16 Νοεμβρίου 2026

Δείκτης μισθών – Τι σημαίνει η νέα αναβολή για συντάξεις και εισφορές

Για την 1η Ιανουαρίου 2028 μετατίθεται, με διάταξη νομοσχεδίου που βρίσκεται σε δημόσια διαβούλευση, η εφαρμογή του δείκτη μεταβολής μισθών. Πρόκειται για την τρίτη διαδοχική αναβολή, μετά τις μεταθέσεις του 2025 και του 2026. Η νέα παράταση διατηρεί για το 2027 τον πληθωρισμό ως βάση αναπροσαρμογής των ασφαλιστικών εισφορών των μη μισθωτών και των συντάξιμων αποδοχών που χρησιμοποιούνται για τον υπολογισμό των νέων ανταποδοτικών συντάξεων.

Η διάταξη περιλαμβάνεται στο υπό διαβούλευση νομοσχέδιο που θέτει κανόνες για τη χρήση της τεχνητής νοημοσύνης στις ψηφιακές πλατφόρμες. Το υπουργείο Εργασίας αποδίδει τη νέα μετάθεση στην ανάγκη επανασχεδιασμού του δείκτη, καθώς από το 2028 προβλέπεται να χρησιμοποιείται και στον μαθηματικό τύπο για τον καθορισμό του κατώτατου μισθού. Η τρίτη μετάθεση έχει διαφορετικό οικονομικό αντίκτυπο για όσους βγαίνουν στη σύνταξη και για όσους συνεχίζουν να καταβάλλουν εισφορές ως μη μισθωτοί.

Ο κατώτατος μισθός του 2027 και ο νέος υπολογισμός από το 2028

Ο νόμος 5163/2024, με τον οποίο ενσωματώθηκε η ευρωπαϊκή οδηγία για επαρκείς κατώτατους μισθούς, προβλέπει νέο τρόπο καθορισμού του κατώτατου μισθού από το 2028. Στον μαθηματικό τύπο θα συνυπολογίζονται η παραγωγικότητα, ο πληθωρισμός και δύο δείκτες που θα καταρτίσει η ΕΛΣΤΑΤ. Ο πρώτος θα αποτυπώνει τη μεταβολή των μισθών και θα χρησιμοποιείται επίσης για την αναπροσαρμογή των συντάξιμων αποδοχών. Ο δεύτερος θα παρακολουθεί τις μεταβολές των τιμών για το 20% των νοικοκυριών με τα χαμηλότερα εισοδήματα. Το υπουργείο Εργασίας αναφέρει ότι οι δύο δείκτες θα είναι έτοιμοι εγκαίρως.

Η ειδική μέτρηση για το χαμηλότερο εισοδηματικό κλιμάκιο συνδέεται με τη σύνθεση των δαπανών του. Σύμφωνα με τις έρευνες που επικαλείται το δημοσίευμα, τα νοικοκυριά χαμηλού εισοδήματος διαθέτουν περίπου το 55% του εισοδήματός τους για τρόφιμα, στέγη και ενέργεια. Για το χαμηλότερο 20%, η επίδραση του πληθωρισμού υπολογίζεται κατά 0,28 ποσοστιαίες μονάδες υψηλότερη από εκείνη στο ανώτερο 20% και κατά 0,17 μονάδες υψηλότερη από το γενικό επίπεδο του πληθωρισμού.

Ο διδάκτωρ του Παντείου Πανεπιστημίου Βασίλης Μπέτσης εξηγεί ότι αντίστοιχες μετρήσεις εφαρμόζονται τα τελευταία χρόνια κυρίως στις ΗΠΑ και στη Βρετανία, καθώς και σε ορισμένες άλλες χώρες. Αναφέρεται στις μελέτες της Οικονομικής Επιτροπής του ΟΗΕ για την Ευρώπη (UNECE), η οποία έχει παρουσιάσει μεθοδολογία υπολογισμού του δείκτη τιμών καταναλωτή ανά εισοδηματικό πεμπτημόριο.

Για το 2027, οι εκτιμήσεις που παρατίθενται τοποθετούν τον κατώτατο μισθό στα 950–960 ευρώ, από 920 ευρώ το 2026. Η εκτίμηση αφορά το ύψος του μισθού πριν από την προγραμματισμένη έναρξη του νέου μηχανισμού. Οικονομολόγοι εκτιμούν ότι, με τα σημερινά οικονομικά μεγέθη, η εφαρμογή του μαθηματικού τύπου θα μπορούσε να δώσει απόκλιση περίπου 10–15 ευρώ.

Τι αλλάζει στον υπολογισμό των συντάξεων και στις εισφορές των μη μισθωτών

Η νέα αναβολή επηρεάζει τον τρόπο με τον οποίο αναπροσαρμόζονται οι αποδοχές που χρησιμοποιούνται για τον υπολογισμό της ανταποδοτικής σύνταξης. Από το 2025, ο υπολογισμός εξακολουθεί να γίνεται με βάση τη μεταβολή του πληθωρισμού. Όταν οι μισθοί αυξάνονται ταχύτερα από τις τιμές, η αναπροσαρμογή με τον πληθωρισμό οδηγεί σε χαμηλότερες συντάξιμες αποδοχές και, κατά συνέπεια, σε μικρότερο ανταποδοτικό ποσό από εκείνο που θα έδινε ο δείκτης μισθών.

Στο ενδεικτικό παράδειγμα του δημοσιεύματος, μισθωτός με 40 χρόνια ασφάλισης και αρχικές συντάξιμες αποδοχές 1.800 ευρώ θα έφτανε τα 1.890 ευρώ με αύξηση μισθών 5% για το 2025 και περίπου τα 1.975 ευρώ με νέα αύξηση 4,5% το 2026. Με αυτές τις παραδοχές, η ανταποδοτική σύνταξη υπολογίζεται σε περίπου 988 ευρώ. Μαζί με την εθνική σύνταξη των 447,87 ευρώ, το συνολικό ποσό διαμορφώνεται περίπου στα 1.436 ευρώ τον μήνα.

Με αναπροσαρμογή βάσει πληθωρισμού, οι ίδιες αρχικές αποδοχές φτάνουν στο παράδειγμα τα 1.845 ευρώ και στη συνέχεια περίπου τα 1.917 ευρώ. Η ανταποδοτική σύνταξη υπολογίζεται τότε σε περίπου 958 ευρώ, με τη συνολική σύνταξη κοντά στα 1.406 ευρώ. Η διαφορά είναι περίπου 30 ευρώ τον μήνα ή 360 ευρώ τον χρόνο και αφορά τις συγκεκριμένες παραδοχές του παραδείγματος.

Για περίπου 1,4 εκατ. ελεύθερους επαγγελματίες, αυτοαπασχολουμένους και αγρότες, η αναβολή σημαίνει μικρότερη προβλεπόμενη αύξηση εισφορών από την 1η Ιανουαρίου 2027. Με βάση τις εκτιμήσεις του δημοσιεύματος, η αναπροσαρμογή αναμένεται να κινηθεί κοντά στο 3,8% του πληθωρισμού. Με εφαρμογή του δείκτη μισθών, η αντίστοιχη εκτίμηση ήταν 4,5%.

Η μηνιαία επιβάρυνση εκτιμάται σε περίπου 10 έως 26 ευρώ, ανάλογα με την ασφαλιστική κατηγορία. Στην πρώτη κατηγορία των ελεύθερων επαγγελματιών και αυτοαπασχολουμένων, την οποία επιλέγει περίπου το 80% των ασφαλισμένων, η εισφορά των 250,77 ευρώ θα διαμορφωνόταν κοντά στα 260 ευρώ με αύξηση 3,8%. Τα ποσά στις ανώτερες κατηγορίες θα αυξηθούν περισσότερο σε ευρώ, ενισχύοντας το οικονομικό κίνητρο για επιλογή της χαμηλότερης κατηγορίας.