Η υπόθεση Λαζαρίδη δεν ήταν παρά η κορυφή του παγόβουνου. Καθώς ο πολιτικός σάλος για τον υφυπουργό Αγροτικής Ανάπτυξης παραμένει ζωντανός — με σύσσωμη την αντιπολίτευση να ζητά την αποπομπή του από κυβέρνηση που τον στήριξε παρά τις αποκαλύψεις — νέα ερωτηματικά ανοίγουν για δύο ακόμη πρόσωπα της κυβερνητικής ομάδας. Πρόσωπα που, ο καθένας με τον τρόπο του, δείχνουν να επιλέγουν την επιδειξία έναντι της ειλικρίνειας όταν πρόκειται να παρουσιάσουν τα ακαδημαϊκά τους εφόδια στον πολίτη.
Η υπόθεση Λαζαρίδη: Το σκηνικό που άνοιξε τον ασκό του Αιόλου
Για να κατανοήσουμε το νέο κύκλο αμφισβητήσεων, πρέπει να θυμηθούμε από πού ξεκινήσαμε. Ο Μακάριος Λαζαρίδης, υφυπουργός Αγροτικής Ανάπτυξης, παραδέχτηκε δημόσια — σε ζωντανή τηλεοπτική μετάδοση — ότι διορίστηκε το 2007 ως ειδικός επιστήμονας στη Γενική Γραμματεία Νέας Γενιάς χωρίς να πληροί τα τυπικά ακαδημαϊκά προσόντα. Ο νόμος 2190/1994 απαιτούσε ρητά πτυχίο ΑΕΙ, μεταπτυχιακό τίτλο και διετή προϋπηρεσία. Αντί για αυτά, ο Λαζαρίδης προσκόμισε τίτλο από το College of Southeastern Europe — ένα ίδρυμα που δεν αναγνωρίζεται από το Υπουργείο Παιδείας ως Ανώτατο Εκπαιδευτικό Ίδρυμα, έχει συνδεθεί με σοβαρές καταγγελίες για «μαϊμού» πτυχία και αντικρίζει δικαστικές διεκδικήσεις από φοιτητές που κατέβαλαν έως 15.000 ευρώ για τίτλους χωρίς θεσμική αναγνώριση. Ο ίδιος ο υφυπουργός, αντί για απολογία, επέλεξε την αντεπίθεση: «Δεν θα απολογηθώ για επιλογές ζωής που έκανα πριν από 40 χρόνια», δήλωσε. Και η κυβέρνηση, δια του κυβερνητικού εκπροσώπου, τον στήριξε.
Σταμάτης: Το μεταπτυχιακό που σκιάζει το ΤΕΙ
Ο βουλευτής Επικρατείας της ΝΔ Γιώργος Σταμάτης είναι ένα εντελώς διαφορετικό προφίλ από τον Λαζαρίδη. Η ζωή και η πολιτική του πορεία είναι στενά δεμένες με τον κοινωνικό ακτιβισμό: από το Δήμο Αθηναίων όπου εργάστηκε για χρόνια, ως τη Γενική Γραμματεία Κοινωνικής Αλληλεγγύης και Καταπολέμησης της Φτώχειας, την οποία ανέλαβε το 2019. Είναι εθελοντής Σαμαρείτης του Ελληνικού Ερυθρού Σταυρού και έχει εκπονήσει εθνικές στρατηγικές για τους αστέγους, τους Ρομά και τα άτομα με αναπηρία. Η κοινωνική του προσφορά είναι πραγματική και αδιαμφισβήτητη.
Ωστόσο, υπάρχει ένα ζήτημα παρουσίασης. Στο επίσημο βιογραφικό του στη Βουλή αναφέρεται: «Μεταπτυχιακός τίτλος στον τομέα της Παγκόσμιας Υγείας – Ιατρικής των Καταστροφών – Ιατρική Σχολή Αθηνών, Πτυχίο Φυσικοθεραπείας – Πανεπιστήμιο Δυτικής Αττικής». Εδώ εντοπίζεται ένα κρίσιμο δομικό ζήτημα: το πτυχίο του προέρχεται από το Πανεπιστήμιο Δυτικής Αττικής — το πρώην ΤΕΙ Αθήνας. Σε πολλές έκδοσεις του βιογραφικού του, το ίδρυμα αυτό αναφέρεται απλώς ως «πτυχίο φυσικοθεραπείας», χωρίς να διευκρινίζεται η προέλευσή του, ενώ στην πρώτη θέση προβάλλεται πάντοτε το μεταπτυχιακό της Ιατρικής Σχολής Αθηνών — δημιουργώντας στον αναγνώστη την εντύπωση ενός κατεξοχήν «πανεπιστημιακού» προφίλ. Σε ακαδημαϊκό επίπεδο, το μεταπτυχιακό είναι νόμιμο και αναγνωρισμένο. Το ζήτημα δεν είναι νομικό — είναι ζήτημα ειλικρίνειας απέναντι στον πολίτη που έχει δικαίωμα να γνωρίζει ακριβώς ποιους εκπροσωπεί στη Βουλή.
Αγαπηδάκη: Το πτυχίο που κρύβεται πίσω από το διδακτορικό
Η περίπτωση της αναπληρώτριας υπουργού Υγείας Ειρήνης Αγαπηδάκη είναι ακόμη πιο σύνθετη — και ακόμη πιο αποκαλυπτική για τον τρόπο που χτίζεται η δημόσια εικόνα στελεχών εξουσίας. Η Αγαπηδάκη κατέχει μεταπτυχιακό στην Προαγωγή και Αγωγή Υγείας και διδακτορικό στην Ψυχολογία της Υγείας, αμφότερα από την Ιατρική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών. Υπήρξε ερευνητική συνεργάτης στην Ιατρική Σχολή, λέκτορας Δημόσιας Υγείας στο Ευρωπαϊκό Πανεπιστήμιο Κύπρου, και το βιογραφικό της διαθέτει επιστημονικές δημοσιεύσεις σε διεθνή περιοδικά. Κανείς δεν αμφισβητεί το βαθύ επιστημονικό της υπόβαθρο.
Υπάρχει, όμως, μια συστηματική παράλειψη: το βασικό πτυχίο Ψυχολογίας δεν αναφέρεται πουθενά ρητά στα επίσημα βιογραφικά της, ούτε το ίδρυμα από το οποίο το απέκτησε. Η πληροφορία προκύπτει μόνο έμμεσα από τον τίτλο «Ψυχολόγος» με τον οποίο παρουσιάζεται. Σε ένα κράτος που ζητά διαφάνεια από τους πολίτες, τα δημόσια πρόσωπα οφείλουν ακόμη περισσότερη. Το ερώτημα είναι εύλογο: πού σπούδασε, και σε ποιο ίδρυμα; Αν η απάντηση είναι απλή και αδιαμφισβήτητη, γιατί απουσιάζει;
Το κοινό παρονομαστή: Η τέχνη της επιλεκτικής αλήθειας
Αυτό που συνδέει τις δύο περιπτώσεις δεν είναι η έλλειψη προσόντων — είναι κάτι διαφορετικό και, με κάποιον τρόπο, πιο ανησυχητικό: η επιλεκτική παρουσίαση της αλήθειας. Στον Σταμάτη, το μεταπτυχιακό της Ιατρικής προβάλλεται και το ΤΕΙ υποβαθμίζεται. Στην Αγαπηδάκη, το διδακτορικό κυριαρχεί και το βασικό πτυχίο εξαφανίζεται. Σε καμία περίπτωση δεν υπάρχει ψέμα υπό στενή νομική έννοια. Υπάρχει όμως μια προσεκτικά επιλεγμένη ατέλεια — μια παράλειψη που σκιαγραφεί ένα κολακευτικότερο, αλλά ελλιπές πορτρέτο. Και αυτό, σε πρόσωπα που ασκούν δημόσια εξουσία, δεν είναι αδιάφορο.
Η κυβέρνηση βρίσκεται πλέον υπό αυξανόμενη πίεση να δώσει διευκρινίσεις. Ο κυβερνητικός εκπρόσωπος επέλεξε μέχρι στιγμής να αντιμετωπίσει κυρίως την υπόθεση Λαζαρίδη αμυντικά, στηρίζοντας τον υφυπουργό. Αν όμως αυτή η στάση επεκταθεί και στις δύο νέες περιπτώσεις χωρίς ουσιαστική απάντηση, κινδυνεύει να ανοίξει ένα ευρύτερο μέτωπο αξιοπιστίας που θα αφορά όχι τα πρόσωπα, αλλά τα πρότυπα διαφάνειας που επιλέγει να εφαρμόζει η ίδια η κυβέρνηση.
Η αμοιβαία λογοδοσία: Ισχύει και για την αντιπολίτευση
Εδώ ωστόσο επιβάλλεται μια καίρια επισήμανση — και θα ήταν δημοσιογραφικά ανέντιμο να την αποφύγουμε. Η λογική της λογοδοσίας δεν μπορεί να λειτουργεί μονόδρομα. Κανείς δεν έχει ακόμη κάνει συστηματικό έλεγχο των βιογραφικών βουλευτών και στελεχών της αντιπολίτευσης Τα κόμματα που σήμερα πρωτοστατούν στις εκκλήσεις για διαφάνεια έχουν θητεύσει επί χρόνια στην εξουσία με τα δικά τους στελέχη, τις δικές τους προσλήψεις και τους δικούς τους «ειδικούς επιστήμονες» — χωρίς πάντα να διακρίνονται για την ακρίβεια των βιογραφικών τους.
Αν τα μέσα ενημέρωσης και οι πολίτες απαιτούν διαφάνεια — και ορθώς την απαιτούν — αυτή δεν μπορεί να εφαρμόζεται επιλεκτικά ανάλογα με τα πολιτικά χρώματα. Όποιος ζει σε γυάλινο σπίτι δεν πετάει πέτρες. Και στην ελληνική πολιτική ζωή, λίγα είναι τα σπίτια με αδιαφανή τοίχους. Η πρόκληση για τη δημοσιογραφία είναι να ανοίξει τα βιογραφικά όλων — όχι μόνο εκείνων που βολεύει να ανοίξει.
