ΔΝΤ: Η Ελλάδα στον πάτο της Ευρώπης παρά το κυβερνητικό αφήγημα

Το κυβερνητικό αφήγημα περί ανάπτυξης και οικονομικής ανάκαμψης δέχεται ισχυρό πλήγμα από τις ίδιες τις επισημάνσεις του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου, το οποίο καταγράφει μια εικόνα που απέχει πλήρως από τους πανηγυρισμούς του Μεγάρου Μαξίμου.

Ο οργανισμός που ταυτίστηκε με τη μνημονιακή περίοδο και τις σκληρές πολιτικές λιτότητας επιστρέφει σήμερα για να διαπιστώσει αυτό που βιώνουν καθημερινά τα ελληνικά νοικοκυριά: η Ελλάδα παραμένει στις τελευταίες θέσεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης ως προς το κατά κεφαλήν εισόδημα, ενώ οι αποταμιεύσεις των πολιτών βρίσκονται στον πάτο της Ευρώπης.

Σύμφωνα με τις δηλώσεις του επικεφαλής της αποστολής του ΔΝΤ για την Ελλάδα, Joong Shik Kang, στο ετήσιο Government Roundtable του Economist, το κατά κεφαλήν εισόδημα στη χώρα εξακολουθεί να είναι το δεύτερο χαμηλότερο στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

Την ίδια στιγμή, το επίπεδο αποταμιεύσεων των ελληνικών νοικοκυριών καταγράφεται ως το χαμηλότερο στην ΕΕ. Πρόκειται για μια ωμή παραδοχή που ακυρώνει στην πράξη τις κυβερνητικές αναφορές περί «οικονομικού θαύματος» και «success story», καθώς η ανάπτυξη που παρουσιάζεται στους δείκτες δεν μετατρέπεται σε πραγματικό εισόδημα για τους πολίτες.

Η εικόνα που περιγράφει το Ταμείο αποτυπώνει μια οικονομία δύο ταχυτήτων. Από τη μία πλευρά, η κυβέρνηση προβάλλει αριθμούς, ρυθμούς ανάπτυξης και δημοσιονομικές επιδόσεις. Από την άλλη, οι πολίτες αντιμετωπίζουν άδεια πορτοφόλια, εξαντλημένες αποταμιεύσεις, αυξημένες υποχρεώσεις και διαρκή πίεση από την ακρίβεια.

Χρέος 400 δισ. ευρώ και νοικοκυριά χωρίς αποταμιεύσεις

Τα στοιχεία για το ελληνικό δημόσιο χρέος επιβεβαιώνουν το μέγεθος του προβλήματος. Το δημόσιο χρέος της χώρας κυμάνθηκε στα 400,5 δισ. ευρώ το πρώτο τρίμηνο του 2026, παραμένοντας σε επίπεδα που προκαλούν σοβαρό προβληματισμό για τη μακροπρόθεσμη αντοχή της οικονομίας.

Το ΔΝΤ επισημαίνει παράλληλα ότι το πραγματικό εισόδημα στην Ελλάδα εξακολουθεί να βρίσκεται κάτω από την πορεία που είχε διαμορφωθεί πριν από την κρίση. Η διαπίστωση αυτή αποκαλύπτει το βάθος της απόκλισης ανάμεσα στους επίσημους κυβερνητικούς ισχυρισμούς και στην καθημερινότητα των πολιτών.

Το ιδιωτικό χρέος παραμένει επίσης βαρύ φορτίο. Το Ταμείο προειδοποιεί ότι οι ισολογισμοί των ιδιωτών εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν σοβαρές πιέσεις, με τα νοικοκυριά να αδυνατούν να δημιουργήσουν αποταμίευση ακόμη και σε στοιχειώδες επίπεδο.

Η πολιτική διάσταση είναι εμφανής. Όταν μια χώρα εμφανίζει ανάπτυξη στους μακροοικονομικούς δείκτες, αλλά οι πολίτες της παραμένουν με το δεύτερο χαμηλότερο κατά κεφαλήν εισόδημα στην ΕΕ και τις χαμηλότερες αποταμιεύσεις στην Ευρώπη, τότε η ανάπτυξη αυτή δεν έχει κοινωνικό αποτύπωμα.

Το ΔΝΤ ζητά νέο κύμα μεταρρυθμίσεων

Παρά τη σκληρή πραγματικότητα για τα νοικοκυριά, ο αξιωματούχος του ΔΝΤ υποστήριξε ότι «το ποτήρι είναι ακόμα μισογεμάτο» και ζήτησε από την Αθήνα ένα νέο, πιο φιλόδοξο κύμα μεταρρυθμίσεων.

Η θέση αυτή έχει ιδιαίτερη βαρύτητα, καθώς έρχεται από έναν οργανισμό που στο παρελθόν συνδέθηκε με πολιτικές που φόρτωσαν μεγάλο κοινωνικό κόστος στους εργαζόμενους, στους συνταξιούχους και στη μεσαία τάξη. Το ΔΝΤ αναγνωρίζει την οικονομική αδυναμία των νοικοκυριών, την ίδια ώρα που επιμένει σε νέες παρεμβάσεις.

Οι διαπιστώσεις του Ταμείου εκθέτουν και τις πρόσφατες κυβερνητικές θριαμβολογίες περί αύξησης του διαθέσιμου εισοδήματος. Ο Κυριάκος Μητσοτάκης έχει υποστηρίξει ότι το διαθέσιμο εισόδημα των Ελλήνων αυξήθηκε κατά 22% τα τελευταία χρόνια, παρουσιάζοντας την πορεία της χώρας ως «ιστορία σύγκλισης» με την Ευρώπη.

Τα στοιχεία που επικαλείται το ΔΝΤ οδηγούν σε διαφορετικό συμπέρασμα. Όταν συνυπολογίζονται ο πληθωρισμός, η ακρίβεια, το κόστος στέγασης και η καθημερινή πίεση στα βασικά αγαθά, η εικόνα της σύγκλισης καταρρέει. Η Ελλάδα εξακολουθεί να βρίσκεται πίσω από σχεδόν όλες τις χώρες της ΕΕ σε κρίσιμους δείκτες πραγματικής ευημερίας.

Η κυβέρνηση επιμένει να προβάλλει τη μείωση ορισμένων δεικτών, την πάταξη της φοροδιαφυγής και τη δημοσιονομική σταθερότητα ως αποδείξεις επιτυχίας. Η κοινωνία, όμως, μετρά διαφορετικά την οικονομία: με το εισόδημα που δεν επαρκεί, με το καλάθι του νοικοκυριού που ακριβαίνει, με τις υποχρεώσεις που συσσωρεύονται και με την αδυναμία αποταμίευσης.

Η μεγάλη αντίφαση βρίσκεται ακριβώς εκεί. Το Μαξίμου μιλά για ανάπτυξη, ενώ οι πολίτες βιώνουν οικονομική ασφυξία. Το ΔΝΤ, με όλες τις ευθύνες που φέρει για τη μνημονιακή περίοδο, καταγράφει σήμερα την ίδια αλήθεια που φαίνεται στα ράφια, στους λογαριασμούς και στους τραπεζικούς λογαριασμούς των νοικοκυριών.

Η Ελλάδα εμφανίζεται ως χώρα με υψηλό δημόσιο χρέος, ασθενή αποταμίευση, χαμηλό πραγματικό εισόδημα και κοινωνία που παραμένει πιεσμένη. Σε αυτό το πλαίσιο, το κυβερνητικό αφήγημα περί οικονομικής επιτυχίας δεν μπορεί να σταθεί χωρίς ουσιαστική βελτίωση στην τσέπη του πολίτη.

Η ανάπτυξη που δεν αυξάνει την αγοραστική δύναμη, δεν μειώνει την ανασφάλεια και δεν δημιουργεί αποταμιεύσεις για τα νοικοκυριά παραμένει αριθμητική άσκηση. Και οι αριθμοί του ΔΝΤ δείχνουν ότι η ελληνική κοινωνία συνεχίζει να πληρώνει βαρύ τίμημα, την ώρα που η κυβέρνηση επιχειρεί να παρουσιάσει την πραγματικότητα με όρους επικοινωνιακής επιτυχίας.