Ρεπορτάζ: Νίκος Κωτσικόπουλος
Το ενεργητικό της Τράπεζας της Ελλάδος (ΤτΕ) ανήλθε στα 221,5 δισεκατομμύρια ευρώ κατά το τέλος του 2025, σημειώνοντας αύξηση 2,2 δισεκατομμυρίων ευρώ σε σύγκριση με το προηγούμενο έτος. Η εξέλιξη αυτή αποτυπώνει μια σύνθετη οικονομική πραγματικότητα, όπου η σημαντική άνοδος της αξίας των αποθεματικών σε χρυσό, κατά 5,7 δισεκατομμύρια ευρώ, αντισταθμίστηκε εν μέρει από τη συνεχιζόμενη συρρίκνωση του νομισματικού χαρτοφυλακίου. Το τελευταίο, το οποίο είχε διογκωθεί λόγω των πανδημικών προγραμμάτων αγοράς ομολόγων και των παρεμβάσεων στήριξης της οικονομίας, περιόρισε τη συνολική αύξηση του ενεργητικού. Αξίζει να σημειωθεί ότι το ενεργητικό της ΤτΕ είχε κορυφωθεί στα 238,5 δισεκατομμύρια ευρώ το 2022, στην αιχμή των έκτακτων μέτρων στήριξης.
Η διπλή υπόσταση της Τράπεζας της Ελλάδος
Ο ισολογισμός της ΤτΕ για το 2025 αναδεικνύει με σαφήνεια τον διττό της χαρακτήρα. Από τη μία πλευρά, ως μέλος του Ευρωσυστήματος και κεντρική τράπεζα, έχει θεσμικό ρόλο στη νομισματική πολιτική και τη στήριξη της εθνικής οικονομίας. Από την άλλη, ως εισηγμένη εταιρεία στο Χρηματιστήριο Αθηνών, οφείλει να λειτουργεί προς όφελος των μετόχων της, χωρίς ωστόσο να επιδιώκει κερδοσκοπικούς στόχους. Το ενεργητικό της διαρθρώνεται σε δύο βασικά χαρτοφυλάκια: το νομισματικό, που σχετίζεται με τον ρόλο της ως κεντρικής τράπεζας, και το επενδυτικό, που αποσκοπεί στη δημιουργία εσόδων. Σε αυτά περιλαμβάνονται ομόλογα, χρυσός, συνάλλαγμα, δάνεια προς πιστωτικά ιδρύματα και απαιτήσεις από το Ευρωσύστημα. Η αύξηση του ενεργητικού το 2025 αποδίδεται σε τρεις κύριους παράγοντες: την άνοδο της τιμής του χρυσού, τη διεύρυνση του επενδυτικού χαρτοφυλακίου και την αύξηση των απαιτήσεων από το Ευρωσύστημα λόγω της κυκλοφορίας τραπεζογραμματίων ευρώ.
Το νομισματικό χαρτοφυλάκιο σε τροχιά αποκλιμάκωσης
Το μεγαλύτερο τμήμα του ενεργητικού, που αντιστοιχεί στο 54,7% του συνόλου, αποτελείται από το χαρτοφυλάκιο τίτλων νομισματικής πολιτικής. Πρόκειται για ομόλογα που αποκτήθηκαν μέσω προγραμμάτων της ΕΚΤ, όπως το PSPP (Public Sector Purchase Programme) και το PEPP (Pandemic Emergency Purchase Programme), με στόχο τη μείωση του κόστους δανεισμού και την τόνωση της οικονομικής δραστηριότητας. Το 2025, το χαρτοφυλάκιο αυτό συνέχισε να συρρικνώνεται, υποχωρώντας στα 121,2 δισεκατομμύρια ευρώ από 133,4 δισεκατομμύρια ευρώ το 2024, ενώ το 2022 είχε φτάσει στα 148,2 δισεκατομμύρια ευρώ. Η μείωση δεν προήλθε από πωλήσεις, αλλά από τη διακοπή της πλήρους επανεπένδυσης των ποσών από λήξεις ομολόγων, μια διαδικασία σταδιακής αποκλιμάκωσης των ισολογισμών. Σύμφωνα με την ΤτΕ, η μείωση οφείλεται κυρίως στην πρόωρη εξόφληση από τα πιστωτικά ιδρύματα και στη λήξη των στοχευμένων πράξεων πιο μακροπρόθεσμης αναχρηματοδότησης (TLTRO III).
Η αύξηση του επενδυτικού χαρτοφυλακίου
Σε αντίθεση με το νομισματικό, το επενδυτικό χαρτοφυλάκιο της ΤτΕ παρουσίασε αύξηση, φτάνοντας τα 31,2 δισεκατομμύρια ευρώ το 2025, από 29 δισεκατομμύρια ευρώ το 2024. Το χαρτοφυλάκιο αυτό διαχειρίζεται τα ίδια διαθέσιμα και αποθεματικά της τράπεζας, με έμφαση στην ασφάλεια και όχι στη μεγιστοποίηση του κέρδους. Αποτελείται κυρίως από ευρωπαϊκά ομόλογα της Ευρωζώνης (22,5 δισεκατομμύρια ευρώ), ενώ τα ελληνικά ομόλογα ανέρχονται σε 4,8 δισεκατομμύρια ευρώ. Επιπλέον, περιλαμβάνει χρεόγραφα σε συνάλλαγμα ύψους 3 δισεκατομμυρίων ευρώ και προθεσμιακές καταθέσεις σε συνάλλαγμα ύψους 800 εκατομμυρίων ευρώ. Η απόδοση αυτών των επενδύσεων επηρεάζει άμεσα τα οικονομικά αποτελέσματα της ΤτΕ και, κατ' επέκταση, τα μερίσματα που διανέμονται στους μετόχους.
Η αξία του χρυσού εκτοξεύεται
Τα αποθέματα χρυσού της ΤτΕ ξεπερνούν τους 152 τόνους, συμπεριλαμβανομένων 30,7 τόνων που αποτελούν απαιτήσεις από τη συμμετοχή της Ελλάδας στο ΔΝΤ. Μέσα στο 2025, τα αποθέματα αυξήθηκαν κατά 200 κιλά, φτάνοντας τους 152,4 τόνους. Η αξία τους, ωστόσο, σημείωσε θεαματική άνοδο, υπολογιζόμενη σε 17,982 δισεκατομμύρια ευρώ, έναντι 12,286 δισεκατομμυρίων ευρώ το 2024, καταγράφοντας αύξηση 5,694 δισεκατομμυρίων ευρώ. Η εξέλιξη αυτή αναδεικνύει τη σημασία του χρυσού ως ασφαλούς επενδυτικού καταφυγίου και ως βασικού στοιχείου ενίσχυσης του ενεργητικού της κεντρικής τράπεζας.
