Δημόσια έργα: 79,3 εκατ. ευρώ για καθυστερήσεις που βαραίνουν το κράτος

Στους φορολογούμενους μεταφέρεται για ακόμη μία φορά ο λογαριασμός ενός μεγάλου έργου υποδομής που, πριν ακόμη ολοκληρωθεί, βρίσκεται ήδη αντιμέτωπο με το γνώριμο πρόβλημα των καθυστερήσεων, των παρατάσεων και της ανεπαρκούς προετοιμασίας από την πλευρά του Δημοσίου.

Με απόφαση του υπουργού Υποδομών και Μεταφορών, Χρίστου Δήμα, εγκρίθηκε αποζημίωση έως 79,3 εκατ. ευρώ προς την εταιρεία ειδικού σκοπού «Πυλία Οδός» και τον κατασκευαστή του οδικού άξονα Καλαμάτα – Ριζόμυλος – Πύλος – Μεθώνη, λόγω της παράτασης της σύμβασης κατά 450 ημέρες.

Το ποσό είναι χαμηλότερο από τα 130,5 εκατ. ευρώ που είχαν αρχικά ζητήσει οι ανάδοχοι, παραμένει όμως ιδιαίτερα υψηλό. Το Δημόσιο καλείται να καλύψει κόστος που συνδέεται κυρίως με καθυστερήσεις στην παράδοση των απαιτούμενων χώρων για την εκτέλεση του έργου, δηλαδή με αδυναμίες που βαραίνουν τον κρατικό μηχανισμό.

Η αρχική ημερομηνία ολοκλήρωσης του έργου μετατέθηκε από τις 21 Απριλίου 2027 στις 14 Ιουλίου 2028. Το υπουργείο έχει ήδη αναγνωρίσει από το 2025 ότι η καθυστέρηση δεν οφείλεται στον Ιδιωτικό Φορέα Σύμπραξης, αναλαμβάνοντας ουσιαστικά την ευθύνη για τη μετάθεση του χρονοδιαγράμματος.

Το έργο αφορά σύμβαση ΣΔΙΤ διάρκειας 30 ετών, εκ των οποίων τα τέσσερα πρώτα χρόνια αφορούσαν την κατασκευή. Η σύμβαση είχε υπογραφεί τον Απρίλιο του 2023, με κόστος που, μαζί με τον αναλογούντα ΦΠΑ, είχε εκτιμηθεί σε 312,23 εκατ. ευρώ. Με τη νέα αποζημίωση, η επιβάρυνση αυξάνεται περίπου κατά 25%, επιβεβαιώνοντας ότι οι καθυστερήσεις σε απαλλοτριώσεις, αδειοδοτήσεις και παραδόσεις χώρων δεν είναι τεχνικές λεπτομέρειες. Είναι δημοσιονομικό κόστος που καταλήγει στην πλάτη των πολιτών.

Από τα 130 εκατ. στα 79,3 εκατ. ευρώ

Η αποζημίωση δεν θα καταβληθεί εφάπαξ. Σύμφωνα με την απόφαση, οι πληρωμές θα γίνονται σταδιακά, εφόσον ο ανάδοχος προσκομίζει αναλυτικά παραστατικά, πιστοποιήσεις ορκωτών ελεγκτών και επιβεβαίωση των πραγματικών δαπανών. Σε αρκετές κατηγορίες, το τελικό ποσό θα εξαρτηθεί από τις πραγματικές εξελίξεις έως τη λήξη της παράτασης.

Η κοινοπραξία είχε αρχικά υποβάλει αίτημα αποζημίωσης ύψους 130,46 εκατ. ευρώ, επικαλούμενη αυξημένο κόστος εργοταξίων, εξοπλισμού, προσωπικού, διατάραξη εργασιών, ανατιμήσεις, πρόσθετη χρηματοδότηση και ανάγκη διατήρησης της συμφωνημένης απόδοσης της επένδυσης.

Μετά την αξιολόγηση από τον Τεχνικό Σύμβουλο και τον Ανεξάρτητο Ελεγκτή, το υπουργείο ενέκρινε τελικά αποζημίωση 79,3 εκατ. ευρώ, απορρίπτοντας σημαντικό μέρος των απαιτήσεων που κρίθηκαν είτε ανεπαρκώς τεκμηριωμένες είτε εκτός του συμβατικού πλαισίου.

Από το συνολικό ποσό, 63,27 εκατ. ευρώ αφορούν τον κατασκευαστή και 16,03 εκατ. ευρώ τον Ιδιωτικό Φορέα Σύμπραξης. Στην αποζημίωση περιλαμβάνονται περίπου 17,6 εκατ. ευρώ για γενικά έξοδα εργοταξίων, προσωπικό, εξοπλισμό και λειτουργικές δαπάνες, πάνω από 24 εκατ. ευρώ για τη διατάραξη της εξέλιξης των εργασιών, 21,4 εκατ. ευρώ λόγω αύξησης του κόστους κατασκευής και σχεδόν 13 εκατ. ευρώ για πρόσθετο χρηματοδοτικό κόστος του φορέα του έργου.

Το υπουργείο απέρριψε το χρηματοοικονομικό κόστος που ζητούσε ο ανάδοχος, κρίνοντας ότι αποτελεί επιχειρηματικό ρίσκο και όχι αποζημιώσιμη ζημία. Παράλληλα, περιόρισε σημαντικά μέρος των απαιτήσεων που σχετίζονταν με τη διατάραξη των εργασιών και την αύξηση του κόστους κατασκευής.

Το έργο και η χρόνια πληγή των καθυστερήσεων

Ο υπό κατασκευή οδικός άξονας έχει μήκος 49 χιλιομέτρων και υλοποιείται μέσω ΣΔΙΤ από το σχήμα ΑΚΤΩΡ Παραχωρήσεις – ΙΝΤΡΑΚΑΤ, το οποίο είχε μειοδοτήσει στον σχετικό διαγωνισμό. Το αρχικό χρονοδιάγραμμα προέβλεπε κατασκευαστική περίοδο τεσσάρων ετών, μέσα σε συνολική σύμβαση διάρκειας 30 ετών.

Το έργο χωρίζεται σε τρία βασικά τμήματα. Το πρώτο αφορά τη διαδρομή Καλαμάτα – Ριζόμυλος, μήκους 16,4 χιλιομέτρων, και περιλαμβάνει το τμήμα Καλαμάτα – Ασπρόχωμα – είσοδος Μεσσήνης, την παράκαμψη Μεσσήνης και τη σύνδεση από την έξοδο Μεσσήνης έως τη Βελίκα με την εγκεκριμένη μελέτη για το τμήμα Ριζόμυλος – Πύλος.

Το δεύτερο τμήμα αφορά τη διαδρομή Ριζόμυλος – Πύλος, μήκους 24,4 χιλιομέτρων, με υποτμήματα Ριζόμυλος – Σουληνάρι και Σουληνάρι – Πύλος. Το τρίτο τμήμα αφορά τη διαδρομή Πύλος – Μεθώνη, μήκους 7,9 χιλιομέτρων, μέσω του κόμβου Φοινικούντας.

Η υπόθεση αναδεικνύει ξανά μια σταθερή παθογένεια στα μεγάλα δημόσια έργα: το κράτος προκηρύσσει, υπογράφει και ανακοινώνει χρονοδιαγράμματα, χωρίς να έχει διασφαλίσει εγκαίρως όλες τις προϋποθέσεις για την ομαλή εκτέλεση. Όταν οι καθυστερήσεις εμφανίζονται, ο λογαριασμός βαφτίζεται αποζημίωση και επιστρέφει στους πολίτες.

Το κρίσιμο ζήτημα δεν είναι μόνο αν τα 79,3 εκατ. ευρώ είναι λιγότερα από όσα ζητήθηκαν. Το κρίσιμο ζήτημα είναι γιατί ένα έργο που δεν έχει ακόμη παραδοθεί επιβαρύνεται ήδη με τέτοιο πρόσθετο κόστος. Όσο οι απαλλοτριώσεις, οι αδειοδοτήσεις και η παράδοση χώρων αντιμετωπίζονται με τη συνήθη κρατική προχειρότητα, οι φορολογούμενοι θα συνεχίσουν να πληρώνουν όχι μόνο τα έργα, αλλά και τις καθυστερήσεις τους.