EMEC: Νέο ενεργειακό κέντρο στην Ανατολική Μεσόγειο

Υπεγράφη στο Χιούστον η διακήρυξη για την ίδρυση του Κέντρου Ενέργειας Ανατολικής Μεσογείου, του East Med Energy Center – EMEC, στο πλαίσιο της υπουργικής συνάντησης του σχήματος 3+1 για την Ενέργεια, με τη συμμετοχή Ελλάδας, Κύπρου, Ισραήλ και Ηνωμένων Πολιτειών.

Η δημιουργία του EMEC έρχεται να θεσμοθετήσει σε πιο μόνιμη βάση την ενεργειακή συνεργασία των τεσσάρων πλευρών, σε μια περίοδο κατά την οποία η Ανατολική Μεσόγειος παραμένει κρίσιμο πεδίο γεωπολιτικών ισορροπιών, ενεργειακών διαδρομών και στρατηγικών ανταγωνισμών.

Το νέο κέντρο θα εστιάσει στην ενεργειακή ασφάλεια, στην περιφερειακή σταθερότητα, στην οικονομική συνεργασία, στις διασυνδέσεις, στην κυβερνοασφάλεια και στην τεχνολογική καινοτομία, επιχειρώντας να διαμορφώσει σταθερό μηχανισμό συνεργασίας για την επόμενη φάση των ενεργειακών υποδομών στην περιοχή.

Μόνιμο πλαίσιο συνεργασίας για το σχήμα 3+1

Από ελληνικής πλευράς, ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας Σταύρος Παπασταύρου συνέδεσε την πρωτοβουλία με το μήνυμα ότι η ενέργεια δεν μπορεί να εργαλειοποιείται. Όπως υπογράμμισε, μονομερείς ενέργειες και απειλές που υπονομεύουν την περιφερειακή σταθερότητα δεν έχουν θέση στο κοινό μέλλον των χωρών που συμμετέχουν στο σχήμα.

Στην υπουργική συνάντηση συμμετείχαν ο κ. Παπασταύρου, ο Αμερικανός υπουργός Ενέργειας Κρις Ράιτ, ο υπουργός Ενέργειας, Εμπορίου και Βιομηχανίας της Κύπρου Μιχάλης Δαμιανός, ο πρέσβης του Ισραήλ στις Ηνωμένες Πολιτείες, δρ. Γιεχίελ Λάιτερ, και ο γενικός διευθυντής του υπουργείου Ενέργειας του Ισραήλ Μοσέ Νταγιάν.

Κατά τη διάρκεια της σύσκεψης επαναβεβαιώθηκε η σημασία της πρωτοβουλίας 3+1 για την ενεργειακή ασφάλεια στην Ανατολική Μεσόγειο. Σύμφωνα με το ΥΠΕΝ, οι συμμετέχοντες αναγνώρισαν ότι το σχήμα έχει εξελιχθεί σε καταλύτη για τη νέα γενιά στρατηγικών ενεργειακών υποδομών στην περιοχή.

Στο επίκεντρο των νέων προτεραιοτήτων τίθενται πλέον η κυβερνοασφάλεια και τα έργα διασύνδεσης, καθώς η ενεργειακή πολιτική δεν περιορίζεται πλέον στους αγωγούς, στις έρευνες και στα κοιτάσματα. Περιλαμβάνει ψηφιακές υποδομές, ανθεκτικά δίκτυα, προστασία κρίσιμων εγκαταστάσεων και τεχνολογική αυτονομία.

Η διακήρυξη για την ίδρυση του EMEC υπεγράφη στο Πανεπιστήμιο Rice. Σύμφωνα με το υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας, το κέντρο θα λειτουργήσει ως σταθερό σημείο έρευνας και ανάπτυξης της ενεργειακής ασφάλειας και συνεργασίας στην Ανατολική Μεσόγειο, ενισχύοντας τις συνέργειες μεταξύ κρατών, ακαδημαϊκής κοινότητας και επιχειρηματικότητας.

Παπασταύρου: Ιστορική στιγμή για την Ανατολική Μεσόγειο

Ο Σταύρος Παπασταύρου χαρακτήρισε την ίδρυση του EMEC «ιστορική στιγμή», σημειώνοντας ότι Ελλάδα, Κύπρος, Ισραήλ και Ηνωμένες Πολιτείες ενώνουν τις δυνάμεις τους για να εμβαθύνουν τη στρατηγική συνεργασία και να ενισχύσουν τη διασυνδεσιμότητα στην Ανατολική Μεσόγειο.

Όπως ανέφερε, το East Med Energy Center θα προσφέρει μόνιμο πλαίσιο για την προώθηση της περιφερειακής σταθερότητας, της ενεργειακής ασφάλειας και της οικονομικής συνεργασίας, φέρνοντας πιο κοντά την επιστημονική γνώση, την ακαδημαϊκή αριστεία, τον ιδιωτικό τομέα, την τεχνολογική καινοτομία και την ενεργειακή τεχνογνωσία.

Ο υπουργός σημείωσε ακόμη ότι μέσω του σχήματος 3+1 έχει αποδειχθεί πως αξιόπιστοι εταίροι με κοινό στρατηγικό όραμα μπορούν να πετύχουν απτά αποτελέσματα, να προωθήσουν κοινά συμφέροντα και να συμβάλουν σε ένα πιο ασφαλές, οικονομικά προσιτό και ευημερούν ενεργειακό μέλλον.

Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε και στον συμβολισμό του EMEC, επισημαίνοντας ότι αντικατοπτρίζει τους διαχρονικούς δεσμούς του Ελληνισμού, τον άρρηκτο δεσμό Ελλάδας και Κύπρου, τη σχέση με τις Ηνωμένες Πολιτείες και τη στρατηγική σημασία της ελληνοϊσραηλινής συνεργασίας.

Πριν από την υπουργική συνάντηση, ο κ. Παπασταύρου είχε διμερή συνάντηση εργασίας με τον Αμερικανό υπουργό Ενέργειας Κρις Ράιτ. Στο τραπέζι τέθηκαν οι τελευταίες εξελίξεις στον Κάθετο Διάδρομο, καθώς και το ενδιαφέρον της Σερβίας και της Βόρειας Μακεδονίας να συμμετάσχουν σε διευρυμένο σχήμα του έργου.

Στη συζήτηση εξετάστηκε επίσης η πρόοδος για την ερευνητική γεώτρηση που προγραμματίζεται στο Βορειοδυτικό Ιόνιο τον Φεβρουάριο του 2027 από την Exxon, καθώς και το αυξανόμενο ενδιαφέρον της Chevron για την Ελλάδα στον τομέα των υδρογονανθράκων.

Η ίδρυση του EMEC επιβεβαιώνει ότι η ενεργειακή αρχιτεκτονική της Ανατολικής Μεσογείου περνά σε νέα φάση. Η Ελλάδα επιχειρεί να ενισχύσει τον ρόλο της ως κόμβος διασύνδεσης, ασφάλειας και ενεργειακής συνεργασίας, σε μια περιοχή όπου η ενέργεια αποτελεί ταυτόχρονα οικονομικό εργαλείο, γεωπολιτικό μοχλό και παράγοντα στρατηγικής ισχύος.