Φορολογικές δηλώσεις: Πότε η Εφορία ζητά αποδείξεις, συμβόλαια και τραπεζικά παραστατικά

Η ψηφιακή υποβολή των φορολογικών δηλώσεων μέσω της πλατφόρμας της ΑΑΔΕ έχει απλοποιήσει σημαντικά τη διαδικασία για εκατομμύρια φορολογούμενους, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι περιορίζεται η υποχρέωση απόδειξης των στοιχείων που δηλώνονται. Η ηλεκτρονική εκκαθάριση συνοδεύεται από διασταυρώσεις, ελέγχους και δυνατότητα επανεξέτασης συγκεκριμένων κωδικών, ιδίως όταν εμφανίζονται ποσά ή μεταβολές που χρειάζονται πρόσθετη τεκμηρίωση.

Η φορολογική διοίκηση έχει τη δυνατότητα να ζητήσει δικαιολογητικά για εισοδήματα, δαπάνες, εκπτώσεις, τεκμήρια και ποσά που επηρεάζουν το τελικό αποτέλεσμα της δήλωσης. Οι έλεγχοι ενεργοποιούνται είτε μέσω αυτοματοποιημένων διασταυρώσεων είτε στο πλαίσιο δειγματοληπτικών διαδικασιών, με στόχο να επιβεβαιωθεί ότι τα δηλωθέντα στοιχεία ανταποκρίνονται στα πραγματικά δεδομένα του φορολογούμενου.

Οι διασταυρώσεις που ενεργοποιούν έλεγχο

Οι ελεγκτικές υπηρεσίες της ΑΑΔΕ συγκρίνουν τα στοιχεία των δηλώσεων με πληροφορίες που έχουν αποσταλεί στη φορολογική διοίκηση από τράπεζες, συμβολαιογράφους, δημόσιες υπηρεσίες και άλλους φορείς. Όταν εντοπίζονται αποκλίσεις, ασυμφωνίες ή κινήσεις που δεν συμβαδίζουν με το φορολογικό προφίλ του υπόχρεου, η δήλωση μπορεί να τεθεί σε διαδικασία περαιτέρω ελέγχου.

Σε αυτές τις περιπτώσεις, ο φορολογούμενος λαμβάνει ειδοποίηση είτε μέσω ηλεκτρονικού ταχυδρομείου είτε στον προσωπικό του λογαριασμό στην ψηφιακή πύλη της ΑΑΔΕ. Με την ειδοποίηση καλείται να υποβάλει τα αναγκαία δικαιολογητικά μέσα σε συγκεκριμένη προθεσμία, προκειμένου να επιβεβαιωθούν οι κωδικοί και τα ποσά που έχουν δηλωθεί.

Ποιες δηλώσεις μπαίνουν συχνότερα στο μικροσκόπιο

Ένας από τους βασικούς λόγους που οδηγούν σε έλεγχο είναι η εμφάνιση μεγάλης επιστροφής φόρου. Όταν το ποσό της επιστροφής θεωρείται υψηλό, η εκκαθάριση μπορεί να παγώσει προσωρινά μέχρι να επαληθευτούν τα στοιχεία που οδήγησαν στο συγκεκριμένο αποτέλεσμα. Η ΑΑΔΕ εξετάζει αν η επιστροφή στηρίζεται σε ορθές καταχωρίσεις και αν υπάρχουν τα αναγκαία παραστατικά που τη δικαιολογούν.

Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται και σε κωδικούς που μειώνουν σημαντικά τον φόρο ή χρησιμοποιούνται για την κάλυψη τεκμηρίων διαβίωσης. Ποσά από ανάλωση κεφαλαίου προηγούμενων ετών, γονικές παροχές, δωρεές ή τραπεζικά δάνεια μπορεί να συνοδεύονται από αίτημα για συμβόλαια, τραπεζικά παραστατικά, βεβαιώσεις και κάθε άλλο έγγραφο που αποδεικνύει την προέλευση των χρημάτων.

Αντίστοιχοι έλεγχοι γίνονται και για δαπάνες που παρέχουν φορολογικά οφέλη. Στις δωρεές, για παράδειγμα, οι φορολογούμενοι μπορεί να κληθούν να προσκομίσουν αποδείξεις πληρωμής, βεβαιώσεις από τους αποδέκτες των ποσών και κάθε στοιχείο που αποδεικνύει ότι η δηλωθείσα δαπάνη πραγματοποιήθηκε νόμιμα.

Οικογενειακή κατάσταση, φιλοξενία και φορολογική κατοικία

Συχνά στο επίκεντρο των ελέγχων βρίσκονται και οι μεταβολές στην οικογενειακή κατάσταση. Η πρώτη δήλωση προστατευόμενου τέκνου μπορεί να οδηγήσει σε αίτημα για πιστοποιητικό οικογενειακής κατάστασης ή ληξιαρχική πράξη γέννησης. Για παιδιά που σπουδάζουν, ιδίως σε ιδρύματα του εξωτερικού, είναι πιθανό να ζητηθούν βεβαιώσεις φοίτησης ή άλλα έγγραφα που επιβεβαιώνουν την ιδιότητά τους.

Πρόσθετη τεκμηρίωση μπορεί να απαιτηθεί και σε περιπτώσεις φιλοξενίας, όπου η ΑΑΔΕ εξετάζει αν τα στοιχεία που έχουν δηλωθεί από τα εμπλεκόμενα πρόσωπα συμφωνούν μεταξύ τους. Αντίστοιχα, αυξημένη πιθανότητα ελέγχου έχουν όσοι υποβάλλουν για πρώτη φορά φορολογική δήλωση στην Ελλάδα ή έχουν μεταφέρει πρόσφατα τη φορολογική τους κατοικία από το εξωτερικό.

Παράλληλα, κάθε χρόνο πραγματοποιούνται δειγματοληπτικοί έλεγχοι σε δηλώσεις που επιλέγονται τυχαία από το σύστημα. Αυτό σημαίνει ότι ακόμη και δηλώσεις χωρίς εμφανείς αποκλίσεις μπορεί να ελεγχθούν, εφόσον επιλεγούν από τον μηχανισμό της φορολογικής διοίκησης.

Όσοι λάβουν ειδοποίηση από την ΑΑΔΕ πρέπει να εισέλθουν στην ψηφιακή πλατφόρμα και να ενημερωθούν αναλυτικά για τα δικαιολογητικά που ζητούνται. Η υποβολή των εγγράφων γίνεται ηλεκτρονικά, μέσω της εφαρμογής «Τα Αιτήματά μου» ή μέσω των ηλεκτρονικών υπηρεσιών της αρμόδιας ΔΟΥ ή του ΚΕΦΟΔΕ. Η προθεσμία ανταπόκρισης κυμαίνεται συνήθως από πέντε έως δεκαπέντε ημέρες.

Εάν τα δικαιολογητικά δεν υποβληθούν εμπρόθεσμα ή δεν επαρκούν για την τεκμηρίωση των ποσών που δηλώθηκαν, η ΑΑΔΕ μπορεί να προχωρήσει σε νέα εκκαθάριση της δήλωσης. Σε αυτή την περίπτωση αφαιρούνται φοροαπαλλαγές, εκπτώσεις ή ποσά που δεν αποδεικνύονται, με αποτέλεσμα ο φόρος να υπολογίζεται εκ νέου με βάση τα διαθέσιμα στοιχεία της φορολογικής διοίκησης. Η εξέλιξη αυτή μπορεί να οδηγήσει σε αυξημένη φορολογική επιβάρυνση για τον υπόχρεο.