Το Ιράν βρίσκεται σε προχωρημένες διαπραγματεύσεις με το Ομάν, με στόχο τη θεσμοθέτηση ενός μόνιμου συστήματος διοδίων για τη θαλάσσια κυκλοφορία στο Στενό του Ορμούζ. Η κίνηση αυτή αποσκοπεί στην επισημοποίηση του ελέγχου που ασκεί η Τεχεράνη σε μια από τις πιο κρίσιμες ναυτιλιακές αρτηρίες του πλανήτη, μέσω της οποίας διακινείται σημαντικό μέρος του παγκόσμιου πετρελαίου.
Ο Ιρανός πρέσβης στη Γαλλία, Μοχάμαντ Αμίν-Νετζάντ, σε συνέντευξή του στο Bloomberg από το Παρίσι, υπογράμμισε την ανάγκη κινητοποίησης όλων των διαθέσιμων πόρων, τόσο για την παροχή υπηρεσιών ασφαλείας όσο και για τη διαχείριση της ναυσιπλοΐας. "Αυτό θα συνεπάγεται κόστος και είναι αυτονόητο ότι όσοι επιθυμούν να επωφεληθούν από αυτή την κίνηση θα πρέπει επίσης να συνεισφέρουν το μερίδιό τους", ανέφερε χαρακτηριστικά, διαβεβαιώνοντας ότι το σύστημα θα λειτουργεί με διαφάνεια. Παράλληλα, τόνισε ότι για οποιαδήποτε βελτίωση της κατάστασης, απαιτείται αντιμετώπιση της ρίζας του προβλήματος.
Ο αντίκτυπος του πολέμου στη ναυσιπλοΐα
Η άνευ προηγουμένου διακοπή της κυκλοφορίας στο στενό από το Ιράν αποτελεί τη μεγαλύτερη συνέπεια του πολέμου. Από τα τέλη Φεβρουαρίου, η ναυσιπλοΐα έχει μειωθεί δραστικά, με το Ιράν να επιτρέπει τη διέλευση ελάχιστων πλοίων και τις ΗΠΑ να διατηρούν ναυτικό αποκλεισμό σε ιρανικά λιμάνια. Η κατάσταση αυτή έχει προκαλέσει εκτίναξη των τιμών ενέργειας και παγκόσμιο ξεπούλημα κρατικών ομολόγων, λόγω των έντονων πληθωριστικών πιέσεων.
Η Τεχεράνη αρνείται να ανοίξει ξανά το Στενό του Ορμούζ, εάν δεν συμφωνήσουν οι ΗΠΑ στην άρση του ναυτικού αποκλεισμού. Ο Αμίν-Νετζάντ επέμεινε ότι η κυκλοφορία δεν έχει διακοπεί πλήρως, επικαλούμενος στοιχεία που θέλουν 26 δεξαμενόπλοια και άλλα πλοία να διέσχισαν το στενό εντός 24ώρου, με τη βοήθεια των Φρουρών της Επανάστασης. Ωστόσο, ο αριθμός αυτός, αν και ασυνήθιστα υψηλός για τα τελευταία δεδομένα, παραμένει πολύ χαμηλότερος από τα προπολεμικά επίπεδα των περίπου 135 πλοίων ημερησίως.
Ο Ιρανός διπλωμάτης απέδωσε τη μείωση της κυκλοφορίας στο υπερβολικό κόστος ασφάλισης. Ωστόσο, ναυτιλιακές εταιρείες επισημαίνουν ότι το βασικό πρόβλημα είναι ο κίνδυνος από πυραυλικές επιθέσεις, επιθέσεις με drones και η πιθανότητα θαλάσσιων ναρκών. Οι περισσότερες δηλώνουν ότι δεν θα στείλουν πλοία μέσω του στενού έως ότου τερματιστεί ο πόλεμος.
Εύθραυστη εκεχειρία και νέες διεκδικήσεις
Το Ιράν και οι ΗΠΑ συμφώνησαν σε μια εύθραυστη εκεχειρία στις 8 Απριλίου, ανταλλάσσοντας μηνύματα μέσω Πακιστάν για μια ειρηνευτική συμφωνία. Παρόλα αυτά, οι δύο πλευρές παραμένουν σε απόσταση και τις τελευταίες ημέρες έχουν δηλώσει έτοιμες να ξαναρχίσουν τις εχθροπραξίες. Το Στενό του Ορμούζ αποτελεί βασικό σημείο τριβής, με τις ΗΠΑ, την Ευρώπη και αραβικά κράτη του Κόλπου, όπως η Σαουδική Αραβία, να τονίζουν ότι το Ιράν δεν μπορεί να ελέγχει έναν θαλάσσιο δίαυλο που θεωρείται διεθνή ύδατα.
Το Ιράν έχει ήδη επεκτείνει τη διεκδικούμενη ζώνη δικαιοδοσίας του και έχει θεσπίσει νέους κανόνες για τα διερχόμενα πλοία. Στο πλαίσιο αυτό, δημιούργησε έναν νέο φορέα με την ονομασία "Αρχή του Στενού του Περσικού Κόλπου" και, σε ορισμένες περιπτώσεις, ζητά πληρωμές έως και 2 εκατομμυρίων δολαρίων για ασφαλή διέλευση. Η Τεχεράνη ισχυρίζεται ότι χώρες όπως η Κίνα και η Νότια Κορέα έχουν συντονιστεί με το ναυτικό των Φρουρών της Επανάστασης, χωρίς ωστόσο να υπάρχει επιβεβαίωση ή διευκρίνιση για τυχόν χρεώσεις.
Η Τεχεράνη έχει σηματοδοτήσει την πρόθεσή της να διατηρήσει τον έλεγχο στο Ορμούζ ακόμη και μετά το τέλος του πολέμου, ως μέτρο αποτροπής μελλοντικών επιθέσεων από τις ΗΠΑ και το Ισραήλ, αλλά και ως πηγή εσόδων για την οικονομία της.
Αντιδράσεις και προειδοποιήσεις
Ο Ντόναλντ Τραμπ έχει υιοθετήσει μια διττή στάση, προτείνοντας αρχικά ότι οι ΗΠΑ θα μπορούσαν να επιβάλουν τέλη, ενώ στη συνέχεια προειδοποίησε το Ιράν ότι "καλύτερα να μην σκέφτεται" τέτοιες χρεώσεις. Μάλιστα, σε κάποια στιγμή άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο κοινής επιχείρησης ΗΠΑ–Ιράν για το στενό.
Ο επικεφαλής της μεγαλύτερης πετρελαϊκής εταιρείας των ΗΑΕ, Σουλτάν Αλ Τζαμπέρ, εξέφρασε τις ανησυχίες των αραβικών γειτόνων του Ιράν, κάνοντας λόγο για "επικίνδυνο προηγούμενο" στο Ορμούζ. "Μόλις αποδεχτείς ότι μια μόνο χώρα μπορεί να κρατά όμηρο τον σημαντικότερο θαλάσσιο διάδρομο του κόσμου, η ελευθερία της ναυσιπλοΐας όπως τη γνωρίζουμε τελειώνει", δήλωσε, προειδοποιώντας ότι αν δεν υπερασπιστούμε αυτή την αρχή, η επόμενη δεκαετία θα είναι γεμάτη συνέπειες.
Ο Αμίν-Νετζάντ υποβάθμισε τις εντάσεις με τα ΗΑΕ και τη Σαουδική Αραβία, παρά το γεγονός ότι αυτές οι χώρες πραγματοποίησαν μυστικές επιθέσεις κατά του Ιράν πριν από την εκεχειρία, ως απάντηση στην εκτόξευση χιλιάδων drones και πυραύλων. "Οι πιο επώδυνες στιγμές για εμάς ήταν όταν δεν είχαμε άλλη επιλογή παρά να επιτεθούμε σε στρατιωτικές βάσεις στο έδαφος αυτών των χωρών", ανέφερε, εκφράζοντας την πεποίθηση ότι οι "συσσωρευμένες παρεξηγήσεις" μπορούν να επιλυθούν μετά το τέλος του πολέμου. Πολλά από τα ιρανικά πλήγματα, ωστόσο, στόχευσαν και μη στρατιωτικές περιοχές, όπως λιμάνια και διυλιστήρια πετρελαίου.
Κλείνοντας, ο Ιρανός πρέσβης δήλωσε ότι οι ΗΠΑ υποτίμησαν την ανθεκτικότητα του Ιράν. "Η ανάλυσή τους βασιζόταν στην πεποίθηση ότι, πιέζοντας τον ιρανικό λαό μέσω κυρώσεων και αποκλεισμού, θα μπορούσαν να λύσουν το ζήτημα μέσα σε τρεις ή τέσσερις ημέρες. Φαντάζονταν ότι το Ιράν ήταν μια δεύτερη Βενεζουέλα", σημείωσε, αναφερόμενος στη σύλληψη του προέδρου Νικολάς Μαδούρο.
