Βραβείο Δημοκρατίας 2026 στον Πέδρο Σάντσεθ

Σε μια κίνηση υψηλού συμβολισμού, ο Δήμος Αθηναίων απένειμε το Βραβείο Δημοκρατίας για το έτος 2026 στον Ισπανό πρωθυπουργό Πέδρο Σάντσεθ, αναγνωρίζοντας την αδιάλειπτη προσήλωσή του στην υπεράσπιση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, την ενίσχυση των δημοκρατικών θεσμών, αλλά και τη σταθερή του δέσμευση στις αρχές της κοινωνικής δικαιοσύνης και της διεθνούς αλληλεγγύης. Η τελετή απονομής πραγματοποιήθηκε στο πλαίσιο του Athens Democracy Forum 2026, το οποίο φιλοξενήθηκε στη Στοά του Αττάλου, όπου προβλήθηκε μαγνητοσκοπημένο μήνυμα του τιμώμενου.

Η παράδοση του βραβείου είχε προηγηθεί σε προσωπικό επίπεδο, κατά τη διάρκεια συνάντησης που είχε ο δήμαρχος Αθηναίων, Χάρης Δούκας, με τον Ισπανό πρωθυπουργό στο Palacio de la Moncloa στη Μαδρίτη. Κατά την ομιλία του στην Αθήνα, ο κ. Δούκας ανέδειξε το «πολιτικό θάρρος» ως κεντρικό άξονα της φετινής βράβευσης, υπογραμμίζοντας ότι πρόκειται για μια αρετή που δοκιμάζεται όχι όταν υπάρχει ομοφωνία, αλλά όταν απαιτούνται δύσκολες αποφάσεις υπό συνθήκες πίεσης και κόστους.

Ο δήμαρχος Αθηναίων αναφέρθηκε εκτενώς σε συγκεκριμένες πράξεις του Ισπανού πρωθυπουργού που, όπως είπε, στοιχειοθετούν την επιλογή του. Στο Ιράν, ο κ. Σάντσεθ αρνήθηκε τη χρήση των στρατιωτικών βάσεων της Ισπανίας για επιχειρήσεις, υπενθυμίζοντας ότι η συμμαχία δεν συνεπάγεται υποταγή. Παράλληλα, προχώρησε στην αναγνώριση του παλαιστινιακού κράτους και κατήγγειλε ανοιχτά τη γενοκτονία στη Γάζα, ενώ δεν δίστασε να θεσπίσει κανόνες για τους «τεχνο-ολιγάρχες», τονίζοντας ότι το μέλλον της τεχνητής νοημοσύνης δεν μπορεί να αφεθεί σε λίγους και ισχυρούς.

Στο μήνυμά του, ο Πέδρο Σάντσεθ εξέφρασε την ευγνωμοσύνη και την ταπεινότητά του για την τιμητική διάκριση, επισημαίνοντας ότι η παραπληροφόρηση, οι γεωπολιτικές εντάσεις και η αυξανόμενη αβεβαιότητα δοκιμάζουν την εμπιστοσύνη των πολιτών και την ανθεκτικότητα των θεσμών. Υπογράμμισε ότι η Δημοκρατία ενισχύεται όταν οι πολίτες συμμετέχουν, όταν τα δικαιώματά τους προστατεύονται και όταν οι κυβερνήσεις ακούν και υπηρετούν το κοινό. Για τον λόγο αυτό, αφιέρωσε το βραβείο σε όσους ανανεώνουν τη Δημοκρατία καθημερινά, όπως δημόσιους υπαλλήλους, αιρετούς εκπροσώπους, μέλη της κοινωνίας των πολιτών, δημοσιογράφους, ακαδημαϊκούς και πολίτες που πιστεύουν ότι η φωνή τους έχει σημασία.

Ο κ. Δούκας στάθηκε επίσης στη στάση του Ισπανού πρωθυπουργού στο μεταναστευτικό ζήτημα, υπενθυμίζοντας το άνοιγμα των ισπανικών λιμανιών στο πλοίο Aquarius το 2018, το οποίο μετέφερε περισσότερους από 600 διασωθέντες στη Μεσόγειο, κίνηση που επαινέθηκε από την Ύπατη Αρμοστεία του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες. Παράλληλα, αναφέρθηκε στις παρεμβάσεις της ισπανικής κυβέρνησης για τη ρύθμιση της τεχνητής νοημοσύνης και την προστασία της στέγης.

Το Βραβείο Δημοκρατίας της Πόλης των Αθηνών

Το Βραβείο Δημοκρατίας της Πόλης των Αθηνών απονέμεται από τον Δήμο Αθηναίων σε προσωπικότητες και οργανισμούς που έχουν συμβάλει στην προάσπιση της Δημοκρατίας, της ανθρώπινης αξιοπρέπειας, της ελευθερίας και του κράτους δικαίου. Η απονομή εντάσσεται στο Athens Democracy Forum, μια διεθνή πρωτοβουλία του Democracy & Culture Foundation, που διοργανώνεται σε συνεργασία με το Ίδρυμα Κόφι Ανάν και τον Δήμο Αθηναίων, με τη σύμπραξη των The New York Times. Το 2025, το βραβείο απονεμήθηκε στον Ισραηλινό δημοσιογράφο Γκιντεόν Λεβί.

Το φετινό βραβείο είναι το γλυπτό «Θεμέλια Δημοκρατίας», έργο της Μυρτώς Καπνιστή, τελειόφοιτης της Ανώτατης Σχολής Καλών Τεχνών. Το έργο, από μηχανολογική ρητίνη πάνω σε βάση λευκού πεντελικού μαρμάρου, αποτυπώνει οκτώ θεμελιώδεις αξίες της Δημοκρατίας: ελευθερία, ισονομία, δικαιοσύνη, αλληλεγγύη, ισότητα, κράτος δικαίου, συμμετοχή των πολιτών στα κοινά και διάκριση των εξουσιών.