Το Μαξίμου παίζει το χαρτί της Τουρκίας: Καστελόριζο, 12 μίλια και πολιτική φθορά

Σε μια περίοδο έντονης πολιτικής φθοράς και αυξανόμενης πίεσης προς τη Νέα Δημοκρατία από τα δεξιά, το Μέγαρο Μαξίμου επαναφέρει με ιδιαίτερη ένταση τα ελληνοτουρκικά και τα εθνικά ζητήματα στο προσκήνιο. Η επιλογή αυτή αποκτά σαφή πολιτική διάσταση, καθώς συμπίπτει με τις συνεχιζόμενες τουρκικές παραβιάσεις στο Αιγαίο και με την προσπάθεια της κυβέρνησης να απομακρυνθεί επικοινωνιακά από την πολιτική των «ήρεμων νερών» που υπερασπίστηκε τα προηγούμενα χρόνια.

Στο επίκεντρο βρίσκεται πλέον η επίσκεψη του Κυριάκου Μητσοτάκη στο Καστελόριζο. Ο πρωθυπουργός μεταβαίνει σήμερα το απόγευμα στο ακριτικό νησί, ενώ αύριο το πρωί πρόκειται να συναντηθεί με τον δήμαρχο Μεγίστης Νικόλαο Ασβέστη και στη συνέχεια να επισκεφθεί έργα και υποδομές. Την Κυριακή θα δώσει το «παρών» στις εκδηλώσεις για την 83η επέτειο απελευθέρωσης του Καστελόριζου.

Η χρονική συγκυρία δύσκολα περνά απαρατήρητη. Το Μαξίμου επιχειρεί να εμφανίσει μια περισσότερο αποφασιστική εικόνα στα εθνικά θέματα, την ώρα που η κυβέρνηση βρίσκεται αντιμέτωπη με πολιτικές πιέσεις και απώλειες σε ένα ακροατήριο που αντιμετωπίζει με έντονη καχυποψία τη μέχρι σήμερα στρατηγική έναντι της Τουρκίας.

Οι τουρκικές αντιδράσεις και τα 12 ναυτικά μίλια

Σε αυτό το κλίμα έρχονται να προστεθούν και οι αντιδράσεις από την Τουρκία, οι οποίες αντικειμενικά προσφέρουν στο Μέγαρο Μαξίμου το έδαφος για να προβάλει ένα πιο σκληρό προφίλ απέναντι στην Άγκυρα.

Η τουρκική εφημερίδα «Nefes» σχολίασε ειρωνικά την επίσκεψη του πρωθυπουργού, γράφοντας ότι «ο Μητσοτάκης προκαλεί, θα επισκεφθεί το Καστελόριζο, ίσως μας ακούσει καλύτερα από εκεί», επαναφέροντας παράλληλα παλαιότερη αναφορά του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν για τη μικρή απόσταση που χωρίζει το τουρκικό Κας από το ελληνικό νησί.

Η τουρκική ρητορική δημιουργεί έτσι ένα σκηνικό έντασης που πολιτικά μπορεί να αξιοποιηθεί από την κυβέρνηση, σε μια περίοδο κατά την οποία χρειάζεται να αποδείξει ότι η στρατηγική του διαλόγου με την Άγκυρα δεν έχει μετατραπεί σε ανοχή απέναντι στις τουρκικές διεκδικήσεις.

Την ίδια ώρα, στο παρασκήνιο κυκλοφορούν πληροφορίες και αναλύσεις σχετικά με το ενδεχόμενο επέκτασης των ελληνικών χωρικών υδάτων στα 12 ναυτικά μίλια νότια και δυτικά της Κρήτης.

Η επέκταση των χωρικών υδάτων αποτελεί κυριαρχικό δικαίωμα της Ελλάδας. Η επαναφορά του ζητήματος, ωστόσο, σε αυτή ακριβώς την πολιτική συγκυρία γεννά εύλογο προβληματισμό για το εάν υπάρχει συγκροτημένο σχέδιο άσκησης των κυριαρχικών δικαιωμάτων της χώρας ή εάν ένα μείζον εθνικό θέμα χρησιμοποιείται αποσπασματικά για την αποκατάσταση του κυβερνητικού προφίλ.

Τα εθνικά δικαιώματα δεν μπορούν να μετατρέπονται σε εργαλείο δημοσκοπικής ανάκαμψης. Η επέκταση των χωρικών υδάτων, εφόσον αποφασιστεί, απαιτεί εθνική στρατηγική, διπλωματική προετοιμασία και συνέπεια. Δεν μπορεί να εμφανίζεται ως επικοινωνιακό αντίβαρο κάθε φορά που η κυβέρνηση βρίσκεται υπό πολιτική πίεση.

Οι αριθμοί στο Αιγαίο διαψεύδουν τα «ήρεμα νερά»

Την ώρα που ο πρωθυπουργός μεταβαίνει στο Καστελόριζο, η πραγματικότητα πάνω από το Αιγαίο παραμένει ιδιαίτερα προβληματική.

Την Πέμπτη, το ΓΕΕΘΑ κατέγραψε την παρουσία πέντε τουρκικών αεροσκαφών: ενός αεροσκάφους ναυτικής συνεργασίας ATR-72 και τεσσάρων μη επανδρωμένων αεροσκαφών UAV, τα οποία κινήθηκαν στο βορειοανατολικό, το κεντρικό και το νοτιοανατολικό Αιγαίο.

Καταγράφηκαν συνολικά οκτώ παραβάσεις των κανόνων εναέριας κυκλοφορίας στο FIR Αθηνών, μία από το ATR-72 και επτά από τα UAV. Παράλληλα σημειώθηκαν εννέα παραβιάσεις του εθνικού εναέριου χώρου, επτά από το ATR-72 και δύο από τα μη επανδρωμένα αεροσκάφη.

Τα συγκεκριμένα δεδομένα έχουν ιδιαίτερη πολιτική βαρύτητα. Δείχνουν ότι πίσω από τη ρητορική περί αποκλιμάκωσης, η τουρκική δραστηριότητα στο Αιγαίο εξακολουθεί να παράγει πραγματικά περιστατικά αμφισβήτησης και πίεσης.

Η κυβέρνηση καλείται επομένως να απαντήσει στην πράξη και με διάρκεια. Η επίσκεψη του πρωθυπουργού στο Καστελόριζο έχει ασφαλώς τον συμβολισμό της. Ο συμβολισμός όμως δεν υποκαθιστά την εθνική στρατηγική. Ούτε οι φωτογραφίες από την ακριτική Ελλάδα μπορούν να διαγράψουν μια πολυετή πολιτική επένδυσης στα «ήρεμα νερά», όταν η Άγκυρα εξακολουθεί να καταγράφει παρουσία και παραβιάσεις στο Αιγαίο.

Το κρίσιμο πλέον είναι εάν η κυβέρνηση προχωρά πράγματι σε αλλαγή στρατηγικής απέναντι στην Τουρκία ή εάν επιχειρεί μια προσωρινή σκλήρυνση της εικόνας της ενόψει μιας δύσκολης πολιτικής και προεκλογικής περιόδου. Στα εθνικά ζητήματα, πάντως, οι κινήσεις εντυπωσιασμού έχουν πολύ μεγαλύτερο κόστος από μια χαμένη δημοσκόπηση.