«Ασπίδα του Αχιλλέα»: Το αμυντικό project των 3 δισ. που φέρνει μάχη εταιρειών

Η «Ασπίδα του Αχιλλέα», ένα από τα μεγαλύτερα αμυντικά προγράμματα που έχουν τεθεί σε τροχιά υλοποίησης στην Ελλάδα τα τελευταία χρόνια, εξελίσσεται ήδη σε πεδίο σκληρού επιχειρηματικού ανταγωνισμού. Ελληνικές και διεθνείς εταιρείες διεκδικούν θέση στο νέο πολυεπίπεδο σύστημα αεράμυνας και αντιπυραυλικής προστασίας που σχεδιάζει η Αθήνα, σε μια περίοδο κατά την οποία οι ανάγκες αποτροπής, επιτήρησης και προστασίας κρίσιμων περιοχών έχουν αναβαθμιστεί θεαματικά.

Το πρόγραμμα, σύμφωνα με τις μέχρι στιγμής πληροφορίες της αγοράς, εκτιμάται ότι θα κινηθεί κοντά στα 3 δισ. ευρώ. Η σημασία του υπερβαίνει την απλή προμήθεια οπλικών συστημάτων, καθώς συνδέεται άμεσα με την αμυντική θωράκιση της χώρας, την τεχνολογική αναβάθμιση των Ενόπλων Δυνάμεων και την προσπάθεια αναζωογόνησης της ελληνικής αμυντικής βιομηχανίας.

Η «Ασπίδα του Αχιλλέα» σχεδιάζεται ως ένα ενιαίο πλέγμα προστασίας, το οποίο θα συνδυάζει αντιαεροπορικά και αντιβαλλιστικά συστήματα, δυνατότητες αντιμετώπισης drones, αισθητήρες, ραντάρ, κέντρα διοίκησης και συστήματα ελέγχου. Στόχος είναι η δημιουργία μιας πολυεπίπεδης αμυντικής αρχιτεκτονικής απέναντι σε πυραυλικές επιθέσεις, μη επανδρωμένα αεροσκάφη, UAVs, αεροσκάφη και ασύμμετρες απειλές.

Η αρχική επιχειρησιακή έμφαση φαίνεται να δίνεται στη Θράκη και στο ανατολικό Αιγαίο, δηλαδή σε περιοχές με αυξημένη γεωπολιτική ευαισθησία και κρίσιμη σημασία για την ελληνική αποτρεπτική στρατηγική.

Τα τέσσερα βασικά σκέλη του προγράμματος

Με βάση τις έως τώρα πληροφορίες, το ενδιαφέρον των μεγάλων ξένων αμυντικών ομίλων επικεντρώνεται κυρίως σε τέσσερις τομείς: στα συστήματα μεγάλου βεληνεκούς, στις λύσεις μεσαίας εμβέλειας, στα συστήματα anti-drone και στα κέντρα διασύνδεσης, διοίκησης και ελέγχου.

Στην πρώτη γραμμή του ανταγωνισμού βρίσκονται ισραηλινές εταιρείες, καθώς η ελληνική «Ασπίδα του Αχιλλέα» παραπέμπει σε μοντέλα ολοκληρωμένης αεράμυνας που το Ισραήλ έχει ήδη αναπτύξει και δοκιμάσει επιχειρησιακά. Η Israel Aerospace Industries εμφανίζεται να προωθεί το Barak MX, ένα ολοκληρωμένο σύστημα πολλαπλών αποστάσεων, σχεδιασμένο για την αντιμετώπιση αεροσκαφών, drones, πυραύλων cruise και βαλλιστικών απειλών.

Το Barak MX θεωρείται από τις ισχυρές υποψηφιότητες για τον βασικό κορμό της ελληνικής αρχιτεκτονικής αεράμυνας, λόγω της επιχειρησιακής του ωριμότητας και της δυνατότητας ένταξης σε ένα ευρύτερο δίκτυο αισθητήρων και συστημάτων διοίκησης.

Ισχυρή παρουσία καταγράφει και η Rafael Advanced Defense Systems, η οποία φέρεται να διεκδικεί σημαντικό μέρος του έργου μέσω των συστημάτων David’s Sling και Spyder. Το David’s Sling αφορά κυρίως την αναχαίτιση πυραύλων και προηγμένων απειλών μέσης και μεγάλης εμβέλειας, ενώ το Spyder προορίζεται για προστασία μικρότερων περιοχών και αντιμετώπιση UAVs και αεροπορικών στόχων.

Το ισραηλινό προβάδισμα ενισχύεται από τη στενή αμυντική συνεργασία Ελλάδας και Ισραήλ τα τελευταία χρόνια, σε επίπεδο εκπαίδευσης, τεχνολογίας και εξοπλιστικών προγραμμάτων. Παράλληλα, ευρωπαϊκές και αμερικανικές εταιρείες φέρονται να έχουν εκδηλώσει ενδιαφέρον για επιμέρους υποσυστήματα, κυρίως σε αισθητήρες, ραντάρ, ηλεκτρονικό πόλεμο και διασύνδεση των επιμέρους πλατφορμών.

Η μάχη για συμμετοχή της ελληνικής αμυντικής βιομηχανίας

Το επιχειρηματικό ενδιαφέρον δεν περιορίζεται στους ξένους ομίλους. Η ελληνική πλευρά επιδιώκει ουσιαστική συμμετοχή της εγχώριας αμυντικής βιομηχανίας, με στόχο σημαντικό μέρος της προστιθέμενης αξίας να παραμείνει στη χώρα. Το Υπουργείο Εθνικής Άμυνας φέρεται να πιέζει για συμπαραγωγές, συμμετοχή ελληνικών εργοστασίων και ανάληψη έργου συντήρησης, τεχνικής υποστήριξης και ανάπτυξης υποσυστημάτων από ελληνικές εταιρείες.

Ο στόχος που τίθεται είναι τουλάχιστον το 25% του έργου να περάσει στην εγχώρια βιομηχανία, μέσω συμπαραγωγών, βιομηχανικών συνεργασιών και τεχνολογικής συμμετοχής. Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται και σε σύγχρονα συστήματα και καινοτόμες τεχνολογίες που επεξεργάζεται ήδη το ΕΛΚΑΚ.

Μεταξύ των ελληνικών εταιρειών που εμφανίζονται να διεκδικούν ρόλο στο πρόγραμμα περιλαμβάνεται η Intracom Defense, με εμπειρία στα ηλεκτρονικά και στα συστήματα επικοινωνιών, καθώς και η THEON International, που δραστηριοποιείται στα οπτρονικά και στα συστήματα επιτήρησης.

Στο ίδιο πλαίσιο εντάσσεται και η METLEN Energy & Metals, η οποία επιδιώκει να ενισχύσει την παρουσία της στην ευρωπαϊκή αμυντική αλυσίδα αξίας. Ρόλο διεκδικούν επίσης τα Ελληνικά Αμυντικά Συστήματα και η ΕΑΒ, κυρίως σε έργα ολοκλήρωσης, υποστήριξης και συντήρησης.

Ενδιαφέρον αποδίδεται ακόμη σε εταιρείες όπως οι Miltech, Scytalys, Akmon και τα Ναυπηγεία Σαλαμίνας, ενώ εξετάζεται η συμμετοχή μεγάλων τεχνικών ομίλων, όπως η ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ και η AKTOR, σε κατασκευαστικό και υποστηρικτικό αντικείμενο.

Η ΕΛΒΟ έχει ήδη τοποθετηθεί δημόσια υπέρ της συμμετοχής της στο πρόγραμμα, προβάλλοντας την τεχνογνωσία της σε στρατιωτικά οχήματα, ειδικές πλατφόρμες και ολοκληρωμένα αμυντικά συστήματα. Η εταιρεία εκτιμάται ότι ενδιαφέρεται κυρίως για κινητούς φορείς εκτόξευσης, οχήματα διοίκησης, μεταφοράς συστημάτων και τεχνική υποστήριξη.

Παράλληλα, ελληνικές εταιρείες ηλεκτρονικών, λογισμικού, τηλεπικοινωνιών και αμυντικών εφαρμογών διερευνούν συμμετοχή σε κρίσιμους τομείς, όπως η ανάπτυξη λογισμικού διαχείρισης μάχης, η ενσωμάτωση αισθητήρων και η διασύνδεση των επιμέρους συστημάτων.

Το χρονοδιάγραμμα και η στρατηγική σημασία

Σύμφωνα με τον σχεδιασμό που έχει παρουσιαστεί έως τώρα, η «Ασπίδα του Αχιλλέα» θα υλοποιηθεί σταδιακά μέχρι το τέλος της δεκαετίας. Η πρώτη φάση, η οποία θεωρείται και η πιο κρίσιμη, αναμένεται να αφορά την εγκατάσταση των βασικών συστημάτων αεράμυνας και αντιβαλλιστικής προστασίας σε επιλεγμένες γεωγραφικές περιοχές υψηλής προτεραιότητας.

Σε επόμενη φάση θα αναπτυχθούν πρόσθετες δυνατότητες anti-drone προστασίας, θα ενσωματωθούν περισσότεροι αισθητήρες και θα διευρυνθεί η επιχειρησιακή κάλυψη του δικτύου. Το πρόγραμμα αναμένεται να εξελιχθεί σε διαδοχικά στάδια, ώστε να δημιουργηθεί πλήρως διασυνδεδεμένη και λειτουργική αμυντική ομπρέλα.

Οι τελευταίες πληροφορίες αναφέρουν ότι το πρόγραμμα επρόκειτο να εισαχθεί προς τελική έγκριση στο ΚΥΣΕΑ εντός του 2026, ώστε να ανοίξει ο δρόμος για τις οριστικές συμβατικές διαπραγματεύσεις με τους υποψήφιους αναδόχους. Τεχνικά και νομικά κλιμάκια των ενδιαφερόμενων εταιρειών βρίσκονται ήδη σε επαφή με την ελληνική πλευρά για τη διαμόρφωση του τελικού μοντέλου συνεργασίας.

Με βάση το υφιστάμενο χρονοδιάγραμμα, οι δεσμευτικές προσφορές και οι βασικές συμφωνίες εκτιμάται ότι θα ολοκληρωθούν εντός του 2026 ή στις αρχές του 2027. Αν δεν υπάρξουν καθυστερήσεις, η σταδιακή παράδοση των πρώτων συστημάτων θα μπορούσε να ξεκινήσει από το 2027 και να συνεχιστεί σε πολλαπλές φάσεις έως το τέλος της δεκαετίας.

Στην αγορά εκτιμάται ότι η «Ασπίδα του Αχιλλέα» μπορεί να λειτουργήσει ως βασικός μοχλός ανάπτυξης για την ελληνική αμυντική βιομηχανία, καθώς πέρα από τις άμεσες συμβάσεις αναμένεται να δημιουργήσει ευρύτερο οικοσύστημα τεχνολογίας, υποστήριξης και βιομηχανικής συνεργασίας.

Το πρόγραμμα συνδέεται επίσης με τη συνολικότερη ευρωπαϊκή προσπάθεια ενίσχυσης της αμυντικής αυτονομίας και αύξησης της παραγωγικής ικανότητας των κρατών-μελών στον τομέα της άμυνας. Σε ελληνικό επίπεδο, εντάσσεται στο νέο μακροπρόθεσμο εξοπλιστικό πρόγραμμα της χώρας, με ορίζοντα 12ετίας και μεγάλες επενδύσεις σε αεροπορία, ναυτικό, συστήματα αεράμυνας και ψηφιακές υποδομές άμυνας.

Η τελική μορφή του προγράμματος θα κρίνει αν η «Ασπίδα του Αχιλλέα» θα αποτελέσει απλώς ένα ακόμη μεγάλο εξοπλιστικό πακέτο ή αν θα λειτουργήσει ως πραγματική αφετηρία για την παραγωγική επανεκκίνηση της ελληνικής αμυντικής βιομηχανίας, με συμμετοχή, τεχνογνωσία και βιομηχανικό αποτύπωμα εντός της χώρας.