Διπλωματικό ρήγμα ΗΠΑ-Ισραήλ για τον πόλεμο

Εδώ και αρκετές εβδομάδες, ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ διατυπώνει με έμφαση την πεποίθηση ότι μια συμφωνία για τον τερματισμό της σύγκρουσης με το Ιράν είναι εφικτή. Ωστόσο, η πρόσφατη στρατιωτική κλιμάκωση του Ισραήλ κατά της Χεζμπολάχ στον Λίβανο αναδεικνύει με τον πιο χαρακτηριστικό τρόπο τον περιορισμένο έλεγχο που ασκεί τελικά ο Λευκός Οίκος στην πορεία εξέλιξης της κρίσης.

Το τηλεφώνημα που αποκάλυψε τις διαφορές

Σύμφωνα με ανάλυση του Bloomberg, το τελευταίο αυτό διπλωματικό ρήγμα προκλήθηκε από την απόφαση του Ισραήλ να εντείνει τις επιχειρήσεις του εναντίον της υποστηριζόμενης από το Ιράν οργάνωσης. Το γεγονός αυτό πυροδότησε μια έντονη τηλεφωνική συνομιλία μεταξύ Τραμπ και Νετανιάχου, όπου οι δύο ηγέτες παρουσίασαν εντελώς διαφορετικές εκδοχές για το τι συμφωνήθηκε. Ο πρόεδρος των ΗΠΑ έκανε λόγο για μια ευρεία εκεχειρία, ενώ ο Ισραηλινός πρωθυπουργός ήταν διατεθειμένος να δεσμευτεί σε πολύ πιο περιορισμένα μέτρα.

Το επεισόδιο αυτό έφερε και πάλι στο προσκήνιο μια θεμελιώδη πτυχή της σύγκρουσης που ο Τραμπ αρνείται να αναγνωρίσει: ότι οι ΗΠΑ και το Ισραήλ έχουν ριζικά διαφορετικές αντιλήψεις για το πώς θα πρέπει να μοιάζει το τέλος του πολέμου. Αυτή η διάσταση απόψεων θέτει σε σοβαρό κίνδυνο τις ήδη εύθραυστες διαπραγματεύσεις μεταξύ Ουάσιγκτον και Τεχεράνης, με την τελευταία να επιμένει ότι ο Λίβανος πρέπει να αποτελεί αναπόσπαστο μέρος οποιασδήποτε ειρηνευτικής συμφωνίας.

Οι αντιφατικές δηλώσεις και η αγορά πετρελαίου

Ενώ ο Τραμπ παρουσιάζει το Ιράν ως απελπισμένο για μια συμφωνία, η Ισλαμική Δημοκρατία ανακοίνωσε τη Δευτέρα ότι οι συνομιλίες μέσω διαμεσολαβητών έχουν ανασταλεί. Την Τρίτη, ο Αμερικανός πρόεδρος διέψευσε κατηγορηματικά ότι σταμάτησαν οι συνομιλίες. Η κίνηση της Τεχεράνης ήρθε ως απάντηση στις απειλές του Νετανιάχου για νέα πλήγματα κατά της Βηρυτού. Το Ισραήλ θεωρεί την εκστρατεία του κατά της Χεζμπολάχ, την οποία οι ΗΠΑ χαρακτηρίζουν τρομοκρατική οργάνωση, ως ζωτικής σημασίας για την ασφάλειά του.

Στο μεταξύ, οι τιμές του πετρελαίου σημείωσαν μικρή άνοδο για δεύτερη συνεχόμενη συνεδρίαση, καθώς οι επενδυτές επικεντρώνονται στην πραγματική ροή του μαύρου χρυσού και όχι στα αντιφατικά μηνύματα που εκπέμπουν ΗΠΑ και Ιράν σχετικά με τις ειρηνευτικές συνομιλίες. Αξίζει να σημειωθεί ότι οι δύο χώρες ξεκίνησαν τον πόλεμο μαζί, εξαπολύοντας κοινές επιθέσεις κατά του Ιράν στα τέλη Φεβρουαρίου, αλλά τώρα τα σημάδια ρήξης απειλούν να περιπλέξουν τις προσπάθειες του Τραμπ να τον τερματίσει.

Το μοτίβο της κλιμάκωσης και οι προκλήσεις

Σύμφωνα με δημοσίευμα του Axios, η έντονη τηλεφωνική επικοινωνία περιελάμβανε ύβρεις από την πλευρά του Τραμπ, ο οποίος κατηγόρησε τον Νετανιάχου για αχαριστία. Ο Αμερικανός πρόεδρος προσπαθεί να πείσει την παγκόσμια κοινότητα, συμπεριλαμβανομένων των επενδυτών της αγοράς πετρελαίου, ότι μπορεί να ξεφύγει από έναν φαύλο κύκλο επαναλήψεων στη σύγκρουση. Χαρακτηριστικό είναι το μοτίβο που παρατηρείται: όταν επιτεύχθηκε μια δοκιμαστική εκεχειρία μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν στις αρχές Απριλίου, το Ισραήλ ενέτεινε την εκστρατεία του στον Λίβανο, με αποτέλεσμα το Ιράν να απειλήσει με αποχώρηση από τις συνομιλίες. Ακολούθησε τηλεφωνική επικοινωνία Τραμπ-Νετανιάχου και ο Ισραηλινός ηγέτης δεσμεύτηκε να σταματήσει τις επιθέσεις, ένα μοτίβο που επαναλήφθηκε τις τελευταίες δύο ημέρες.

Οι διαπραγματευτές των ΗΠΑ και του Ιράν παραμένουν αντιμέτωποι με πολλά ακόμη σημεία τριβής, όπως η ελευθερία της ναυσιπλοΐας μέσω των Στενών του Ορμούζ και το μέλλον των ιρανικών κεφαλαίων που παραμένουν παγωμένα στο εξωτερικό. Το Ιράν έχει καταδικάσει τις επιθέσεις του Ισραήλ στον Λίβανο και προειδοποιεί ότι ενδέχεται να αυξήσει τους περιορισμούς στην κυκλοφορία στα Στενά, να κλείσει και το Μπαμπ ελ-Μαντέμπ, αλλά και να πλήξει απευθείας το Ισραήλ.

Η ανθρωπιστική κρίση και οι αντιδράσεις

Οι σύμμαχοι των Αμερικανών στον αραβικό κόσμο και την Ευρώπη έχουν απευθύνει έκκληση για άμεσο τερματισμό της σύγκρουσης στον Λίβανο, όπου οι εχθροπραξίες συνεχίζονται με αμείωτη ένταση. Περισσότεροι από 3.000 άνθρωποι έχουν χάσει τη ζωή τους και περίπου 1 εκατομμύριο έχουν εκτοπιστεί. Ο Τραμπ δήλωσε ότι οι ισραηλινές δυνάμεις δεν θα πλήξουν τη Βηρυτό, αφήνοντας να εννοηθεί ότι επιτεύχθηκε μια ευρεία κατάπαυση του πυρός. Ωστόσο, ο Νετανιάχου επιβεβαίωσε μια προκαταρκτική εκεχειρία μόνο στον βόρειο Λίβανο, ξεκαθαρίζοντας ότι το Ισραήλ θα συνεχίσει τις επιχειρήσεις στο νότιο τμήμα της χώρας. Ο τηλεοπτικός σταθμός Al Manar, που ανήκει στη Χεζμπολάχ, μετέδωσε ότι η οργάνωση έχει λάβει δύο προτάσεις εκεχειρίας από τις ΗΠΑ, επιμένοντας ότι οποιαδήποτε συμφωνία πρέπει να περιλαμβάνει πλήρη και χωρίς εξαιρέσεις εκεχειρία.