Νέα πρόκληση από την Τουρκία: Σχέδιο για ΑΟΖ 200 μιλίων σε Αιγαίο και Ανατολική Μεσόγειο

Η Τουρκία φέρεται να προετοιμάζει θεσμική κατοχύρωση Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης έως 200 ναυτικά μίλια, μέσα από τον νέο νόμο που βρίσκεται υπό επεξεργασία για τη «Γαλάζια Πατρίδα» και τις θαλάσσιες δικαιοδοσίες στο Αιγαίο και στην Ανατολική Μεσόγειο, σύμφωνα με δημοσίευμα του Bloomberg.

Η εξέλιξη αυτή, εφόσον επιβεβαιωθεί και προχωρήσει νομοθετικά, συνιστά σοβαρή αναβάθμιση του τουρκικού αναθεωρητικού δόγματος. Η Άγκυρα επιχειρεί να μετατρέψει τη «Γαλάζια Πατρίδα» από πολιτικό και στρατιωτικό αφήγημα σε εσωτερικό θεσμικό εργαλείο, με άμεσες επιπτώσεις στις ελληνοτουρκικές σχέσεις, στην Κυπριακή Δημοκρατία και στην ισορροπία δυνάμεων στην Ανατολική Μεσόγειο.

Με αφορμή το σχετικό ρεπορτάζ, η τουρκική εφημερίδα Sözcü δημοσίευσε χάρτη, υποστηρίζοντας ότι η τουρκική κυβέρνηση κινείται προς την επίσημη νομοθετική θωράκιση του δόγματος. Σύμφωνα με την εφημερίδα, ο πρόεδρος Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν θα μπορεί να ανακηρύξει οικονομική ζώνη έως 200 ναυτικά μίλια, επικαλούμενος την προστασία των ενεργειακών συμφερόντων της Τουρκίας στην Ανατολική Μεσόγειο.

Ανησυχία σε Ελλάδα και Κύπρο

Η προοπτική αυτή έχει προκαλέσει έντονο προβληματισμό στην Αθήνα και στη Λευκωσία, καθώς μια τέτοια τουρκική πρωτοβουλία θα μπορούσε να δημιουργήσει νέο πεδίο έντασης σε θαλάσσιες περιοχές όπου υπάρχουν ήδη αλληλοεπικαλυπτόμενες διεκδικήσεις.

Σε περίπτωση υιοθέτησης της συγκεκριμένης νομοθεσίας, η Τουρκία θα επιχειρήσει να εμφανιστεί ως δύναμη που αποκτά θεσμική πρωτοβουλία στις οικονομικές δραστηριότητες της ευρύτερης περιοχής, από την αλιεία και τις γεωτρήσεις έως τις εξορύξεις και τα θαλάσσια πάρκα.

Τουρκικά μέσα ενημέρωσης επικεντρώνονται ήδη στις ελληνικές αντιδράσεις, παρουσιάζοντας την Αθήνα ως αιφνιδιασμένη από τις κινήσεις της Άγκυρας. Η πραγματικότητα, ωστόσο, είναι ότι το νέο πλαίσιο, αν προχωρήσει, θα ενταχθεί σε μια μακρά αλυσίδα τουρκικών ενεργειών που αμφισβητούν εμπράκτως το διεθνές πλαίσιο θαλάσσιας δικαιοδοσίας στο Αιγαίο και στην Ανατολική Μεσόγειο.

Τι μεταδίδει το Bloomberg

Σύμφωνα με το Bloomberg, το κυβερνών κόμμα της Τουρκίας επιδιώκει να παραχωρήσει στον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν την εξουσία να κηρύσσει Αποκλειστική Οικονομική Ζώνη που θα φτάνει έως τα 200 ναυτικά μίλια, δηλαδή περίπου 370 χιλιόμετρα από τις τουρκικές ακτές.

Πηγές που επικαλείται το πρακτορείο αναφέρουν ότι η Άγκυρα εξετάζει νομοθετική πρωτοβουλία για τις θαλάσσιες ζώνες, εντάσσοντάς τη στο πλαίσιο της λεγόμενης Mavi Vatan, δηλαδή της «Γαλάζιας Πατρίδας».

Η κίνηση αυτή, ωστόσο, δεν μπορεί να αποσυνδεθεί από το γεγονός ότι η Τουρκία δεν έχει επικυρώσει τη Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας. Η άρνηση της Άγκυρας να προσχωρήσει στην UNCLOS παραμένει βασικό στοιχείο της στρατηγικής της, καθώς της επιτρέπει να προβάλλει μονομερείς ερμηνείες για τα δικαιώματα νησιωτικών κρατών και περιοχών.

Στο ίδιο ρεπορτάζ αναφέρεται ότι η σχεδιαζόμενη ρύθμιση θα μπορούσε να δώσει στον Τούρκο πρόεδρο τη δυνατότητα να προβάλλει αξιώσεις για αλιευτικά δικαιώματα, έρευνες, εξορύξεις και γεωτρήσεις, ακόμη και σε περιοχές όπου υπάρχουν διεκδικήσεις από κράτη-μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης, όπως η Ελλάδα και η Κυπριακή Δημοκρατία.

Το δόγμα της «Γαλάζιας Πατρίδας» ως θεσμικό όπλο

Η επιχειρούμενη νομοθετική κατοχύρωση της «Γαλάζιας Πατρίδας» αποκαλύπτει την προσπάθεια της Τουρκίας να μεταφέρει τις αναθεωρητικές της αξιώσεις από το πεδίο της ρητορικής στο πεδίο του εσωτερικού δικαίου. Πρόκειται για κίνηση με βαρύ πολιτικό και γεωστρατηγικό φορτίο, καθώς η Άγκυρα επιχειρεί να δημιουργήσει τετελεσμένα που στη συνέχεια θα επικαλείται ως βάση διαπραγμάτευσης ή πίεσης.

Ο χάρτης που συνοδεύει το ρεπορτάζ αποτυπώνει τις αντικρουόμενες αξιώσεις στην Ανατολική Μεσόγειο, περιλαμβάνοντας το τουρκολιβυκό μνημόνιο, τη συμφωνία Ελλάδας–Αιγύπτου, καθώς και τις τουρκικές διεκδικήσεις γύρω από την Κύπρο και το κατεχόμενο βόρειο τμήμα του νησιού.

Η επιλογή της Άγκυρας να επανέλθει με νομοθετική πρωτοβουλία σε αυτή τη συγκυρία δεν είναι ουδέτερη. Η Ανατολική Μεσόγειος παραμένει πεδίο ενεργειακού, στρατιωτικού και διπλωματικού ανταγωνισμού, ενώ η Τουρκία επιχειρεί να διευρύνει τον ρόλο της ως περιφερειακή δύναμη, αμφισβητώντας συστηματικά τα κυριαρχικά δικαιώματα Ελλάδας και Κύπρου.

Η Αθήνα και η Λευκωσία βρίσκονται μπροστά σε μια νέα πρόκληση, η οποία δεν αφορά μόνο τη νομική αντιπαράθεση για τις θαλάσσιες ζώνες, αλλά και τη συνολική αποτρεπτική και διπλωματική τους στρατηγική. Η θεσμοθέτηση μιας μονομερούς τουρκικής ΑΟΖ έως 200 ναυτικά μίλια θα αποτελέσει σαφή απόπειρα ανατροπής ισορροπιών, με την Άγκυρα να επιχειρεί να εμφανίσει ως εσωτερικό νόμο όσα το διεθνές δίκαιο δεν της αναγνωρίζει.