Αύξηση 50 ευρώ, στην τσέπη μόλις 36 – Η «παγίδα» των μισθών του 2027

Η συζήτηση για τις αυξήσεις στους μισθούς του 2027 αποκτά ήδη ιδιαίτερη ένταση, καθώς η απόσταση ανάμεσα στη μεικτή αύξηση, στο πραγματικό όφελος του εργαζομένου και στο συνολικό κόστος για την επιχείρηση παραμένει μεγάλη.

Μια αύξηση 50 ευρώ στον μεικτό μισθό δεν μεταφράζεται σε ισόποση ενίσχυση του εισοδήματος. Στην πράξη, ο εργαζόμενος μπορεί να δει τελικά στον λογαριασμό του μόλις 36 έως 38 ευρώ περισσότερα, την ώρα που η επιχείρηση θα επιβαρυνθεί με ποσό που ξεπερνά τα 57 ευρώ.

Ακριβώς αυτή η «ψαλίδα» επαναφέρει στο προσκήνιο τη συζήτηση για εναλλακτικές μορφές παροχών, όπως τα κουπόνια σίτισης, καθώς στην περίπτωση αυτή ένα ποσό 50 ευρώ μπορεί, υπό τις προβλεπόμενες προϋποθέσεις, να κοστίσει 50 ευρώ στον εργοδότη και να αποδώσει αντίστοιχο όφελος 50 ευρώ στον εργαζόμενο.

Το ζήτημα αποκτά ακόμη μεγαλύτερη βαρύτητα ενόψει του 2027, καθώς χωρίς νέα παρέμβαση στη φορολογική κλίμακα επανέρχεται στην πράξη το φαινόμενο του λεγόμενου «φορολογικού πληθωρισμού». Οι ονομαστικές αυξήσεις των αποδοχών ανεβάζουν παράλληλα και την παρακράτηση φόρου, περιορίζοντας το καθαρό αποτέλεσμα για τον εργαζόμενο.

Με το κόστος στέγασης, τροφίμων, ενέργειας και καθημερινών αναγκών να παραμένει υψηλό, το πραγματικό μέγεθος μιας αύξησης δεν κρίνεται από τον αριθμό που εμφανίζεται στον μεικτό μισθό, αλλά από το ποσό που απομένει μετά από φόρους και ασφαλιστικές κρατήσεις.

Από τα 50 ευρώ της αύξησης μένουν 36 έως 38

Το παράδειγμα εργαζομένου με μεικτές μηνιαίες αποδοχές 1.500 ευρώ αποτυπώνει καθαρά την εικόνα.

Με αύξηση 50 ευρώ, ο μεικτός μισθός ανεβαίνει στα 1.550 ευρώ. Η ονομαστική αύξηση αντιστοιχεί σε 3,33%, ποσοστό που θα μπορούσε θεωρητικά να καλύψει έναν πληθωρισμό κοντά στο 3%.

Στην πραγματική μισθοδοσία, όμως, το αποτέλεσμα είναι σημαντικά μικρότερο.

Εργαζόμενος άνω των 30 ετών χωρίς παιδιά, με σημερινές καθαρές αποδοχές περίπου 1.165 ευρώ, θα δει τον καθαρό μισθό του να αυξάνεται στα 1.201 ευρώ. Το πραγματικό μηνιαίο κέρδος περιορίζεται έτσι στα 36 ευρώ.

Για εργαζόμενο άνω των 30 ετών με δύο παιδιά, οι καθαρές αποδοχές από 1.213 ευρώ διαμορφώνονται περίπου στα 1.251 ευρώ. Σε αυτή την περίπτωση, από τη μεικτή αύξηση των 50 ευρώ μένουν τελικά 38 ευρώ.

Πρακτικά, περίπου το ένα τέταρτο της ονομαστικής αύξησης απορροφάται πριν φτάσει στον εργαζόμενο.

Η εικόνα γίνεται ακόμη πιο χαρακτηριστική στην παρακράτηση φόρου. Για εργαζόμενο με δύο παιδιά, ο μηνιαίος φόρος στο συγκεκριμένο παράδειγμα αυξάνεται από 86 στα 95 ευρώ. Για εργαζόμενο χωρίς παιδιά, η παρακράτηση ανεβαίνει από 134 στα 145 ευρώ.

Έτσι, ενώ ο μεικτός μισθός αυξάνεται κατά 3,33%, η ποσοστιαία αύξηση του φόρου φτάνει από 8,21% έως και 10,47%.

Το αποτέλεσμα είναι οι καθαρές αποδοχές να αυξάνονται περίπου κατά 3,1%. Εάν ο πληθωρισμός του 2027 κινηθεί σε αντίστοιχα επίπεδα, η πραγματική ενίσχυση της αγοραστικής δύναμης θα είναι οριακή.

Εδώ ακριβώς εντοπίζεται και το πρόβλημα της φορολογικής πολιτικής. Όταν οι φορολογικές κλίμακες δεν προσαρμόζονται επαρκώς στις ονομαστικές αυξήσεις των μισθών, σημαντικό μέρος της αύξησης επιστρέφει στο Δημόσιο μέσω μεγαλύτερης φορολογικής επιβάρυνσης.

57 ευρώ πληρώνει η επιχείρηση για να πάρει ο εργαζόμενος 36

Η επιβάρυνση δεν περιορίζεται στην πλευρά του εργαζομένου. Το ίδιο παράδειγμα δείχνει και το πραγματικό κόστος που καλείται να αναλάβει ο εργοδότης.

Για μεικτό μισθό 1.500 ευρώ, το συνολικό μηνιαίο εργοδοτικό κόστος, μαζί με τις ασφαλιστικές εισφορές, υπολογίζεται περίπου στα 1.826,85 ευρώ.

Με την αύξηση του μεικτού μισθού στα 1.550 ευρώ, το συνολικό κόστος ανεβαίνει περίπου στα 1.883,87 ευρώ.

Η επιχείρηση χρειάζεται επομένως να διαθέσει επιπλέον 57,02 ευρώ τον μήνα για μια ονομαστική μισθολογική αύξηση 50 ευρώ, από την οποία ο εργαζόμενος θα δει καθαρά μόλις 36 έως 38 ευρώ.

Η διαφορά θα ήταν ακόμη μεγαλύτερη χωρίς τη μείωση των ασφαλιστικών εισφορών που έχει προγραμματιστεί για το 2027, κατά 0,25 ποσοστιαίες μονάδες για τον εργοδότη και άλλες 0,25 μονάδες για τον εργαζόμενο.

Η συγκεκριμένη αριθμητική εξηγεί γιατί κοινωνικοί εταίροι και εκπρόσωποι της αγοράς εξετάζουν ξανά τη δυνατότητα διεύρυνσης των κουπονιών σίτισης.

Στην περίπτωση μιας παροχής 50 ευρώ μέσω κουπονιών, το κόστος για την επιχείρηση μπορεί να παραμείνει στα 50 ευρώ και το αντίστοιχο όφελος για τον εργαζόμενο να είναι επίσης 50 ευρώ, εφόσον τηρούνται οι προϋποθέσεις του ισχύοντος πλαισίου.

Η σύγκριση είναι χαρακτηριστική:

Αύξηση μισθού 50 ευρώ: κόστος εργοδότη 57,02 ευρώ και καθαρό όφελος εργαζομένου 36 έως 38 ευρώ.

Κουπόνια σίτισης 50 ευρώ: κόστος εργοδότη 50 ευρώ και όφελος εργαζομένου 50 ευρώ.

Η διαφορά αυτή αποτελεί και το βασικό επιχείρημα όσων ζητούν μεγαλύτερα περιθώρια χρήσης τέτοιων παροχών, ιδιαίτερα σε μια περίοδο όπου η πραγματική αξία των μισθολογικών αυξήσεων περιορίζεται από φόρους και κρατήσεις.

Η λύση, ωστόσο, έχει και σημαντικές παρενέργειες.

Εάν τα κουπόνια αρχίσουν να χρησιμοποιούνται ως υποκατάστατο κανονικών αυξήσεων μισθών, το Δημόσιο χάνει έσοδα από φόρους και ασφαλιστικές εισφορές. Παράλληλα, τα ποσά αυτά δεν αυξάνουν τις συντάξιμες αποδοχές του εργαζομένου και δεν ενισχύουν αντίστοιχα τη μελλοντική ανταποδοτική του σύνταξη.

Μια γενικευμένη επέκταση των κουπονιών στον ιδιωτικό τομέα θα μπορούσε επίσης να δημιουργήσει νέα αιτήματα για ανάλογες παροχές στον ευρύτερο δημόσιο τομέα, όπου ήδη εφαρμόζονται αντίστοιχες μορφές ενίσχυσης σε ορισμένες κατηγορίες εργαζομένων.

Για αυτό και από την κυβερνητική πλευρά εκφράζονται επιφυλάξεις απέναντι σε ένα μοντέλο που θα μπορούσε να μετατρέψει τα κουπόνια από συμπληρωματική παροχή σε υποκατάστατο της πραγματικής αύξησης των αποδοχών.

Το μεγαλύτερο πρόβλημα, πάντως, παραμένει άλυτο: η μεγάλη απόσταση ανάμεσα σε αυτό που πληρώνει ο εργοδότης και σε αυτό που τελικά εισπράττει ο εργαζόμενος.

Η κυβέρνηση θα κληθεί επομένως να απαντήσει όχι μόνο στο ύψος των αυξήσεων που θα δοθούν το 2027, αλλά και στο πόσο από αυτές θα επιτρέψει το φορολογικό και ασφαλιστικό σύστημα να παραμείνει πραγματικά διαθέσιμο στο εισόδημα των εργαζομένων.

Για ένα νοικοκυριό που εξακολουθεί να πιέζεται από υψηλά ενοίκια, τρόφιμα και βασικά έξοδα, η διαφορά ανάμεσα σε 50 ευρώ μεικτά και 36 ευρώ καθαρά δεν είναι λογιστική λεπτομέρεια. Είναι η πραγματική αξία της αύξησης.