Δημογραφική κατάρρευση: 70.000 παιδιά λιγότερα στα δημοτικά και νηπιαγωγεία

Το πρώτο κουδούνι της νέας σχολικής χρονιάς χτυπά σήμερα, όμως πίσω από την επιστροφή μαθητών και εκπαιδευτικών στις αίθουσες κρύβεται μια πολύ πιο ανησυχητική πραγματικότητα: τα σχολεία αδειάζουν χρόνο με τον χρόνο.

Η απώλεια περίπου 30.000 μαθητών από την Α’ Δημοτικού μέσα σε μία δεκαετία αποτελεί μία από τις πιο καθαρές αποτυπώσεις της δημογραφικής κρίσης που βαθαίνει στην Ελλάδα.

Η εικόνα γίνεται ακόμη πιο έντονη αν εξεταστεί συνολικά η Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση. Σύμφωνα με στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ, το σχολικό έτος 2014-2015 φοιτούσαν σε νηπιαγωγεία και δημοτικά 799.801 παιδιά, ενώ το 2023-2024 ο αντίστοιχος αριθμός είχε περιοριστεί στα 729.859.

Μέσα σε μία δεκαετία, δηλαδή, χάθηκαν σχεδόν 70.000 μαθητές από την Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση.

1.154 τάξεις λιγότερες μέσα σε μία δεκαετία

Στα δημοτικά σχολεία η μείωση είναι ακόμη πιο έντονη. Οι μαθητές από 639.600 το 2014-2015 περιορίστηκαν στους 561.890 το 2023-2024, καταγράφοντας απώλεια 77.710 παιδιών ή ποσοστιαία μείωση περίπου 12,1%.

Τα περίπου 30.000 λιγότερα «πρωτάκια» αντιστοιχούν, με μέσο όρο 26 μαθητών ανά αίθουσα, σε περίπου 1.154 σχολικές τάξεις που δεν χρειάζονται πλέον.

Η συρρίκνωση αυτή έχει ήδη άμεσες και ορατές συνέπειες. Περίπου 100 σχολικές μονάδες έχουν καταργηθεί την τελευταία τριετία λόγω έλλειψης μαθητών, ενώ μόνο για τη φετινή σχολική χρονιά έχουν κλείσει 43 νηπιαγωγεία και 32 δημοτικά σχολεία.

Πίσω από αυτή την εικόνα βρίσκεται κυρίως η υπογεννητικότητα, αλλά και η φυγή νέων οικογενειών στο εξωτερικό.

Όπως έχει επισημάνει ο καθηγητής Δημογραφίας Βύρων Κοτζαμάνης, περίπου τα δύο τρίτα της μείωσης των μαθητών αποδίδονται στη μείωση των γεννήσεων και το υπόλοιπο ένα τρίτο στη μετανάστευση.

Μία γέννηση για σχεδόν δύο θανάτους

Το δημογραφικό πρόβλημα δεν περιορίζεται φυσικά στα σχολεία. Η ίδια τάση αποτυπώνεται σε ολόκληρη την ηλικιακή σύνθεση της χώρας.

Μεταξύ των απογραφών του 2011 και του 2021, ο αριθμός των παιδιών ηλικίας έως εννέα ετών μειώθηκε κατά 16,3%, ενώ οι πολίτες άνω των 80 ετών αυξήθηκαν κατά 31,3%.

Ακόμη πιο ανησυχητικά είναι τα στοιχεία για το 2024, όταν οι γεννήσεις αντιστοιχούσαν μόλις στο 53,9% των θανάτων. Με απλά λόγια, η Ελλάδα πλησιάζει πλέον στην αναλογία μίας γέννησης για κάθε δύο θανάτους.

Τα άδεια θρανία δεν αποτελούν επομένως μια απλή εκπαιδευτική στατιστική. Είναι η πιο χειροπιαστή εικόνα μιας χώρας που αποκτά ολοένα λιγότερα παιδιά, μεγαλώνει ηλικιακά και βλέπει ολόκληρες σχολικές μονάδες να εξαφανίζονται από τον χάρτη.

Το πρώτο κουδούνι ακούγεται κάθε Σεπτέμβριο, όμως κάθε χρόνο είναι λιγότερα τα παιδιά που στέκονται στις αυλές. Και αυτή ίσως είναι η πιο σκληρή υπενθύμιση ότι το δημογραφικό δεν είναι μια μελλοντική απειλή, αλλά ένα πρόβλημα που έχει ήδη εγκατασταθεί στην καθημερινότητα της χώρας.