Διακοπές για λίγους: Η ακρίβεια κόβει το καλοκαίρι των Ελλήνων

Η οικονομική πίεση που βιώνουν τα ελληνικά νοικοκυριά αποτυπώνεται πλέον καθαρά ακόμη και στον τρόπο με τον οποίο σχεδιάζονται οι καλοκαιρινές διακοπές. Για μεγάλο μέρος των πολιτών, η ξεκούραση έχει μετατραπεί από αυτονόητη ανάγκη σε δύσκολη εξίσωση κόστους, με τις επιλογές να περιορίζονται, τις ημέρες να μειώνονται και τον οικογενειακό προϋπολογισμό να καθορίζει κάθε απόφαση.

Οι Έλληνες ζουν σε μια χώρα που αποτελεί έναν από τους ισχυρότερους τουριστικούς προορισμούς διεθνώς, όμως όλο και περισσότεροι αδυνατούν να κάνουν διακοπές μέσα στην ίδια τους τη χώρα. Η ακρίβεια, τα ακριβά ακτοπλοϊκά, το αυξημένο κόστος διαμονής και οι πιέσεις στην εστίαση έχουν μετατρέψει τις διακοπές σε προνόμιο για όσους αντέχουν οικονομικά.

Η εικόνα που καταγράφεται δεν αφορά μια απλή αλλαγή συνηθειών. Περιγράφει μια κοινωνία που αναγκάζεται να κόψει από παντού για να εξασφαλίσει λίγες ημέρες ανάπαυσης. Εξοχικά, φιλοξενία σε σπίτια συγγενών ή φίλων, camping, μαγείρεμα στο σπίτι και προορισμοί στην ηπειρωτική Ελλάδα γίνονται πλέον βασικές επιλογές επιβίωσης απέναντι στο αυξημένο κόστος.

Μόνο ένας στους δύο σχεδιάζει διακοπές

Σύμφωνα με κυλιόμενη έρευνα καταναλωτών του Ινστιτούτου Έρευνας Λιανεμπορίου Καταναλωτικών Αγαθών, μόνο ένας στους δύο Έλληνες σχεδιάζει να κάνει διακοπές φέτος. Το στοιχείο αυτό δείχνει με σκληρό τρόπο ότι η τουριστική Ελλάδα των υψηλών εισπράξεων δεν είναι πια προσβάσιμη σε μεγάλο μέρος των ίδιων των κατοίκων της.

Πιο συγκεκριμένα, το 50% των ερωτηθέντων δηλώνει ότι δεν σκοπεύει να κάνει διακοπές το καλοκαίρι. Το 34% θα κάνει έστω και περιορισμένες διακοπές, το 14% αναφέρει ότι θα ταξιδέψει όπως κάθε χρόνο, ενώ μόλις το 2% δηλώνει ότι θα κάνει περισσότερες ημέρες.

Ακόμη και όσοι καταφέρουν να φύγουν, περιορίζουν σημαντικά τη διάρκεια των διακοπών τους. Το 42% όσων θα ταξιδέψουν θα μείνει εκτός μόλις για 4 έως 7 ημέρες, το 29% για 8 έως 14 ημέρες, το 11% για 15 έως 30 ημέρες και το 9% για πάνω από 30 ημέρες. Υπάρχει, μάλιστα, και ένα 8% που θα αρκεστεί σε μόλις 1 έως 3 ημέρες.

Τα στοιχεία αυτά αποκαλύπτουν ότι οι διακοπές συρρικνώνονται χρονικά και οικονομικά. Η ανάγκη για ανάπαυση παραμένει, όμως οι δυνατότητες των νοικοκυριών μειώνονται. Η κυβέρνηση μπορεί να επικαλείται την ανάπτυξη του τουρισμού, όμως η καθημερινότητα των πολιτών δείχνει ότι η ανάπτυξη αυτή δεν μεταφράζεται σε πρόσβαση, αξιοπρέπεια και πραγματική ανάσα για τον μέσο Έλληνα.

Τα νησιά γίνονται ταξική πολυτέλεια

Οι διακοπές στα ελληνικά νησιά εξελίσσονται σε πολυτέλεια για λίγους. Το υψηλό κόστος των ακτοπλοϊκών, σε συνδυασμό με τις αυξημένες τιμές διαμονής λόγω υπερτουρισμού, απομακρύνει μεγάλο μέρος των Ελλήνων από προορισμούς που άλλοτε αποτελούσαν φυσική επιλογή για το καλοκαίρι.

Σύμφωνα με την έρευνα του ΙΕΛΚΑ, το 68% όσων θα κάνουν διακοπές θα επιλέξει προορισμό στην ηπειρωτική Ελλάδα. Από αυτούς, το 57% θα κινηθεί σε περιοχές κοντά στη θάλασσα και το 11% σε ορεινούς προορισμούς. Μόνο το 38% θα μπορέσει να ταξιδέψει σε κάποιο νησί.

Το κόστος της διαμονής αποτελεί τον μεγαλύτερο βραχνά. Το 35% επιλέγει να πάει στο δικό του εξοχικό, το 18% θα φιλοξενηθεί σε σπίτι τρίτου, το 8% θα κάνει camping, το 35% θα προτιμήσει ενοικιαζόμενο δωμάτιο και μόλις το 10% θα μείνει σε ξενοδοχείο χωρίς διατροφή.

Η ακρίβεια στην εστίαση αλλάζει επίσης το μοντέλο των διακοπών. Το 70% όσων θα ταξιδέψουν δηλώνει ότι οργανώνει τη διατροφή του με αγορές από σούπερ μάρκετ και μίνι μάρκετ, το 79% ψωνίζει από φούρνους, ενώ το 41% αναφέρει ότι μαγειρεύει συχνά ώστε να περιορίσει τα έξοδα.

Η εικόνα είναι ξεκάθαρη. Οι Έλληνες δεν σχεδιάζουν διακοπές με βάση την επιθυμία τους, αλλά με βάση τις αντοχές του πορτοφολιού τους. Η επιλογή προορισμού, η διάρκεια παραμονής, το φαγητό και η διαμονή υποτάσσονται στη λογική της περικοπής.

Η υποτιθέμενη ευημερία του τουριστικού μοντέλου συγκρούεται με την πραγματικότητα της κοινωνίας. Ο τουρισμός παράγει υψηλούς τζίρους, όμως ο Έλληνας εργαζόμενος, που ανήκει στους πιο σκληρά εργαζόμενους πολίτες της Ευρωπαϊκής Ένωσης, βλέπει τις διακοπές να απομακρύνονται. Η χώρα γίνεται ακριβή για τους ίδιους τους ανθρώπους της.

Το αποτέλεσμα είναι ένα νέο μοντέλο διακοπών με στερήσεις, υπολογισμούς και διαρκείς συμβιβασμούς. Λιγότερες ημέρες, φθηνότεροι προορισμοί, φιλοξενία όπου υπάρχει δυνατότητα και μαγείρεμα για να μη χαθεί τελείως η ανάσα του καλοκαιριού. Αυτό δεν είναι κανονικότητα. Είναι η κοινωνική συνέπεια μιας ακρίβειας που ροκανίζει την καθημερινότητα και μετατρέπει ακόμη και την ξεκούραση σε πολυτέλεια.