Διαφάνεια μισθών για ίση αμοιβή στην εργασία

Το μισθολογικό χάσμα μεταξύ ανδρών και γυναικών παραμένει ένα από τα πιο επίμονα προβλήματα στην αγορά εργασίας, καθώς αποτυπώνει τη διαφορά στις μέσες ακαθάριστες αποδοχές των δύο φύλων. Στην Ελλάδα, το λεγόμενο Gender Pay Gap υπολογίζεται περίπου στο 13,6%, ποσοστό υψηλότερο από τον μέσο όρο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ο οποίος κινείται γύρω στο 12%.

Η διαφάνεια στις αμοιβές αναδεικνύεται πλέον σε κρίσιμο εργαλείο για τη μισθολογική ισότητα, την ενίσχυση της εμπιστοσύνης στην αγορά εργασίας και την προσέλκυση εξειδικευμένου ανθρώπινου δυναμικού. Όπως επισημάνθηκε το πρωί της Τρίτης 16 Ιουνίου στο Mega και στην εκπομπή «Κοινωνία Ώρα MEGA», η Οδηγία (ΕΕ) 2023/970 εισάγει νέο πλαίσιο δικαιωμάτων και υποχρεώσεων, με βασικό στόχο τη μείωση των ανισοτήτων στις αποδοχές και την κατοχύρωση ίσης αμοιβής για εργασία ίσης αξίας.

Για την Ελλάδα, η εφαρμογή των νέων κανόνων αποκτά πρόσθετη σημασία. Η δημοσιοποίηση του εύρους αποδοχών, σε συνδυασμό με τα υφιστάμενα φορολογικά κίνητρα, μπορεί να λειτουργήσει ως μηχανισμός προσέλκυσης και επαναπατρισμού Ελλήνων επαγγελματιών της διασποράς. Με αυτόν τον τρόπο, η διαφάνεια στις αμοιβές συνδέεται άμεσα με την ανταγωνιστικότητα της ελληνικής οικονομίας και τη δυνατότητα της χώρας να προσελκύσει ανθρώπους με υψηλή κατάρτιση.

Η νέα ευρωπαϊκή οδηγία για τις αμοιβές

Η Ευρωπαϊκή Οδηγία 2023/970 θεσπίζει κανόνες που ενισχύουν τη διαφάνεια στις αποδοχές και την ίση μεταχείριση στην εργασία. Η δημοσίευση του μισθολογικού εύρους στις αγγελίες εργασίας αποτελεί βασικό στοιχείο του νέου πλαισίου, καθώς περιορίζει την αβεβαιότητα των υποψηφίων και ενισχύει την αξιοπιστία των εργοδοτών.

Τα στοιχεία δείχνουν ότι η διαφάνεια στις αμοιβές αποτελεί πλέον ισχυρή προσδοκία των εργαζομένων και των υποψηφίων. Το 63% των επιχειρήσεων αναγνωρίζει ότι οι πληροφορίες για τις αποδοχές θεωρούνται βασική απαίτηση από όσους αναζητούν εργασία. Παράλληλα, το 46% των υποψηφίων εμφανίζεται απίθανο να ανταποκριθεί σε αγγελίες που δεν περιλαμβάνουν μισθολογικά δεδομένα.

Οι αγγελίες που αναφέρουν συγκεκριμένο εύρος αποδοχών μπορούν να προσελκύσουν έως και 50% περισσότερους υποψηφίους. Την ίδια ώρα, το 77% των οργανισμών διεθνώς αναπτύσσει στρατηγικές μισθολογικής διαφάνειας, ενώ το 70% εκτιμά ότι η διαφάνεια θα συμβάλει ουσιαστικά στη βελτίωση της μισθολογικής ισότητας.

Κατά τη διαδικασία πρόσληψης, ο εργοδότης οφείλει να γνωστοποιεί την αμοιβή ή το μισθολογικό εύρος της θέσης. Παράλληλα, πρέπει να παρέχει πληροφορίες για τη σχετική συλλογική σύμβαση εργασίας, όπου αυτή υπάρχει. Το νέο πλαίσιο απαγορεύει επίσης την αναζήτηση πληροφοριών σχετικά με τις προηγούμενες αποδοχές του υποψηφίου, ώστε η νέα αμοιβή να μη βασίζεται σε παλαιότερες μισθολογικές ανισότητες.

Τα δικαιώματα εργαζομένων και οι υποχρεώσεις εργοδοτών

Η διαδικασία επιλογής προσωπικού πρέπει να είναι ουδέτερη ως προς το φύλο και απαλλαγμένη από κάθε μορφή διάκρισης. Η αρχή της ίσης αμοιβής για όμοια εργασία ή εργασία ίσης αξίας αφορά ολόκληρη τη διάρκεια της εργασιακής σχέσης και καλύπτει το σύνολο των αποδοχών.

Η έννοια της αμοιβής περιλαμβάνει τον βασικό μισθό, τα bonus, τις μεταβλητές αποδοχές, τα επιδόματα, τις αμοιβές υπερωριακής απασχόλησης, τις παροχές σε είδος και τις επαγγελματικές συντάξεις. Το πλαίσιο αυτό διευρύνει ουσιαστικά το πεδίο ελέγχου, ώστε η ισότητα να μην περιορίζεται στον ονομαστικό μισθό, αλλά να αφορά το πραγματικό συνολικό πακέτο αποδοχών.

Ο εργαζόμενος έχει δικαίωμα να ζητήσει πληροφορίες για το ατομικό επίπεδο αμοιβής του, καθώς και για τον μέσο μισθό ανδρών και γυναικών που εκτελούν όμοια εργασία ή εργασία ίσης αξίας. Οι πληροφορίες αυτές πρέπει να παρέχονται με τρόπο που προστατεύει την ταυτότητα άλλων εργαζομένων.

Η εφαρμογή της διαφάνειας στις αμοιβές μπορεί να αποτελέσει σημείο καμπής για την ελληνική αγορά εργασίας. Σε μια χώρα όπου το μισθολογικό χάσμα των φύλων παραμένει υψηλότερο από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο, η ουσιαστική εφαρμογή των νέων κανόνων δεν αφορά μόνο τη συμμόρφωση με την ευρωπαϊκή νομοθεσία. Αφορά την αξιοπιστία των εργοδοτών, την εμπιστοσύνη των εργαζομένων και τη δυνατότητα της Ελλάδας να διαμορφώσει μια πιο δίκαιη και ανταγωνιστική αγορά εργασίας.