Ελληνοαμερικανικές σχέσεις: Τι συζητήθηκε στη συνάντηση Γεραπετρίτη-Ρούμπιο

Η πρόσφατη επίσκεψη του Αμερικανού υπουργού Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο στην Αθήνα αποτέλεσε ένα κομβικό γεγονός για τις ελληνοαμερικανικές σχέσεις, με την ατζέντα των συνομιλιών να περιλαμβάνει κρίσιμα ζητήματα όπως το καλώδιο GSI, τα ενεργειακά σχέδια στην ανατολική Μεσόγειο, τα αμυντικά και εξοπλιστικά προγράμματα, καθώς και η ελευθερία της ναυσιπλοΐας. Σύμφωνα με διπλωματικές πηγές, η συνάντηση του Γιώργου Γεραπετρίτη με τον Μάρκο Ρούμπιο ανέδειξε δύο βασικά επίπεδα: αφενός την επιβεβαίωση του υψηλού επιπέδου των διμερών σχέσεων, με τον Ρούμπιο να χαρακτηρίζει την Ελλάδα ως αξιόπιστο και σημαντικό σύμμαχο, και αφετέρου την κοινή κατανόηση μεταξύ Ουάσινγκτον και Αθήνας για τρέχοντα διεθνή ζητήματα.

Η επίσκεψη του επικεφαλής της αμερικανικής διπλωματίας ήταν αυτοτελής και δεν συνδέθηκε με άλλες επισκέψεις, ενώ δεν διανυκτέρευσε σε Ισλανδία και Πορτογαλία, που ήταν οι άλλοι σταθμοί του ευρωπαϊκού ταξιδιού του. Αξιοσημείωτο είναι ότι ανώτατη διπλωματική πηγή τόνισε πως «με την επίσκεψη Ρούμπιο η Ελλάδα προβλήθηκε για μία ακόμη φορά ως διεθνής παίκτης», προσθέτοντας την επικείμενη ανάληψη της προεδρίας του Συμβουλίου της Ε.Ε. από την Ελλάδα και την προεδρία της χώρας στο Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ.

Ενεργειακή ασφάλεια και το καλώδιο GSI

Στο επίκεντρο των συζητήσεων βρέθηκε το καλώδιο GSI, με ανώτατη διπλωματική πηγή να επισημαίνει ότι «η δική μας θέση είναι σαφής: Δεν έχει υπάρξει συζήτηση με την τουρκική πλευρά για το πώς θα εκκινήσει το έργο». Ωστόσο, η επανεκκίνηση του έργου δεν εξαρτάται από την ελληνική πλευρά αλλά από τη γαλλική εταιρεία που έχει αναλάβει την υλοποίησή του. Στην κοινή συνέντευξη Τύπου, ο Μάρκο Ρούμπιο ρωτήθηκε για τις αντιδράσεις άλλων χωρών στα ενεργειακά project στην ανατολική Μεσόγειο και έκανε λόγο για μια ευαίσθητη κατάσταση στην οποία εμπλέκονται πολλές χώρες, παραπέμποντας το θέμα στην ιδιωτική διπλωματία και υποστηρίζοντας ότι τέτοια ζητήματα είναι καλύτερα να μένουν εκτός πλαισίου συνεντεύξεων Τύπου.

«Το γεγονός ότι υπάρχει ευαισθησία δεν σημαίνει ότι υπάρχει και δικαίωμα», σημείωσε με νόημα ανώτατη διπλωματική πηγή, ενώ κατά τις συναντήσεις υπήρξε «δέσμευση για περαιτέρω ενίσχυση του ρόλου της Ελλάδας στον ενεργειακό χάρτη». Αθήνα και Ουάσινγκτον συμφωνούν ότι πρέπει να δοθεί έμφαση στην ενεργειακή διαφοροποίηση, η οποία επιτυγχάνεται μέσω των έργων που έχουν εξαγγελθεί στην ανατολική Μεσόγειο.

Αμυντική συνεργασία και εξοπλιστικά προγράμματα

Στον τομέα των εξοπλισμών, κατά τον 6ο Στρατηγικό Διάλογο υπογράφηκε συμφωνία ύψους 4 δισ. δολαρίων για την αγορά αμυντικού εξοπλισμού από τις ΗΠΑ. Το πρόγραμμα εντάσσεται στον μακροπρόθεσμο αμυντικό σχεδιασμό της χώρας και περιλαμβάνει, μεταξύ άλλων, την αναβάθμιση των μαχητικών F-16 Viper και την προμήθεια αμυντικού υλικού και οπλισμού για τα μαχητικά F-35. Αναφορικά με την αγορά F-35 από την Τουρκία, το θέμα παραμένει στο ραντάρ της ελληνικής πλευράς, με την πάγια θέση της Αθήνας να μην επιβάλλει την άποψή της στα εξοπλιστικά προγράμματα άλλων χωρών. Ωστόσο, υπάρχει καθεστώς νομοθετικής απαγόρευσης από τις ΗΠΑ για την ολοκλήρωση της πώλησης στην Τουρκία, λόγω της κατοχής των ρωσικών πυραυλικών συστημάτων S-400.

Ελευθερία ναυσιπλοΐας και γεωπολιτικές προκλήσεις

Ψηλά στην ατζέντα της επίσκεψης ήταν και η ελευθερία της ναυσιπλοΐας, καθώς αφορά άμεσα την εφοδιαστική αλυσίδα και μπορεί να προκαλέσει επισιτιστική κρίση και άνοδο των τιμών, όπως συνέβη με τις επιθέσεις σε εμπορικά πλοία στη Μαύρη Θάλασσα που μετέφεραν σιτηρά. Σύμφωνα με ανώτατη διπλωματική πηγή, η Ελλάδα έχει τη διάθεση να συμμετάσχει στη διασφάλιση της ελευθερίας της ναυσιπλοΐας, αλλά «μόνο σε καθεστώς συναίνεσης και ειρήνης για να υπάρχει ασφάλεια για το ελληνικό προσωπικό».

Κυπριακό και διαδικασίες στον ΟΗΕ

Στο Κυπριακό, αυτή τη φάση χαρακτηρίζεται από διεργασίες και άτυπες συναντήσεις, χωρίς να διαφαίνεται η πραγματοποίηση διευρυμένης συνάντησης για την επανεκκίνηση των συνομιλιών μεταξύ Κυπριακής Δημοκρατίας, Κατεχομένων και ΟΗΕ. Παράλληλα, την Τετάρτη διενεργήθηκε στον ΟΗΕ η άτυπη ψηφοφορία για την ανάδειξη του νέου γενικού γραμματέα, χωρίς κάποιος υποψήφιος να αποκτήσει προβάδισμα. Αναμένεται νέα ψηφοφορία, και για να εκλεγεί ο επόμενος γενικός γραμματέας, απαιτείται να μην έχει ασκηθεί βέτο από τα 5 μόνιμα μέλη του Συμβουλίου Ασφαλείας και να εξασφαλίσει 9 ψήφους.