Ευρωπαϊκά εκατομμύρια στη Λιβύη ενώ εγκρίνει το τουρκολιβυκό – Παρέμβαση ΣΥΡΙΖΑ

Στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο μεταφέρεται η αντιπαράθεση για το τουρκολιβυκό μνημόνιο, μετά την έγκρισή του από τη Βουλή των Αντιπροσώπων της ανατολικής Λιβύης στις 20 Οκτωβρίου 2026. Οι ευρωβουλευτές του ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ, Κώστας Αρβανίτης και Έλενα Κουντουρά, ζητούν από την ευρωπαϊκή διπλωματία συγκεκριμένες ενέργειες απέναντι στην Άγκυρα και τη Λιβύη, θέτοντας παράλληλα στο επίκεντρο τη χρηματοδότηση των λιβυκών αρχών από κοινοτικούς πόρους.

Με κοινοβουλευτική ερώτηση προς την Ύπατη Εκπρόσωπο της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την Εξωτερική Πολιτική, Κάγια Κάλας, οι δύο ευρωβουλευτές ζητούν να αποσαφηνιστεί ποιες πολιτικές και διπλωματικές πρωτοβουλίες σχεδιάζουν οι Βρυξέλλες για την προστασία του διεθνούς δικαίου και των κυριαρχικών δικαιωμάτων των κρατών-μελών.

Η παρέμβασή τους αποκτά ιδιαίτερη σημασία μετά την αλλαγή στάσης της Βεγγάζης, καθώς η έγκριση της συμφωνίας του 2019 καταγράφει σύγκλιση των δύο αντίπαλων λιβυκών στρατοπέδων γύρω από τις τουρκικές θαλάσσιες διεκδικήσεις. Πρόκειται για εξέλιξη που μεταβάλλει τις διπλωματικές ισορροπίες στην Ανατολική Μεσόγειο και δημιουργεί πρόσθετες προκλήσεις για την ελληνική εξωτερική πολιτική.

Οι ευρωβουλευτές υπενθυμίζουν ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει επανειλημμένα απορρίψει τη νομιμότητα του τουρκολιβυκού μνημονίου, υπογραμμίζοντας ότι παραβιάζει κυριαρχικά δικαιώματα τρίτων κρατών, αντίκειται στο διεθνές δίκαιο της θάλασσας και δεν δημιουργεί έννομα αποτελέσματα εις βάρος τους.

Τα 249 εκατομμύρια ευρώ και τα ερωτήματα για την ευρωπαϊκή χρηματοδότηση

Στο επίκεντρο της κοινοβουλευτικής παρέμβασης βρίσκεται η συνέχιση της οικονομικής συνεργασίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης με τη Λιβύη, παρά τη σοβαρή διαφωνία που έχει προκύψει για τη θαλάσσια οριοθέτηση με την Τουρκία.

Ειδικότερα, οι ευρωβουλευτές επισημαίνουν ότι για την περίοδο 2021–2027 προβλέπονται 224 εκατομμύρια ευρώ μέσω του ευρωπαϊκού χρηματοδοτικού μηχανισμού NDICI–Global Europe. Επιπλέον, έχει ανακοινωθεί πρόσθετη χρηματοδότηση 25 εκατομμυρίων ευρώ για την ενίσχυση της συνεργασίας με τις αρχές της ανατολικής Λιβύης.

Τα δύο ποσά αντιστοιχούν συνολικά σε 249 εκατομμύρια ευρώ προβλεπόμενης και πρόσθετης χρηματοδότησης. Ωστόσο, το ύψος των πραγματικών εκταμιεύσεων, η γεωγραφική κατανομή των πόρων και οι τελικοί αποδέκτες αποτελούν αντικείμενο των ερωτημάτων που υποβάλλονται στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή και στην ευρωπαϊκή διπλωματία.

Παράλληλα, γίνεται επίκληση των παρατηρήσεων του Ευρωπαϊκού Ελεγκτικού Συνεδρίου, το οποίο έχει επισημάνει αδυναμίες στην αξιολόγηση και στην εποπτεία ευρωπαϊκών παρεμβάσεων στη Λιβύη. Οι διαπιστώσεις αυτές ενισχύουν την ανάγκη ελέγχου της αποτελεσματικότητας των χρηματοδοτούμενων δράσεων και της διαφάνειας στη διαχείριση των κονδυλίων.

Πίεση προς την ΕΕ για συγκεκριμένα μέτρα απέναντι σε Τουρκία και Λιβύη

Οι ευρωβουλευτές του ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ θέτουν ζήτημα συνέπειας της ευρωπαϊκής εξωτερικής πολιτικής, επισημαίνοντας την απόσταση ανάμεσα στις επίσημες καταδικαστικές τοποθετήσεις για το τουρκολιβυκό μνημόνιο και στη συνέχιση της συνεργασίας με τις λιβυκές αρχές.

Με την ερώτησή τους ζητούν να πληροφορηθούν ποιες συγκεκριμένες πρωτοβουλίες προτίθεται να αναλάβει η Ευρωπαϊκή Ένωση έναντι της Τουρκίας και της Λιβύης, προκειμένου να υπερασπιστεί τις αρχές του διεθνούς δικαίου και τα κυριαρχικά δικαιώματα των κρατών-μελών της.

Επιπλέον, απαιτούν αναλυτικά στοιχεία για τα ευρωπαϊκά κονδύλια που έχουν δεσμευθεί και καταβληθεί στη δυτική και ανατολική Λιβύη, για τους φορείς που τα διαχειρίζονται και για τα αποτελέσματα των προγραμμάτων που χρηματοδοτούνται.

Τέλος, ζητούν να εξεταστεί το ενδεχόμενο αναθεώρησης της χρηματοδοτικής και επιχειρησιακής συνεργασίας με τις εμπλεκόμενες λιβυκές αρχές, με παράλληλη διασφάλιση της συνέχισης της ανθρωπιστικής βοήθειας προς τον πληθυσμό.

Η παρέμβαση επαναφέρει στο ευρωπαϊκό προσκήνιο ένα κρίσιμο πολιτικό ζήτημα: τη δυνατότητα αξιοποίησης των οικονομικών και διπλωματικών μέσων της Ένωσης απέναντι σε ενέργειες που η ίδια χαρακτηρίζει αντίθετες προς το διεθνές δίκαιο. Η απάντηση της Κάγια Κάλας αναμένεται να αποσαφηνίσει κατά πόσον οι ευρωπαϊκές αντιδράσεις θα συνοδευτούν από συγκεκριμένες πρωτοβουλίες ή θα παραμείνουν στο επίπεδο των επίσημων δηλώσεων.