.

Ο Banwell υπογραμμίζει ότι μεγάλο μέρος του περιεχομένου στα social media παρουσιάζει το αντηλιακό κυρίως ως προϊόν ομορφιάς. Η έμφαση δίνεται συχνά στην πρόληψη των ρυτίδων, των δυσχρωμιών και της πρόωρης γήρανσης του δέρματος. Τα οφέλη αυτά είναι υπαρκτά, όμως δεν πρέπει να επισκιάζουν τον βασικότερο λόγο χρήσης του αντηλιακού: την προστασία από τον καρκίνο του δέρματος.

Ο καρκίνος του δέρματος συγκαταλέγεται στις συχνότερες μορφές καρκίνου διεθνώς. Παρ’ όλα αυτά, στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης το ζήτημα αυτό προβάλλεται λιγότερο σε σχέση με τα αισθητικά οφέλη της αντηλιακής προστασίας. Η μετατόπιση της συζήτησης προς την εικόνα και την αντιγήρανση μπορεί να αποδυναμώσει το μήνυμα δημόσιας υγείας.

Οι ειδικοί επισημαίνουν ότι πολλοί νέοι ενημερώνονται πλέον για θέματα υγείας μέσα από τα social media. Αυτό αυξάνει την ευθύνη των δημιουργών περιεχομένου και των influencers, οι οποίοι επηρεάζουν συμπεριφορές, αντιλήψεις και καθημερινές συνήθειες. Η μετάδοση μη τεκμηριωμένων πληροφοριών για το αντηλιακό μπορεί να οδηγήσει σε επικίνδυνη χαλάρωση της προστασίας απέναντι στην υπεριώδη ακτινοβολία.

Η έκθεση στον ήλιο και η ανάγκη σωστής ενημέρωσης

Αν το αντηλιακό παρουσιάζεται αποκλειστικά ως μέσο αντιγήρανσης, αρκετοί άνθρωποι μπορεί να θεωρήσουν ότι δεν τους αφορά. Αντίθετα, η ενημέρωση ότι προστατεύει από τη μακροχρόνια βλάβη της υπεριώδους ακτινοβολίας και συμβάλλει στη μείωση του κινδύνου για καρκίνο του δέρματος αποτελεί σαφώς ισχυρότερο κίνητρο για τη συστηματική χρήση του.

Ο Banwell τονίζει επίσης ότι οι συνήθειες που διαμορφώνονται από την παιδική ηλικία συχνά ακολουθούν τον άνθρωπο και στην ενήλικη ζωή. Η έκθεση στον ήλιο προκαλεί σωρευτικές βλάβες στο δέρμα, ενώ τα ηλιακά εγκαύματα στην παιδική ηλικία αυξάνουν τον κίνδυνο εμφάνισης καρκίνου του δέρματος αργότερα. Για τον λόγο αυτό, η εκπαίδευση παιδιών και εφήβων για την ασφαλή έκθεση στον ήλιο είναι κρίσιμη.

Η μελέτη αναδεικνύει την ανάγκη να υπάρξει πιο οργανωμένη παρουσία αξιόπιστης ενημέρωσης στα κοινωνικά δίκτυα. Επαγγελματίες υγείας, εταιρείες και δημιουργοί περιεχομένου καλούνται να συνεργαστούν, ώστε οι επιστημονικά τεκμηριωμένες πληροφορίες να είναι εύκολα προσβάσιμες, κατανοητές και ελκυστικές για το κοινό.

Το αντηλιακό δεν σημαίνει αποφυγή του ήλιου. Σημαίνει υπεύθυνη και ασφαλή έκθεση, με προστασία του δέρματος από βλάβες που μπορεί να εμφανιστούν χρόνια αργότερα. Σε μια εποχή όπου η παραπληροφόρηση μπορεί να διαδοθεί ταχύτερα από την επιστημονική γνώση, η σωστή ενημέρωση για την αντηλιακή προστασία αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία.