Σταθερά προς την κατεύθυνση της έκδοσης του ψηφιακού ευρώ προχωρά η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα, έχοντας ήδη χαράξει συγκεκριμένο οδικό χάρτη που οδηγεί στην κυκλοφορία του από το 2029 και μετά. Κεντρικό στοιχείο του σχεδιασμού αποτελούν οι offline πληρωμές, ενώ πριν από την πλήρη εφαρμογή προβλέπεται πιλοτική λειτουργία διάρκειας ενός έτους.
Η δυνατότητα πραγματοποίησης offline συναλλαγών σημαίνει ότι οι πληρωμές θα μπορούν να γίνονται χωρίς να αφήνουν ψηφιακό ίχνος, στοιχείο που προβάλλεται ως βασική εγγύηση ιδιωτικότητας για τους χρήστες. Με αυτόν τον τρόπο, το ψηφιακό ευρώ επιχειρεί να αποκτήσει χαρακτηριστικά που θα του επιτρέψουν να σταθεί ανταγωνιστικά απέναντι στα μετρητά.
Από τον σχεδιασμό στην τεχνική υλοποίηση
Η διαδικασία έχει ήδη περάσει από το στάδιο της γενικής σύλληψης στη φάση της τεχνικής υλοποίησης, όπως αποτυπώνεται και στην έκθεση του διοικητή της Τράπεζας της Ελλάδος, Γιάννη Στουρνάρα, η οποία παρουσιάστηκε την προηγούμενη εβδομάδα.
Πρόκειται για την τρίτη φάση του εγχειρήματος, που καλύπτει το διάστημα από τον Οκτώβριο του 2025 έως τον Σεπτέμβριο του 2027 και επικεντρώνεται στην περαιτέρω ανάπτυξη του συστήματος και στην επιχειρησιακή προετοιμασία για την εφαρμογή του.
Στο πλαίσιο αυτό, οι βασικοί άξονες εργασίας αφορούν την ενίσχυση της τεχνικής ετοιμότητας μέσω ανάπτυξης υποδομών και προτύπων, την προετοιμασία πιλοτικών δοκιμών και τη στενότερη συνεργασία με τους φορείς της αγοράς για την οριστικοποίηση του εγχειριδίου κανόνων. Η φάση αυτή θεωρείται καθοριστική, επειδή λειτουργεί ως σύνδεσμος ανάμεσα στον σχεδιασμό και στην πρακτική εφαρμογή, με στόχο το ψηφιακό ευρώ να είναι ασφαλές, αξιόπιστο και αποδεκτό σε ολόκληρη την ευρωζώνη.
Οι φάσεις μέχρι την κυκλοφορία
Η πρώτη φάση, που διήρκεσε από τον Οκτώβριο του 2020 έως τον Οκτώβριο του 2023, ήταν η περίοδος διερεύνησης. Σε αυτήν εξετάστηκε η σκοπιμότητα του εγχειρήματος και προσδιορίστηκαν τα βασικά χαρακτηριστικά του ψηφιακού ευρώ. Τότε τέθηκαν και οι θεμελιώδεις αρχές που θα συνοδεύουν τη χρήση του, όπως η μέγιστη δυνατή προστασία της ιδιωτικότητας, η εύκολη πρόσβαση για όλες τις κοινωνικές ομάδες και η συμπληρωματική του λειτουργία σε σχέση με τα μετρητά.
Η δεύτερη φάση, από τον Νοέμβριο του 2023 έως τον Οκτώβριο του 2025, σηματοδότησε τη μετάβαση από τη θεωρητική επεξεργασία στον πρακτικό σχεδιασμό. Κατά την περίοδο αυτή, το Ευρωσύστημα εστίασε στον καθορισμό των λειτουργικών και τεχνικών χαρακτηριστικών, στη δοκιμή πιλοτικών λύσεων και στη συνεργασία με τράπεζες και παρόχους υπηρεσιών πληρωμών.
Κρίσιμο ορόσημο αυτής της περιόδου αποτέλεσε η πρώτη έκδοση του Rulebook, δηλαδή του εγχειριδίου κανόνων για το ψηφιακό ευρώ. Το κείμενο αυτό καθορίζει τους βασικούς όρους λειτουργίας και χρήσης, καθώς και τους ρόλους και τις υποχρεώσεις όλων όσοι θα συμμετέχουν στο οικοσύστημα του νέου ψηφιακού νομίσματος. Η επεξεργασία του συνεχίζεται, ώστε να διαμορφωθεί ένα ενιαίο πλαίσιο που θα ενισχύει τη νομική ασφάλεια, τη διαφάνεια και τη θεσμική συνοχή.
Η πιλοτική άσκηση και ο ορίζοντας του 2029
Η τέταρτη φάση προβλέπει τη διεξαγωγή πιλοτικής άσκησης από τον Σεπτέμβριο του 2027 έως τον Σεπτέμβριο του 2028, υπό την προϋπόθεση ότι η σχετική δέσμη νομοθετικών μέτρων θα έχει εγκριθεί έως το τέλος του 2026. Στο διάστημα αυτό, επιλεγμένοι πάροχοι υπηρεσιών πληρωμών θα συνεργαστούν με το Ευρωσύστημα για να δοκιμαστεί η τεχνική, λειτουργική και επιχειρησιακή επάρκεια του συστήματος σε ελεγχόμενο περιβάλλον.
Μετά την ολοκλήρωση αυτής της διαδικασίας, θα ανοίξει ο δρόμος για την έκδοση και την επίσημη κυκλοφορία του ψηφιακού ευρώ από το 2029 και μετά. Η τελική απόφαση θα ληφθεί από το Διοικητικό Συμβούλιο της ΕΚΤ, μόνο αφού πρώτα τεθεί σε ισχύ το αναγκαίο νομοθετικό πλαίσιο.
Τα οφέλη που προβάλλει η Τράπεζα της Ελλάδος
Σύμφωνα με την Τράπεζα της Ελλάδος, το ψηφιακό ευρώ προορίζεται να αποτελέσει ένα σύγχρονο μέσο πληρωμής, σχεδιασμένο για τις ανάγκες της ψηφιακής εποχής. Θα είναι διαθέσιμο σε όλους τους πολίτες της ζώνης του ευρώ με ίσους όρους και θα μπορεί να χρησιμοποιείται σε όλη την ευρωζώνη, ενώ υπό προϋποθέσεις θα είναι αξιοποιήσιμο και εκτός αυτής.
Η δομή του θα βασιστεί, στον μεγαλύτερο δυνατό βαθμό, σε υφιστάμενες υποδομές και τεχνικά πρότυπα, ώστε να περιοριστεί το κόστος προσαρμογής για την αγορά. Παράλληλα, εκτιμάται ότι θα ενισχύσει τον ανταγωνισμό στο ευρωπαϊκό περιβάλλον πληρωμών, περιορίζοντας την εξάρτηση από μη ευρωπαϊκούς παρόχους.
Η εισαγωγή offline πληρωμών, η δυνατότητα ανάπτυξης νέων προϊόντων από τράπεζες και παρόχους υπηρεσιών πληρωμών, καθώς και η λειτουργία του μέσα σε αυστηρό πλαίσιο προστασίας προσωπικών δεδομένων και υψηλών προδιαγραφών ασφάλειας, αποτελούν βασικά στοιχεία του σχεδιασμού.
Όπως επισημαίνει η Τράπεζα της Ελλάδος, το ψηφιακό ευρώ αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα για το μέλλον της Ευρώπης, καθώς ενισχύει τη νομισματική κυριαρχία της ευρωζώνης και ενδυναμώνει την ανθεκτικότητα του ευρωπαϊκού συστήματος πληρωμών. Ταυτόχρονα, προβάλλεται ως δημόσια εναλλακτική λύση απέναντι στα ιδιωτικά μέσα πληρωμών, ως μοχλός τεχνολογικής καινοτομίας και ως εργαλείο χρηματοοικονομικής ένταξης, δίνοντας τη δυνατότητα σε όλους τους πολίτες να συμμετέχουν ισότιμα στην ψηφιακή οικονομία.
