Ο Ρώσος πρόεδρος Βλαντίμιρ Πούτιν αναμένεται να μεταβεί στο Πεκίνο την Τρίτη, πραγματοποιώντας την πρώτη του επίσκεψη στο εξωτερικό για το τρέχον έτος, με σκοπό τη διεξαγωγή συνομιλιών με τον Κινέζο ομόλογό του Σι Τζινπίνγκ. Η επίσκεψη αυτή πραγματοποιείται σε μια περίοδο όπου η γεωπολιτική αστάθεια, ιδιαίτερα η σύγκρουση στη Μέση Ανατολή, δημιουργεί νέες δυναμικές στις διεθνείς ενεργειακές αγορές.
Ενεργειακή διπλωματία και γεωπολιτικές ισορροπίες
Η Μόσχα εκτιμά ότι η αναταραχή που προκαλεί η πολεμική σύρραξη στο Ιράν θα καταστήσει το Πεκίνο πιο διαλλακτικό στις διαπραγματεύσεις για την τιμολόγηση του φυσικού αερίου, ειδικά όσον αφορά τον προγραμματισμένο αγωγό Power of Siberia 2. Σύμφωνα με πηγές που επικαλείται το πρακτορείο Bloomberg, η ρωσική πλευρά ελπίζει σε μια πιο ευέλικτη στάση από την Κίνα, η οποία παραδοσιακά διαπραγματεύεται σκληρά τα ενεργειακά συμβόλαια. Κινέζοι αξιωματούχοι έχουν εκφράσει ενδιαφέρον για επιτάχυνση των συνομιλιών, ωστόσο μέχρι στιγμής δεν έχει υπάρξει ουσιαστική πρόοδος, όπως δήλωσε Ρώσος αξιωματούχος.
Ο σύμβουλος εξωτερικής πολιτικής του Κρεμλίνου, Γιούρι Ουσάκοφ, επιβεβαίωσε ότι το έργο του αγωγού βρίσκεται ψηλά στην ατζέντα και ότι η ρωσική πλευρά είναι προσηλωμένη σε σοβαρή συζήτηση. Ο ίδιος εξέφρασε την πεποίθηση ότι το θέμα θα αναλυθεί σε μεγάλο βάθος μεταξύ των δύο ηγετών. Παρόλα αυτά, η τελική έγκριση οποιασδήποτε συμφωνίας εξαρτάται από τον Σι Τζινπίνγκ, και οι ενδείξεις ότι η Ρωσία μπορεί να καταλήξει εύκολα σε συμφωνία παραμένουν περιορισμένες.
Οι δύο ηγέτες αναμένεται να έχουν επίσημες συνομιλίες την Τετάρτη, ενώ θα συνεχίσουν τις συζητήσεις τους σε ανεπίσημο επίπεδο το βράδυ, συνοδευόμενοι από τσάι. Η ρωσική αποστολή περιλαμβάνει πέντε αναπληρωτές πρωθυπουργούς, οκτώ υπουργούς, τη διοικήτρια της κεντρικής τράπεζας Ελβίρα Ναμπιούλινα, καθώς και επικεφαλής κρατικών εταιρειών και μεγάλων επιχειρήσεων.
Η οικονομική πίεση και η αναζήτηση εναλλακτικών
Η ρωσική οικονομία, υπό αυξανόμενη πίεση λόγω των δυτικών κυρώσεων που επιβλήθηκαν μετά την πλήρη εισβολή στην Ουκρανία, η οποία διανύει πλέον το πέμπτο έτος της, εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από το εμπόριο με την Κίνα. Ο πόλεμος του προέδρου των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ με το Ιράν ενδέχεται να προσφέρει στη Μόσχα μια ευκαιρία να εξισορροπήσει τη σχέση της με το Πεκίνο, καθώς η Κίνα αναζητά μεγαλύτερη ενεργειακή ασφάλεια εν μέσω των αναταράξεων που προκαλεί το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ.
Ο Βασίλι Κάσιν, ειδικός για την Κίνα στην Ανώτατη Σχολή Οικονομικών της Μόσχας, σημείωσε ότι η σύγκρουση στη Μέση Ανατολή ενισχύει τις σχέσεις Ρωσίας-Κίνας, ενδυναμώνοντας τον ρόλο της Ρωσίας ως βασικού προμηθευτή πρώτων υλών. Η επικείμενη επίσκεψη του Πούτιν αναμένεται να αντικατοπτρίζει αυτή τη νέα γεωπολιτική πραγματικότητα, με αυξημένο κινεζικό ενδιαφέρον για τη ρωσική εφοδιαστική και ενεργειακή συνεργασία.
Ο αγωγός Power of Siberia 2 και οι διαπραγματεύσεις
Η Gazprom έχει καταθέσει μια ιδιαίτερα ανταγωνιστική πρόταση για την τιμολόγηση του φυσικού αερίου του αγωγού Power of Siberia 2, ο οποίος θα εκτείνεται από τη Σιβηρία προς την Κίνα μέσω Μογγολίας. Ωστόσο, η κινεζική πλευρά δεν έχει δείξει προθυμία να προωθήσει το έργο, σύμφωνα με πηγή κοντά στον ρωσικό ενεργειακό κολοσσό. Ο στόχος παραμένει η επίτευξη συμφωνίας για την τιμή του φυσικού αερίου έως τον Σεπτέμβριο.
Η Κίνα είχε δηλώσει τον Μάρτιο, μετά την έναρξη του πολέμου στο Ιράν, ότι επιδιώκει πρόοδο στο σχέδιο του ρωσικού αγωγού φυσικού αερίου στο πλαίσιο του πενταετούς σχεδίου της. Στα τέλη Απριλίου, ο διευθύνων σύμβουλος της Gazprom, Αλεξέι Μίλερ, και ο πρόεδρος της China National Petroleum Corporation, Ντάι Χουολιάνγκ, συναντήθηκαν στο Πεκίνο και συζήτησαν την ανάπτυξη της στρατηγικής συνεργασίας. Ο Πούτιν δήλωσε στις 9 Μαΐου ότι σχεδόν όλα τα βασικά ζητήματα σχετικά με τη συνεργασία σε φυσικό αέριο και πετρέλαιο έχουν συμφωνηθεί με την Κίνα, εκφράζοντας την ικανοποίησή του αν η διαδικασία ολοκληρωθεί κατά τη διάρκεια της επίσκεψης.
Παρότι οι μεταφορικοί διάδρομοι μέσω της Ρωσίας βρίσκονται εδώ και καιρό στην ατζέντα των διμερών συνομιλιών, η Μόσχα διαπιστώνει πλέον αυξημένο ενδιαφέρον από Κινέζους αξιωματούχους για την επέκταση των χερσαίων διαδρομών διαμετακόμισης και της Αρκτικής Θαλάσσιας Οδού του Βορρά. Ο Γουάνγκ Γιγουέι, πρώην Κινέζος διπλωμάτης και διευθυντής του Ινστιτούτου Διεθνών Υποθέσεων του Πανεπιστημίου Renmin, τόνισε ότι ο πόλεμος στο Ιράν καταδεικνύει πως η ασφάλεια των συμβατικών εμπορικών διαδρομών και των στρατηγικών θαλάσσιων περασμάτων δεν μπορεί πλέον να θεωρείται δεδομένη, αναγκάζοντας την Κίνα να αναπτύξει εναλλακτικές διαδρομές και να αντισταθμίσει πιο ενεργά τους κινδύνους.
Διπλωματικές επαφές και στρατηγικές ισορροπίες
Η επίσκεψη του Πούτιν πραγματοποιείται επισήμως με αφορμή την 25η επέτειο της συνθήκης φιλίας και συνεργασίας Ρωσίας-Κίνας. Ακολουθεί τη σύνοδο του Σι με τον Τραμπ την περασμένη εβδομάδα και δίνει στον Ρώσο πρόεδρο την ευκαιρία να ενημερωθεί για τις λεπτομέρειες αυτών των συνομιλιών. Για τον Σι, είναι η δεύτερη φορά φέτος που πραγματοποιεί διαδοχικές διπλωματικές επαφές με τον Τραμπ και τον Πούτιν, έχοντας μιλήσει ξεχωριστά και με τους δύο μέσα σε λίγες ώρες στις αρχές Φεβρουαρίου.
Οι δύο ηγέτες συναντήθηκαν τελευταία φορά τον Σεπτέμβριο, όταν ο Κινέζος πρόεδρος φιλοξένησε διάσκεψη ασφαλείας και στρατιωτική παρέλαση στο Πεκίνο για την επέτειο του τέλους του Β' Παγκοσμίου Πολέμου στην Ασία. Οι ΗΠΑ έχουν κατά καιρούς επιδιώξει να απομακρύνουν τη Ρωσία από τη συνεργασία με την Κίνα, στο πλαίσιο μιας ευρύτερης γεωπολιτικής στρατηγικής που συνδέεται με τον πόλεμο στην Ουκρανία και μια πιθανή αντιπαράθεση με το Πεκίνο για την Ταϊβάν. Ωστόσο, ο Πούτιν έχει ελάχιστα κίνητρα να απομακρυνθεί από τον Σι, ακόμη κι αν ορισμένοι αξιωματούχοι του Κρεμλίνου ανησυχούν όλο και περισσότερο για την οικονομική και διπλωματική εξάρτηση της Ρωσίας από την Κίνα.
Εμπορικές ροές και οικονομικές προοπτικές
Το διμερές εμπόριο μεταξύ Κίνας και Ρωσίας ανήλθε στα 228 δισ. δολάρια το 2025, μειωμένο κατά 6,9% σε σχέση με το προηγούμενο έτος. Ο Πούτιν αναγνώρισε την υποχώρηση κατά την τηλεφωνική του επικοινωνία με τον Σι, αλλά τόνισε ότι το διμερές εμπόριο ξεπέρασε με άνεση τα 200 δισ. δολάρια για τρίτη διαδοχική χρονιά. Με τις πωλήσεις φυσικού αερίου προς τις ευρωπαϊκές αγορές να έχουν περιοριστεί σημαντικά λόγω του πολέμου στην Ουκρανία, η Ρωσία έχει αυξήσει τις εξαγωγές προς την Ασία. Αναμένεται να πουλά φυσικό αέριο στην Κίνα τα επόμενα χρόνια σε τιμή περίπου κατά ένα τρίτο χαμηλότερη από εκείνη που πλήρωνε η Ευρώπη, ενώ οι ετήσιες ροές προς ανατολάς εκτιμάται ότι θα φτάσουν τα 52,5 δισ. κυβικά μέτρα το 2029.
Η Ρωσία εισάγει πλέον περισσότερο από το 90% της τεχνολογίας που υπόκειται σε κυρώσεις μέσω της Κίνας, από περίπου 80% πέρυσι, σύμφωνα με Ευρωπαίους αξιωματούχους. Παρότι το Πεκίνο βλέπει τη Μόσχα ως χρήσιμο εταίρο για την αποδυνάμωση της αμερικανικής κυριαρχίας και την προώθηση μιας πολυπολικής παγκόσμιας τάξης, η Κίνα φαίνεται αποφασισμένη να μην ταυτιστεί υπερβολικά με τους κινδύνους του πολέμου του Πούτιν στην Ουκρανία, ιδίως καθώς προσπαθεί να εμφανιστεί διεθνώς ως δύναμη σταθερότητας.
Αυτή η ισορροπία εξηγεί και τις εμφανείς αντιφάσεις στη στάση της Κίνας. Το Πεκίνο έχει αρνηθεί να καταδικάσει τη ρωσική εισβολή, αν και Κινέζοι αξιωματούχοι συνεχίζουν να επικαλούνται την κυριαρχία, την εδαφική ακεραιότητα και τον ρόλο των Ηνωμένων Εθνών. Η Κίνα επιδιώκει να αποφύγει να θεωρηθεί υπεύθυνη για τη χρήση των δεσμών της με τη Μόσχα προκειμένου να τερματιστεί ο πόλεμος, αλλά θέλει να διατηρήσει τη σχέση της με τη Ρωσία.
Σε κύριο άρθρο τη Δευτέρα, η Λαϊκή Ημερησία, επίσημη εφημερίδα του Κομμουνιστικού Κόμματος της Κίνας, ανέφερε ότι οι διεθνείς αναταράξεις σημαίνουν πως οι δύο πλευρές πρέπει να ενισχύσουν τον στρατηγικό συντονισμό και τη συνολική συνεργασία. Η εφημερίδα ανέδειξε την έρευνα στο διάστημα, την ενέργεια, την επιστήμη και την τεχνολογία, τη γεωργία, την τεχνητή νοημοσύνη, τις πράσινες πρωτοβουλίες και τη βιοτεχνολογία ως τομείς πιθανής συνεργασίας. Η Βίτα Σπίβακ, σύμβουλος της βρετανικής εταιρείας γεωστρατηγικής Gatehouse, σημείωσε ότι το ενδιαφέρον της Κίνας για τη Ρωσία βασίζεται σε στρατηγικά πλεονεκτήματα, καθώς η Μόσχα προσφέρει ενεργειακή ασφάλεια, πρόσβαση σε κρίσιμους πόρους και δίοδο προς την Αρκτική, αλλά η Ρωσία χρειάζεται την Κίνα περισσότερο απ' ό,τι το αντίστροφο.
