Η διαμορφούμενη σύγκλιση μεταξύ της Τουρκίας και του Λίβυου στρατάρχη Χαλίφα Χάφταρ επανέρχεται δυναμικά, ανατρέποντας εκ νέου τις ισορροπίες στη Βόρεια Αφρική και δημιουργώντας νέα, πιεστικά δεδομένα για την Ελλάδα και τη συνολική αρχιτεκτονική ασφάλειας στην Ανατολική Μεσόγειο. Στο επίκεντρο των εξελίξεων βρίσκεται ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, ο οποίος κινείται μεθοδικά για την εδραίωση της τουρκικής επιρροής στη Λιβύη, ανοίγοντας διαύλους επικοινωνίας ακόμη και με δυνάμεις που η Αθήνα επιχείρησε πρόσφατα να προσεγγίσει.
Η εξέλιξη αυτή εντείνει τον προβληματισμό στην Αθήνα, καθώς η ελληνική πλευρά είχε επενδύσει σε διαφορετικές ισορροπίες στη λιβυκή κρίση, προσβλέποντας σε περιορισμό της τουρκικής παρουσίας. Η ευελιξία της Άγκυρας και η δυνατότητά της να επαναπροσεγγίζει ακόμη και αντίπαλες πλευρές επαναφέρει στο προσκήνιο τα όρια της ελληνικής στρατηγικής, η οποία εμφανίζεται να αιφνιδιάζεται από τις εξελίξεις.
Στο επίκεντρο της πίεσης βρίσκεται ο Υπουργός Εξωτερικών Γιώργος Γεραπετρίτης, με αναλυτές να επισημαίνουν ότι η ελληνική διπλωματία δεν προέβλεψε ούτε ανέκοψε τη διαμορφούμενη πραγματικότητα. Η απουσία ουσιαστικής επιρροής στις τελευταίες διεργασίες στη Λιβύη ενισχύει την εικόνα μιας πολιτικής που ακολουθεί τις εξελίξεις χωρίς να τις διαμορφώνει.
Την ίδια ώρα, η πιθανή εμβάθυνση των σχέσεων μεταξύ Άγκυρας και Χάφταρ επηρεάζει άμεσα κρίσιμα ζητήματα, όπως οι θαλάσσιες ζώνες και τα ενεργειακά συμφέροντα στην Ανατολική Μεσόγειο. Η Τουρκία αξιοποιεί κάθε διαθέσιμο δίαυλο για να ενισχύσει τη θέση της, ενώ η ελληνική πλευρά καλείται να επανακαθορίσει άμεσα τη στρατηγική της σε ένα περιβάλλον που μεταβάλλεται με ταχύτητα.
Πρόσφατες αναλύσεις και δορυφορικά δεδομένα που έφερε στο φως το περιοδικό Forbes αποτυπώνουν μια συντονισμένη ενίσχυση της αεροπορικής ισχύος του Λιβυκού Εθνικού Στρατού. Υπό την καθοδήγηση του Χάφταρ, οι δυνάμεις της ανατολικής Λιβύης φέρονται να παρακάμπτουν συστηματικά το εμπάργκο όπλων των Ηνωμένων Εθνών, ενισχύοντας τις βάσεις τους με μη επανδρωμένα αεροσκάφη στρατιωτικών προδιαγραφών.
Η αεροπορική βάση Αλ Καντίμ καταγράφεται ως κέντρο επιχειρήσεων για κινεζικά drones τύπου Feilong-1 και τουρκικά Bayraktar TB2, στοιχείο που επιβεβαιώνει την επιδίωξη του Λιβυκού Εθνικού Στρατού για πλήρη έλεγχο στις νότιες και ανατολικές περιοχές της χώρας.
Η επιχειρησιακή ενίσχυση του Χάφταρ στηρίζεται σε ένα σύνθετο δίκτυο διακρατικών προμηθειών, στο οποίο εμπλέκονται πρόσωπα που διευκολύνουν τη ροή εξοπλισμού προς τον στενό του κύκλο. Οι μέθοδοι εισαγωγής των οπλικών συστημάτων χαρακτηρίζονται από συστηματική παραπλάνηση των διεθνών αρχών, όπως στην περίπτωση κινεζικών drones που δηλώθηκαν ως «ανεμογεννήτριες».
Παρά τις επιμέρους κατασχέσεις από ευρωπαϊκές αρχές, η συνεχής ροή πολεμικού υλικού αναδεικνύει τα κενά στους διεθνείς μηχανισμούς ελέγχου και την αδυναμία επιβολής των περιορισμών.
Στο ίδιο πλαίσιο, καταγράφεται σταδιακή εξομάλυνση των σχέσεων μεταξύ της Τουρκίας και της διοίκησης στη Βεγγάζη. Η Άγκυρα, που διαχρονικά στήριξε την κυβέρνηση της Τρίπολης, υιοθετεί πιο ευέλικτη στρατηγική, προσεγγίζοντας τον Λιβυκό Εθνικό Στρατό μέσω συγκαλυμμένων προμηθειών αμυντικού υλικού.
Η κίνηση αυτή συνδέεται με την επιδίωξη της Τουρκίας για τη νομοθετική κύρωση του τουρκολιβυκού μνημονίου θαλασσίων ζωνών του 2019 από τη Βουλή των Αντιπροσώπων στην ανατολική Λιβύη. Παράλληλα, η Άγκυρα διατηρεί τον έλεγχο των ισορροπιών, εξοπλίζοντας την Τρίπολη με πιο εξελιγμένα συστήματα, όπως τα Akinci, ενώ παραμένει ασαφές το επίπεδο ελέγχου που διατηρεί στα drones που διαθέτει ο Χάφταρ.
Οι εξελίξεις αποκτούν ιδιαίτερη βαρύτητα υπό το πρίσμα των πρόσφατων επαφών της ελληνικής πλευράς. Ο Υπουργός Εξωτερικών Γιώργος Γεραπετρίτης, μετά από συνάντηση με τον Χάφταρ και τον πρόεδρο της αρμόδιας επιτροπής της λιβυκής Βουλής, έκανε λόγο για «πολύ θετικό κλίμα», μόλις λίγες ημέρες πριν, στα τέλη Μαρτίου του 2026.
Την ίδια στιγμή, οι γεωπολιτικές ισορροπίες μεταβάλλονται με ένταση και οι συμμαχίες επαναπροσδιορίζονται με ταχύτητα που δεν αφήνει περιθώρια προσαρμογής. Η προσέγγιση του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν με τον Χαλίφα Χάφταρ αποτυπώνει μια Τουρκία που κινείται επιθετικά και μεθοδικά, την ώρα που η ελληνική παρουσία εμφανίζεται περιορισμένη στις εξελίξεις.
Η εικόνα που διαμορφώνεται επαναφέρει στο προσκήνιο κρίσιμα ερωτήματα για την αποτελεσματικότητα της ελληνικής διπλωματίας σε ένα περιβάλλον αυξανόμενων γεωπολιτικών πιέσεων, όπου οι εξελίξεις στη Λιβύη αποτελούν πεδίο άμεσης σύγκρουσης συμφερόντων.
