Ακόμη κι αυτοί που υποστηρίζουν την προσφυγή στη Χάγη, στο Διεθνές Δικαστήριο (ΔΔΧ), αμφιβάλλουν για την εξεύρεση λύσεως, αποδεκτής από την Ελλάδα και την Τουρκία, αλλά για διαφορετικούς λόγους: Η μεν Ελλάς ζητεί την οριοθέτηση της υφαλοκρηπίδας του Αιγαίου και της ΑΟΖ, η δε Τουρκία δέχεται την δικαιοδοσία του ΔΔΧ, μόνον εάν ενταχθούν στο συνυποσχετικό, όλες οι αξιώσεις που κατά καιρούς έχει εγείρει κατά της Ελλάδος.
Δεν υπάρχει όμως πρωθυπουργός και κυβέρνηση στην Ελλάδα που να δεχθεί να τεθούν υπό την κρίση του Διεθνούς Δικαστηρίου της Χάγης η εθνική κυριαρχία των νήσων του ανατολικού Αιγαίου και του συνακόλουθου δικαιώματος της αμύνης των, ούτε να συζητήσει “γκρίζες ζώνες” μέσα από τα έξι μίλια χωρικά ύδατα στο Αιγαίο, μήτε να παραιτηθεί από την επέκταση τους στα 12 μίλια, που έχει αναγνωρίσει η Σύμβαση του ΟΗΕ για το δίκαιο της θαλάσσης στο Μοντέγκο Μπέι το 1982 και έχει από 28ετίας γίνει νόμος του ελληνικού κράτους (2321/95).
Όλα τα κατοικημένα νησιά έχουν υφαλοκρηπίδα και “επήρεια”, όπως λχ. το Καστελλόριζο, εθιμικά και νόμιμα και συνεπώς ΑΟΖ 200 μιλίων. Την προσφυγή στην Χάγη υποστηρίζει ο λεγόμενος “ξένος παράγων” – κυρίως το αμερικανικό Στέιτ Ντιπάρτμεντ, που θεωρεί ότι η ανεπίλυτη διαφορά οδηγεί μοιραία σε πόλεμο μεταξύ Ελλάδος και Τουρκίας. Η άποψη αυτή δεν επιβεβαιώνεται από την ιστορία των τελευταίων 49 ετών, ούτε από τα πρόσφατα γεγονότα, όπως η στροφή της τουρκικής εξωτερικής πολιτικής υπέρ της Δύσεως κι η αναθέρμανση των σχέσεων της με την Ευρωπαϊκή Ένωση. Η επικαιροποίηση της τελωνειακής ένωσης κι η παροχή βίζας στου Τούρκους έχουν προτεραιότητα για τον Ερντογάν και διέρχονται εξ’ Αθηνών.
Υπάρχουν και άλλοι τρόποι
Παραβλέπουν οι ξένοι ειρηνομεσίτες, πώς είναι δυνατόν να πάει η Ελλάς σε “συνυποσχετικό” στη Χάγη, υπό την απειλή πολέμου, το πραξικόπημα του τουρκολιβυκού συμβολαίου που καταπατεί την ελληνική ΑΟΖ και την διακήρυξη της “Γαλάζιας Πατρίδας” υπό της Τουρκίας. Με το Κυπριακό “στο ράφι” (φράση του Ανδρέα Παπανδρέου) λείπει κι η αξιοπιστία της Τουρκίας.
Η λύση του γόρδιου αυτού κόμπου, του Κυπριακού, θέλει τον Μεγαλέξανδρο της και τέτοιος δεν υπάρχει δυστυχώς εις αμφότερες τις χώρες. Άρα πρέπει ν’ αναζητηθεί με άλλον τρόπο κι όχι στο Δικαστήρια της Χάγης. Κάτι διαφαίνεται σχετικώς.
Βραδέως αλλά ασφαλώς, η ΕΕ αντιλαμβάνεται ότι η Ελλάς είναι εξωτερικό της σύνορο. Από πολλές πλευρές: Ασφάλεια έναντι της λαθρομετανάστευσης, δίκτυα ηλεκτρισμού προς Αφρική και Μέση Ανατολή, κοιτάσματα και αγωγοί υδρογοναθράκων. Εξ’ άλλου, οι Αμερικανοί ετοιμάζουν να παρακάμψουν τα Στενά του Ελλησπόντου, με σιδηροδρομική σύνδεση της Βαλτικής με το Αιγαίον (Αλεξανδρούπολη). Έχουμε δε νέα προσέγγιση της σημασίας των Βαλκανίων, ενώ προς ανακωχή φαίνεται να οδεύει ο πόλεμος της Ουκρανίας κλπ.
Δεν είναι τυχαίο ότι η απειληθείσα επισιτιστική κρίση, απ’ την ματαίωση της συμφωνίας Ουκρανίας-Ρωσίας με την μεσολάβηση της Τουρκίας, αποφεύχθηκε με την μεταφορά του ουκρανικού σίτου μέσω του ποταμού Δουνάβεως και της Ρουμανίας στη Δύση.
Η ΕΕ αποκτά ένα μοχλό για πρώτη φορά, να εξασφαλίσει την ειρηνική διαβίωση της Ελλάδος με την Τουρκία, με την επ’ ανταλλάγματι βοήθεια της για την ανοικοδόμηση της νοτιοανατολικής Τουρκίας που επλήγη από τον σεισμό της 6ης Φεβρουαρίου και την διάσωση τής τουρκικής οικονομίας από την κρίση και τους όρους του ΔΝΤ. Ακόμη και το Κυπριακό θα μπορούσε να αποκτήσει μία διέξοδο, με την επανάληψη των διαπραγματεύσεων Χριστοδουλίδη-Τατάρ στην Γενική Συνέλευση των Ηνωμένων Εθνών τον προσεχή Σεπτέμβριο.
Κι αν οι ελπίδες αυτές διαψευσθούν δεν μπορεί ένα κράτος ως η Ελλάς να θέσει την κυριαρχία του υπό την κρίση ξένων δικαστών, που δεν ξέρει πως θα… αφυπνισθούν την ημέρα της αποφάσεως. Σπεύδε βραδέως κ. Γεραπετρίτη…
Βλέπουν τώρα, μικρές χαραμάδες για Κυπριακό!
Φως στην άκρη της σήραγγας άρχισε να φαίνεται για μια νέα προσπάθεια στο Κυπριακό, χωρίς, ωστόσο, να έχουν διαφοροποιηθεί τα δεδομένα σε σχέση με τις τουρκικές θέσεις. Είναι προφανές πως το ευρύτερο σκηνικό, πέραν του Κυπριακού, φαντάζει για κάποιους ευνοϊκό, χωρίς, όμως, να υπάρχουν απτά δείγματα γραφής, να διασφαλίζεται δηλαδή, ότι θα προχωρήσουν πρωτοβουλίες. Πέραν από τα ελληνοτουρκικά και τα ευρωτουρκικά, υπάρχει και το θέμα της ενέργειας, που θεωρείται ότι μπορεί να λειτουργήσει ως κίνητρο για όλους τους παίκτες της περιοχής.
Με αυτά τα δεδομένα, τις προσδοκίες που υπάρχουν σε διάφορα πεδία, μπαίνει και το Κυπριακό στην εξίσωση, καθώς από διεθνείς παράγοντες θεωρείται ότι μπορεί να λειτουργήσει αποτρεπτικά για τα άλλα ζητήματα, σε περίπτωση συνέχισης του παρατεταμένου αδιεξόδου.
Διπλωματικές πηγές, που εμπλέκονται στις παρασκηνιακές διεργασίες, σημείωναν πως για να μην επηρεασθεί το «καλό κλίμα» στα ελληνοτουρκικά και οι κινήσεις αναθέρμανσης των σχέσεων μεταξύ Ε.Ε. και Τουρκίας, θα επιχειρηθεί μια νέα προσπάθεια για το Κυπριακό. Είναι σαφές, ωστόσο, ότι όσοι πρωταγωνιστούν ξεκινούν από διαφορετική αφετηρία και μερικές φορές είναι και διαφορετική η ανάγνωση που κάνουν για τα δεδομένα και τις προοπτικές.
Ο Γενικός Γραμματέας των Ηνωμένων Εθνών, Αντόνιο Γκουτέρες, στέλνει στο τέλος αυτού του μηνός στην Κύπρο το βοηθό Γενικό Γραμματέα του Διεθνούς Οργανισμού, αρμόδιου για την Ευρώπη, την Κεντρική Ασία και την Αμερική,Μίροσλαβ Γιέτζια. Ο σκοπός του ταξιδιού είναι μεν να ακούσει τις γνωστές εκατέρωθεν θέσεις ενώ παράλληλα θα προετοιμάσει την κοινή συνάντηση του Γ.Γ. με τον Πρόεδρο Χριστοδουλίδη και τον κατοχικό ηγέτη, Ερσίν Τατάρ, στη Νέα Υόρκη, το Σεπτέμβριο. Παράλληλα με τον ΟΗΕ, κινήσεις κάνουν και οι “συνήθως ύποπτοι” του παρασκηνίου, οι άνθρωποι του ΦόρεΪν Όφις. Σε ένα άλλο πεδίο κινούνται οι Βρυξέλλες ( με επαφές με Άγκυρα, ΟΗΕ κλπ) αλλά και η Ουάσινγκτον, η οποία κρατά αποστάσεις από τους Βρετανούς, που θεωρούνται οι… ειδικοί στο Κυπριακό.
Που στέκουν, όμως, οι εμπλεκόμενοι και πως βλέπουν τα επόμενα βήματα;
Πρώτο, η Λευκωσία επιδιώκει μέσα από τις πρωτοβουλίες της να ξεκινήσει εκ νέου η διαδικασία, αλλά χωρίς να αποδέχεται τις τουρκικές προϋποθέσεις. Ενόψει και του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου του Οκτωβρίου, που θα συζητηθούν τα ευρωτουρκικά θα ανακοινώσει, παραμονές μάλλον της Συνόδου( 26-27 Οκτωβρίου), μέτρα για ενίσχυση των Τουρκοκυπρίων, των οποίων η εφαρμογή δεν θα προϋποθέτει συνεννόηση με το κατοχικό καθεστώς. Ούτε η εφαρμογή τους θα περνά από την αποσχιστική οντότητα. Θα είναι μια κίνηση ενίσχυσης του βιοτικού επιπέδου των Τουρκοκυπρίων πολιτών της Κυπριακής Δημοκρατίας.
Δεύτερο, η τουρκική πλευρά, φέρεται πως θα αποδεχθεί την επανέναρξη των συζητήσεων στο Κυπριακό, δηλώνοντας πως ο στόχος είναι η αναγνώριση της κυριαρχικής ισότητας και του ίσου διεθνούς καθεστώτος. Η Άγκυρα και ο εγκάθετος της στα κατεχόμενα, ενδέχεται να δηλώσουν ετοιμότητα για να βρεθεί «κοινό έδαφος». Δεν θα είναι σημείο εκκίνησης η αναγνώριση, αλλά το τέλος της διαδρομής. Χωρίς να επιτυγχάνεται αυτός ο στόχος, κατάληξη, κατά τους Τούρκους, δεν θα υπάρξει. Παράλληλα, επαναφέρουν τη γνωστή θέση, σύμφωνα με την οποία θα πρέπει να καθοριστεί εκ προοιμίου, ποιο καθεστώς θα έχουν οι δυο πλευρές σε περίπτωση αποτυχίας.
Πρέσινγκ
Κοντολογίς, επιχειρεί η Άγκυρα να διασφαλίσει το καθεστώς της αποσχιστικής οντότητας την επόμενη ημέρα ενός αδιεξόδου! Την ίδια ώρα, είναι σαφές με τις κινήσεις που γίνονται από τουρκικής πλευράς, ότι έχει ξεκινήσει ασφυκτικό πρέσινγκ προς διάφορες φίλες χώρες για να αναβαθμίσουν τις σχέσεις τους με το ψευδοκράτος. Με τη συμμετοχή του κατοχικού καθεστώτος σε φόρουμ Οργανισμών, τουρκόφωνων κατά κύριο λόγο, επιδίωξη είναι να ξεκινήσει να ξετυλίγεται το νήμα της αναγνώρισης. Παράλληλα, είναι προφανές πως χωρίς να έχει αναστολές, η κατοχική πλευρά σχεδιάζει την επιβολή νέων τετελεσμένων επί του εδάφους. Μια τέτοια κίνηση προφανώς και θα τινάξει στον αέρα τις όποιες προσπάθειες που καταβάλλονται για επανέναρξη μιας διαδικασίας στο Κυπριακό. Τούτο δε, λογικά, θα επηρεάσει και το πεδίο των ελληνοτουρκικών.
Τρίτο, ο διεθνής παράγοντας, τα Ηνωμένα Έθνη και το Φόρεϊν Όφις, θεωρούν πως εάν αρχίσει μια νέα διαδικασία, «τότε η τουρκική πλευρά δεν θα είναι τόσο έντονη στις θέσεις της». Για να γίνει τούτο, να “διαφοροποιηθεί” η τουρκική πλευρά, σπεύδουν να υποδείξουν πως η Κυπριακή Δημοκρατία θα πρέπει να δείξει ευελιξία στην αρχή, πριν την έναρξη της όποιας προσπάθειας και να προβεί σε κινήσεις με κίνητρα προς την τουρκική πλευρά. Υπό μορφή βολιδοσκόπησης παρουσιάζουν κάποιες ιδέες, που αφορούν τα ευρωτουρκικά αλλά και την οικονομική ενίσχυση των Τουρκοκυπρίων.
Οι ιδέες αυτές δεν έχουν καμία σχέση με τα μέτρα που θα προωθήσει η Λευκωσία. Στη διπλωματία, όπως λένε οι “ειδικοί” του Κυπριακού, υπάρχουν τρόποι, να παρακαμφθούν τα αγκάθια. Όπως δίδαξε και ο Λόρδος Χάνεϊ, διά της εποικοδομητικής ασάφειας, πολλά μπορούν να “περάσουν” χωρίς πολλές αντιδράσεις. Διά της μεθόδου αυτής θα βρεθεί προφανώς το “παράθυρο” για να “περάσει” η κυριαρχική ισότητα. Η ονοματολογία δεν θα έχει και τόσο μεγάλη σημασία. Θα είναι, όμως, το περιτύλιγμα για να πωληθεί μια συμφωνία.
Η Λευκωσία γνωρίζει, όπως φαίνεται, τις διάφορες κινήσεις του παρασκηνίου και επιχειρεί να αποφύγει τις κακοτοπιές και τις παγίδες. Είναι σαφές πως η όλη κινητικότητα που δημιουργείται οφείλεται και στην κυπριακή πλευρά, η οποία έχει αναπτύξει πολλές πρωτοβουλίες. Οφείλεται και στο γεγονός ότι διεθνείς παίκτες θέλουν να φέρουν κοντά την Τουρκία, να επιλύσουν προβλήματα. Κατά πόσο αυτά τα δυο μπορούν να εναρμονιστούν θα φανεί στη συνέχεια.
