Σε μια εποχή όπου η ενεργειακή ασφάλεια και η οικονομική βιωσιμότητα βρίσκονται στο επίκεντρο των διεθνών συζητήσεων, μια νέα έκθεση του Διεθνούς Οργανισμού Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας (IRENA) φέρνει στο προσκήνιο μια κοσμογονική αλλαγή. Σύμφωνα με τα ευρήματα, ο συνδυασμός ανανεώσιμων πηγών ενέργειας με συστήματα αποθήκευσης μπαταριών καθίσταται πλέον οικονομικά αποδοτικότερος από τις συμβατικές μορφές παραγωγής ηλεκτρισμού, όχι μόνο κατά τις ώρες αιχμής της ηλιοφάνειας ή των ανέμων, αλλά καθ' όλη τη διάρκεια του 24ώρου. Το γεγονός αυτό, που χαρακτηρίζεται ως ορόσημο για την παγκόσμια ενεργειακή μετάβαση, ισχύει ήδη σε περιοχές με ισχυρό ηλιακό και αιολικό δυναμικό, ενώ η τεχνολογική ωρίμανση υπόσχεται περαιτέρω μειώσεις κόστους.
Η επανάσταση του κόστους: Από το 2010 έως το 2025
Η έκθεση του IRENA αποκαλύπτει εντυπωσιακά στατιστικά στοιχεία για την πτωτική πορεία του κόστους. Από το 2010 έως το 2024, το κόστος εγκατάστασης για τα φωτοβολταϊκά συστήματα μειώθηκε κατά 87%, ενώ για τα χερσαία αιολικά πάρκα η μείωση άγγιξε το 55%. Ακόμα πιο εντυπωσιακή είναι η μείωση του κόστους αποθήκευσης ενέργειας σε μπαταρίες, η οποία διαμορφώθηκε στο 93% την ίδια περίοδο. Αυτή η δραματική πτώση είχε ως αποτέλεσμα το κόστος παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας σε υβριδικές εγκαταστάσεις που συνδυάζουν ΑΠΕ με μπαταρίες να υποχωρήσει από πάνω από 100 δολάρια ανά μεγαβατώρα (MWh) το 2020, σε περίπου 54 έως 82 δολάρια ανά MWh έως το 2025, σε γεωγραφικές ζώνες με υψηλή ηλιοφάνεια και σταθερούς ανέμους.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα που επικαλείται ο Οργανισμός είναι το συγκρότημα Al Dhafra στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα. Το έργο αυτό θα συνδυάζει φωτοβολταϊκά ισχύος 5,2 γιγαβάτ (GW) με 19 γιγαβατώρες (GWh) αποθήκευσης σε μπαταρίες, αποδίδοντας σταθερά 1 GW καθαρής ηλεκτρικής ενέργειας με εκτιμώμενο κόστος μόλις 70 δολάρια ΗΠΑ ανά MWh. Οι προβλέψεις για το μέλλον είναι ακόμα πιο αισιόδοξες, καθώς το κόστος εγκατάστασης αναμένεται να μειωθεί κατά 30% έως το 2030 και κατά 40% έως το 2035, με αποτέλεσμα το κόστος παραγωγής ρεύματος να υποχωρήσει κάτω από τα 50 ευρώ ανά MWh.
Στρατηγική διάσταση και ενεργειακή ασφάλεια
Ο γενικός διευθυντής του IRENA, Francesco La Camera, υπογράμμισε ότι το διαχρονικό επιχείρημα περί έλλειψης αξιοπιστίας των ΑΠΕ έχει πλέον καταρριφθεί. Όπως ανέφερε χαρακτηριστικά, οι ανανεώσιμες πηγές μπορούν πλέον να παρέχουν αξιόπιστη ηλεκτρική ενέργεια όλο το 24ωρο, ενώ οι αγορές πετρελαίου και φυσικού αερίου παραμένουν εκτεθειμένες σε γεωπολιτικές αναταράξεις, όπως οι συνεχιζόμενες διαταραχές στο Στενό του Ορμούζ. Η οικονομική διάσταση ολόκληρου του ενεργειακού συστήματος έχει αλλάξει ριζικά, με την επανάσταση των μπαταριών να μειώνει το κόστος και να επιταχύνει τις εξελίξεις στην αποθήκευση. Το πλεονέκτημα των ΑΠΕ δεν είναι πλέον μόνο οικονομικό, αλλά και στρατηγικό, καθώς ενισχύει την ανθεκτικότητα, τη σταθερότητα και την ενεργειακή ασφάλεια σε περιόδους κρίσης.
Στο ίδιο μήκος κύματος κινήθηκαν και οι δηλώσεις του προέδρου της METLEN, Ευάγγελου Μυτιληναίου, κατά τη διάρκεια του "Energy Transition Summit - East Med & Southeast Europe" στην Αθήνα. Όπως επεσήμανε, υπό το βάρος των εξελίξεων στον Περσικό Κόλπο, οι ΑΠΕ λαμβάνουν νέα ώθηση, όχι πλέον αποκλειστικά για λόγους προστασίας του περιβάλλοντος, αλλά κυρίως επειδή εξασφαλίζουν ενεργειακή ασφάλεια. Αυτό σημαίνει προστασία από διαταραχές στον εφοδιασμό και απότομες αυξήσεις τιμών, όπως αυτές που παρατηρούνται λόγω της κρίσης στην περιοχή. Το κρίσιμο ζήτημα που πρέπει να αντιμετωπιστεί, σύμφωνα με τον ίδιο, είναι η διασφάλιση επαρκούς αποθήκευσης σε ανταγωνιστικές τιμές, ώστε να περιοριστεί η εκτόξευση των τιμών του ρεύματος όταν οι ΑΠΕ δεν είναι διαθέσιμες στο σύστημα. Ρεπορτάζ: Αναλύσεις του διεθνούς Τύπου και δηλώσεις από το συνέδριο.
