Αποσταθεροποίηση στη ΝΔ: Η επανεκλογή των βουλευτών δημιουργεί εσωτερικές εντάσεις

Η Νέα Δημοκρατία (ΝΔ) φαίνεται να βρίσκεται σε κατάσταση εσωτερικής αποσταθεροποίησης, καθώς η υποχώρηση της δημοτικότητάς της, σε συνδυασμό με την αυξανόμενη δυσαρέσκεια, εντείνει την αβεβαιότητα στους κόλπους των βουλευτών του κόμματος. Οι τελευταίες κοινωνικές αναταραχές και οι πρωτοφανείς κινητοποιήσεις, καθώς και οι αρνητικές δημοσκοπήσεις, προκαλούν ανησυχία στους βουλευτές της ΝΔ, οι οποίοι βλέπουν ότι, σύμφωνα με τα σημερινά δεδομένα, δεν θα καταφέρουν να επανεκλεγούν στην επόμενη Βουλή.

Αυτή τη στιγμή, η Κοινοβουλευτική Ομάδα της ΝΔ αριθμεί 155 βουλευτές, με ποσοστό 40,5% στις τελευταίες εκλογές. Όμως, με τις δημοσκοπήσεις να δείχνουν πιθανή πτώση κάτω από το 25%, το κόμμα αναμένεται να εκλέξει περίπου 75 βουλευτές, χάνοντας το μπόνους των 20 εδρών του πρώτου κόμματος. Σε αυτούς τους 75 βουλευτές, δεν θα είναι όλοι παλιοί, καθώς αναμένεται κάποια ανανέωση. Από αυτούς, περίπου 60 βουλευτές, αυτοί που παραμένουν πρώτοι στις εκλογικές τους περιφέρειες, φαίνεται να έχουν βεβαιότητα για την επανεκλογή τους. Οι υπόλοιποι 100 περίπου βουλευτές είτε έχουν εγκαταλείψει την προοπτική της επανεκλογής είτε βρίσκονται σε μια κατάσταση αβεβαιότητας και ανασφάλειας.

Ένας παλιός κοινοβουλευτικός επισημαίνει ότι, όταν ένας βουλευτής νιώθει ότι απειλείται η επανεκλογή του, θα στραφεί πρώτα κατά του ανταγωνιστή του από το ίδιο κόμμα, με τον οποίο μοιράζεται την ίδια δεξαμενή ψήφων. Στη συνέχεια, αν δεν έχει άλλες επιλογές, θα αναζητήσει εναλλακτικές πολιτικές προοπτικές, προκειμένου να εξασφαλίσει την κοινοβουλευτική του παρουσία. Σε αυτή την περίπτωση, πέρα από τα μικρά κόμματα που βρίσκονται στα δεξιά της ΝΔ και την Πλεύση Ελευθερίας, υπάρχει και μια μεγάλη δεξαμενή ψηφοφόρων που είναι πολιτικά άστεγοι και θα μπορούσε να αντλήσει ένα νέο πολιτικό κόμμα.

Η πολιτική του Κυριάκου Μητσοτάκη έχει οδηγήσει στη σοβαρή αποδυνάμωση της ΝΔ. Για να διαχειριστούν την κατάσταση, οι δημοσκόποι που είναι «φιλικοί» στην κυβέρνηση έχουν αφήσει κατά μέρος την πρόθεση ψήφου και επικεντρώνονται πλέον στην εκτίμηση ψήφου και τη διακύμανση αυτής. Σε αυτό το πλαίσιο, η ΝΔ εμφανίζεται να κυμαίνεται από 27% μέχρι 30%. Παράλληλα, ανάμεσα στον Ιούλιο του 2023 και τον Ιούνιο του 2024, η ΝΔ έχασε περίπου 1,3 εκατομμύρια ψήφους, περισσότερους από τους μισούς ψηφοφόρους της. Από το 40,5% του 2023, το ποσοστό της υποχώρησε στο 28,3%, με το εκλογικό σώμα να συρρικνώνεται. Ειδικότερα, μετά τις ευρωεκλογές, η ΝΔ χάνει περίπου 200.000 ψηφοφόρους.

Καθώς πλησιάζουν οι εθνικές εκλογές, οι δημοσκόποι παρουσίαζαν τη ΝΔ να κυμαίνεται μεταξύ 28,6% και 31% στην πρόθεση ψήφου, χωρίς να συμπεριλαμβάνονται οι αναποφάσιστοι, ενώ με την εκτίμηση ψήφου την ανεβάζουν στο 32%-35%. Ωστόσο, σήμερα η πρόθεση ψήφου για τη ΝΔ κυμαίνεται μεταξύ 22%-24%, και ακόμη και οι πιο «ευνοϊκές» εκτιμήσεις τη φέρνουν μεταξύ 28%-29%. Αν οι δημοσκόποι διόρθωναν τη μέτρηση με βάση τα λάθη τους στις εκτιμήσεις των ευρωεκλογών, τότε η ΝΔ πιθανότατα θα βρισκόταν 6-7 μονάδες κάτω από αυτά τα ποσοστά.

Η δυσαρέσκεια των βουλευτών της Νέας Δημοκρατίας (ΝΔ) έχει επικεντρωθεί στον Κυριάκο Μητσοτάκη, ο οποίος από ένα «ισχυρό χαρτί» και την «μεσσία» της παράταξης, φαίνεται πλέον να εξελίσσεται σε πρόβλημα και «βαρίδι» για το κόμμα. Η μείωση της δημοτικότητας της ΝΔ συνδυάζεται με την ιδεολογική και πολιτική της μετάλλαξη, καθώς και με την ηθική απαξίωση που επηρεάζει το παραδοσιακό συντηρητικό κοινό της. Αξιοσημείωτο είναι ότι, ακόμα και στην ερώτηση για την καταλληλότητα για πρωθυπουργία, η δημοφιλία του Κυριάκου Μητσοτάκη έχει μειωθεί σε ποσοστό 28%, ενώ ο «κανένας» τον ξεπερνάει με 34%.

Αυτή η κατάσταση εντάσσεται σε μια γενικότερη κρίση εμπιστοσύνης στο πολιτικό σύστημα, η οποία αποτυπώνεται στις μειωμένες συμμετοχές των ψηφοφόρων σε εκλογές. Στις βουλευτικές εκλογές του Μαΐου 2023, ψήφισαν 6,1 εκατομμύρια, αλλά στις επαναληπτικές εκλογές του Ιουλίου 2023 συμμετείχαν μόλις 5,2 εκατομμύρια, ο χαμηλότερος αριθμός από το 1977. Στις ευρωεκλογές του 2024, ο αριθμός των ψηφοφόρων μειώθηκε περαιτέρω, φτάνοντας τα 4,1 εκατομμύρια, κάτι που υπογραμμίζει την απομάκρυνση του εκλογικού σώματος από τα παραδοσιακά κόμματα. Μέσα σε λιγότερο από 1,5 χρόνο, περίπου 2 εκατομμύρια ψηφοφόροι απομακρύνθηκαν από το εκλογικό σώμα, και σήμερα, οι απαντήσεις «δεν γνωρίζω», «δεν απαντώ» ή «δεν θα ψηφίσω» κυμαίνονται γύρω στο 15%-25%, δηλαδή περίπου 750.000 έως 1 εκατομμύριο ψηφοφόροι.

Με βάση τα ποιοτικά ευρήματα των δημοσκοπήσεων, η δυσαρέσκεια των ψηφοφόρων φαίνεται να διευρύνεται, και οι πολίτες είναι πιο πιθανό να παραμείνουν αποστασιοποιημένοι ή να στραφούν σε άλλα κόμματα, αντί να επιστρέψουν στη ΝΔ. Ορισμένοι από αυτούς τους ψηφοφόρους, κυρίως από τη ΝΔ, είναι απογοητευμένοι από τη συνεχιζόμενη ιδεολογική και αξιακή μετάλλαξη του κόμματος, ιδιαίτερα γύρω από ζητήματα όπως ο γάμος των ομοφυλοφίλων και η πολιτική απέναντι στην Τουρκία, ενώ η συστηματική παραπληροφόρηση από τα κυρίαρχα ΜΜΕ εντείνει τη δυσαρέσκεια.

Επιπλέον, το ΠΑΣΟΚ δεν φαίνεται να αποτελεί αξιόπιστη εναλλακτική για αυτούς τους ψηφοφόρους, και οι ελπίδες για την ανάπτυξη ενός νέου πολιτικού πόλου μέσω της Πλεύσης Ελευθερίας της Ζωής Κωνσταντοπούλου περιορίζονται, καθώς το κόμμα αυτό παραμένει προσωποπαγές και μονοθεματικό, χωρίς ιδεολογική συνοχή και πολιτικό πρόγραμμα.

Αν και η πολιτική λογική θα υπαγόρευε ότι η επιστροφή των δυσαρεστημένων ψηφοφόρων μπορεί να είναι δυνατή αν υπάρξει μια σημαντική αλλαγή στην πολιτική κατεύθυνση, αυτό δεν φαίνεται να συμβαίνει στην περίπτωση της ΝΔ. Η κυβέρνηση δεν έχει καμία ένδειξη ότι σκοπεύει να διορθώσει την πορεία της, και η πολιτική της παραμένει αμετάβλητη, με την έλλειψη περιθωρίων για οποιαδήποτε ουσιαστική αλλαγή που να ωφελήσει τα λαϊκά και μεσαία στρώματα.

Η πολιτική ηγεσία της ΝΔ φαίνεται να έχει φτάσει σε ένα σημείο καμπής, και σύμφωνα με την πολιτική ιστορία, όταν μια κυβέρνηση φτάνει σε αυτό το σημείο, δύσκολα ανακάμπτει. Παρά τις προσπάθειες για επαναφορά των ψηφοφόρων, το κενό στο πολιτικό σκηνικό φαίνεται να καλύπτεται από άλλες δυνάμεις, και οι πρώτοι που το αντιλαμβάνονται είναι οι ίδιοι οι βουλευτές του κόμματος, οι οποίοι παρατηρούν τη φθίνουσα πορεία και αναζητούν εναλλακτικές.