Μητσοτάκης στο συνέδριο της ΝΔ: Το εκλογικό δίλημμα, το ψυχρό κλίμα και οι αιχμές σε Τσίπρα – Ανδρουλάκη

Με ομιλία χαμηλών τόνων, προσεκτικά υπολογισμένη ώστε να αποφύγει τις μεγάλες εσωκομματικές τριβές, ο Κυριάκος Μητσοτάκης επιχείρησε να θέσει τη Νέα Δημοκρατία σε πλήρη προεκλογική διάταξη, ανοίγοντας ουσιαστικά την πορεία προς την επόμενη κάλπη.

Ο πρωθυπουργός εμφανίστηκε στο συνέδριο με αναφορές στο κυβερνητικό έργο, με επίκληση του προεκλογικού προγράμματος του 2016 και με στόχο να επανασυσπειρώσει έναν κομματικό μηχανισμό που εμφανίζει σημάδια κόπωσης, προβληματισμού και απόστασης από το Μέγαρο Μαξίμου.

Το εκλογικό δίλημμα που έθεσε ήταν σαφές. Όπως είπε, η επόμενη αναμέτρηση δεν θα κινηθεί στο σχήμα «Μητσοτάκης ή χάος», καθώς πλέον θα προσωποποιηθεί απέναντι σε κάθε πιθανό πολιτικό αντίπαλο: «Μητσοτάκης ή Ανδρουλάκης», «Μητσοτάκης ή Τσίπρας», «Μητσοτάκης ή Κωνσταντοπούλου» και «Μητσοτάκης ή οποιοσδήποτε άλλος».

Το δίλημμα της κρίσης και το ψυχρό κομματικό ακροατήριο

Η φράση που συμπύκνωσε τη στρατηγική της ομιλίας ήταν η αναφορά στο «τριψήφιο τηλέφωνο» που μπορεί να χτυπήσει στις 3 το πρωί, μέσα σε έναν κόσμο αστάθειας και αβεβαιότητας. Με αυτό το σχήμα, ο πρωθυπουργός επιχείρησε να επαναφέρει το αφήγημα της εμπειρίας, της διαχείρισης κρίσεων και της προσωπικής ετοιμότητας.

Ωστόσο, το κλίμα στην κατάμεστη αίθουσα του συνεδρίου δεν θύμιζε τις προηγούμενες περιόδους κομματικής ευφορίας. Τα θερμά χειροκροτήματα, οι έντονες εκδηλώσεις στήριξης και η βεβαιότητα μιας άνετης πολιτικής επικράτησης απουσίαζαν αισθητά. Στη θέση τους κυριάρχησαν η επιφυλακτικότητα, οι χαμηλόφωνες συζητήσεις και ο προβληματισμός για τα εκλογικά ποσοστά.

Στα κομματικά πηγαδάκια, οι αναφορές περιστράφηκαν γύρω από τη φθορά της κυβέρνησης, την αποξένωση του Μαξίμου από τους βουλευτές και τη βάση, καθώς και την κριτική για το μοντέλο του επιτελικού κράτους. Η εικόνα αυτή αποτυπώνει μια παράταξη που εξακολουθεί να προηγείται πολιτικά, έχοντας όμως χάσει μέρος της εσωτερικής αυτοπεποίθησης που χαρακτήριζε προηγούμενες εκλογικές περιόδους.

Ο Κυριάκος Μητσοτάκης φάνηκε να γνωρίζει αυτό το κλίμα. Γι’ αυτό και επέλεξε μια ομιλία χωρίς πολλές αιχμηρές γωνίες προς το εσωτερικό της Νέας Δημοκρατίας, επιχειρώντας να ζεστάνει το κομματικό ακροατήριο και να απευθύνει κάλεσμα επιστροφής σε όσους έχουν απομακρυνθεί, αποστασιοποιηθεί ή σιωπούν.

Οι ηχηρές απουσίες και το βάρος της εσωκομματικής φθοράς

Η εικόνα του συνεδρίου είχε και έντονο συμβολικό φορτίο. Από την αίθουσα απουσίαζαν δύο πρώην πρωθυπουργοί και πρώην πρόεδροι της Νέας Δημοκρατίας: ο Αντώνης Σαμαράς, ο οποίος έχει διαγραφεί, και ο Κώστας Καραμανλής, ο οποίος έχει αποστασιοποιηθεί πλήρως, ασκώντας κατά καιρούς σκληρή κριτική.

Η απουσία τους μείωσε το πολιτικό βάρος του κομματικού ακροατηρίου και ανέδειξε το βάθος της εσωτερικής ρωγμής. Η Νέα Δημοκρατία παραμένει ο ισχυρότερος εκλογικός μηχανισμός, όμως η εικόνα ενότητας της ευρύτερης κεντροδεξιάς παράταξης έχει τραυματιστεί.

Στο ίδιο πλαίσιο εντάσσεται και η προσπάθεια του πρωθυπουργού να απαντήσει στις αιτιάσεις ότι η ΝΔ έχει απομακρυνθεί από τις ιδρυτικές της αρχές. Η επίκληση της ιδρυτικής διακήρυξης δεν ήταν τυχαία. Απευθυνόταν σε εκείνο το τμήμα της βάσης που θεωρεί ότι η σημερινή ηγεσία έχει μετακινήσει το κόμμα μακριά από τον παραδοσιακό κοινωνικό και πατριωτικό του πυρήνα.

Η ομιλία, παρά τον ήπιο τόνο της, είχε σαφές εσωκομματικό μήνυμα: η ηγεσία ζητά συστράτευση, ενώ το κομματικό σώμα ζητά εξηγήσεις για τη φθορά, την ακρίβεια, την απόσταση από την κοινωνία και τις επιλογές του επιτελικού κράτους.

Μετωπική σε Τσίπρα και Ανδρουλάκη

Ο Κυριάκος Μητσοτάκης επέλεξε να τοποθετήσει στο κέντρο της αντιπαράθεσης δύο πολιτικούς αντιπάλους: τον Αλέξη Τσίπρα και τον Νίκο Ανδρουλάκη. Οι αναφορές του ήταν ευθείες, με στόχο να οριοθετήσει το πεδίο της επόμενης πολιτικής σύγκρουσης.

Για τον Αλέξη Τσίπρα, ο πρωθυπουργός επανέφερε τη μνήμη του 2015, λέγοντας ότι το μόνο που φαίνεται να κατάλαβε από το παρελθόν είναι πως έπρεπε να είχε κλείσει νωρίτερα τις τράπεζες. Με τη φράση αυτή επιχείρησε να συνδέσει εκ νέου τον πρώην πρωθυπουργό με το τραύμα των capital controls και την οικονομική αβεβαιότητα εκείνης της περιόδου.

Για τον Νίκο Ανδρουλάκη, η αιχμή ήταν προσωπική και πολιτική. Ο κ. Μητσοτάκης ανέφερε ότι ένας πολιτικός μπορεί να είναι εμπαθής ή διαρκώς θυμωμένος, όμως δεν μπορεί να είναι αδιάβαστος. Η αναφορά αυτή εντάσσεται στη σταθερή κυβερνητική προσπάθεια αποδόμησης του ΠΑΣΟΚ ως δύναμης που, κατά το Μαξίμου, στερείται κυβερνητικής ετοιμότητας.

Η ακρίβεια αποτέλεσε ξεχωριστό σημείο της ομιλίας. Ο πρωθυπουργός δήλωσε ότι «λυπάται και θυμώνει» για την πίεση που προκαλεί στα νοικοκυριά, αναγνωρίζοντας ότι ροκανίζει το εισόδημα. Την παρουσίασε ως παγκόσμιο φαινόμενο που επηρεάζει την οικονομία, υποστηρίζοντας ότι η αποτελεσματική απάντηση βρίσκεται στη μείωση φόρων και στη στήριξη εισοδημάτων.

Η αναφορά αυτή δείχνει ότι η κυβέρνηση αντιλαμβάνεται πως το κόστος ζωής παραμένει το πιο βαρύ πολιτικό φορτίο. Η επίκληση της διεθνούς κρίσης επιχειρεί να αποφορτίσει τις κυβερνητικές ευθύνες, όμως η κοινωνική δυσαρέσκεια για τις τιμές, τα εισοδήματα και την καθημερινότητα εξακολουθεί να διαπερνά τη βάση της Νέας Δημοκρατίας.

Στο καθαρά προεκλογικό σκέλος, ο πρωθυπουργός μίλησε για την επόμενη πενταετία ως περίοδο επιλογών που θα καθορίσουν το μέλλον της χώρας. Έκανε λόγο για αυτόνομη άμυνα, παραγωγική ανασυγκρότηση και νέο συμβόλαιο με την κοινωνία, εντάσσοντας την κυβερνητική πρόταση σε ορίζοντα 2030.

Παράλληλα, υποστήριξε ότι μια τρίτη τετραετία της Νέας Δημοκρατίας σημαίνει αποφυγή επιστροφής τρεις τετραετίες πίσω. Με αυτό το σύνθημα, επιχείρησε να παρουσιάσει την παραμονή της ΝΔ στην εξουσία ως ασπίδα απέναντι στην πολιτική ανασφάλεια, στην οικονομική περιπέτεια και στην επιστροφή παλιών πρακτικών.

Απαντώντας στο ερώτημα γιατί οι πολίτες να εμπιστευθούν ξανά τη Νέα Δημοκρατία, ο κ. Μητσοτάκης υποστήριξε ότι η κυβέρνηση κράτησε την Ελλάδα όρθια στα δύσκολα και απέδειξε πως μπορεί να λαμβάνει δύσκολες αποφάσεις. Επικαλέστηκε επίσης την ανθεκτικότητα της ΝΔ, σημειώνοντας ότι διατηρεί υπερδιπλάσια ποσοστά από το δεύτερο κόμμα.

Η ομιλία άνοιξε και επισήμως τη νέα προεκλογική φάση της Νέας Δημοκρατίας. Το πραγματικό ερώτημα, όμως, παραμένει αν το Μαξίμου μπορεί να ξαναδώσει δυναμισμό σε μια παράταξη που εξακολουθεί να προηγείται, αλλά εμφανίζει κόπωση, εσωτερικές αποστάσεις και αυξανόμενη πίεση από την κοινωνική δυσαρέσκεια.