Ερντογάν ξανανοίγει τη «Γαλάζια Πατρίδα» – Σκληρή απάντηση από την Αθήνα

Σε νέα φάση κλιμάκωσης περνούν οι ελληνοτουρκικές σχέσεις, καθώς η Άγκυρα επαναφέρει με ένταση το γνώριμο αναθεωρητικό της αφήγημα, συνοδεύοντας τη ρητορική της με κινήσεις στο πεδίο. Η Αθήνα απαντά ότι δεν υπάρχει κανένα περιθώριο υποχώρησης σε ζητήματα που αφορούν την εθνική κυριαρχία και τα κυριαρχικά δικαιώματα της χώρας.

Η περίοδος των λεγόμενων «ήρεμων νερών» δείχνει να έχει περάσει οριστικά σε δεύτερο πλάνο. Η τουρκική ηγεσία επαναφέρει τη «Γαλάζια Πατρίδα» στον δημόσιο λόγο, ενώ στο τραπέζι βρίσκεται ακόμη και σχετική νομοθετική πρωτοβουλία, σε μια συγκυρία κατά την οποία η Άγκυρα εμφανίζεται εμφανώς ενοχλημένη από τις διαδοχικές ελληνικές κινήσεις σε Αιγαίο και Ανατολική Μεσόγειο.

Η ελληνική πλευρά επιχειρεί να απαντήσει παράλληλα σε δύο μέτωπα. Από τη μία συνεχίζει τη διπλωματική κινητοποίηση σε ευρωπαϊκό και διεθνές επίπεδο και από την άλλη ενισχύει σταθερά το αμυντικό της αποτύπωμα, με χαρακτηριστικό παράδειγμα τις πρόσφατες εξελίξεις γύρω από την «Ασπίδα του Αχιλλέα».

Το νέο κλίμα αποτυπώθηκε ξεκάθαρα στις δηλώσεις του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν. Ο Τούρκος πρόεδρος κάλεσε την Ελλάδα να «εγκαταλείψει τη λανθασμένη πορεία που έχει ακολουθήσει», επαναφέροντας ευθέως το ζήτημα της αποστρατιωτικοποίησης των ελληνικών νησιών.

Ο ίδιος υποστήριξε ακόμη ότι η Τουρκία δεν διεκδικεί εδάφη άλλων χωρών, προσθέτοντας ωστόσο ότι «δεν θα επιτρέψει σε κανέναν να παραβιάσει τα δικά της δικαιώματα». Η τοποθέτηση αυτή προβλήθηκε εκτενώς από τα τουρκικά μέσα ενημέρωσης και εντάσσεται σε μια ευρύτερη προσπάθεια της Άγκυρας να επαναφέρει στο προσκήνιο τις πάγιες διεκδικήσεις της.

Απέναντι σε αυτή τη ρητορική, η ελληνική θέση παραμένει απολύτως συγκεκριμένη. Η Αθήνα ξεκαθαρίζει ότι δεν πρόκειται να αποδεχθεί καμία διεύρυνση της ατζέντας και ότι η μοναδική διαφορά που μπορεί να συζητηθεί με την Τουρκία είναι η οριοθέτηση ΑΟΖ και υφαλοκρηπίδας, αποκλειστικά στη βάση του Διεθνούς Δικαίου.

Διπλωματική κινητοποίηση και σαφείς κόκκινες γραμμές

Το μήνυμα αυτό μεταφέρθηκε και στο άτυπο Συμβούλιο Υπουργών Εξωτερικών της Ευρωπαϊκής Ένωσης, όπου ο Γιώργος Γεραπετρίτης ενημέρωσε τους Ευρωπαίους ομολόγους του για τις εξελίξεις στο Αιγαίο και στην Ανατολική Μεσόγειο.

Ο υπουργός Εξωτερικών έκανε ειδική αναφορά σε ζητήματα που σχετίζονται με παραβιάσεις του Διεθνούς Δικαίου, υπογραμμίζοντας ότι η Ελλάδα τάσσεται σταθερά υπέρ της ειρηνικής επίλυσης των διαφορών.

Ταυτόχρονα, όμως, έθεσε με απόλυτο τρόπο τα όρια της ελληνικής στάσης, δηλώνοντας πως «δεν υπάρχει καμία πιθανότητα να δεχθούμε οποιαδήποτε υποχώρηση σε σχέση με την κυριαρχία και τα κυριαρχικά μας δικαιώματα».

Η τουρκική πλευρά, πάντως, δεν δείχνει διάθεση αποκλιμάκωσης. Αντίθετα, κινείται σε γραμμή συστηματικής έντασης, χωρίς μέχρι στιγμής ενδείξεις επιστροφής σε μια πιο συγκρατημένη και ρεαλιστική προσέγγιση.

Τουρκικά μέσα ενημέρωσης ανέφεραν ότι η Άγκυρα απέστειλε διακοίνωση διαμαρτυρίας για ελληνικές πρωτοβουλίες που αφορούν τον περιβαλλοντικό και θαλάσσιο σχεδιασμό, προβάλλοντας τον ισχυρισμό ότι δεν θα επιτραπεί καμία ενέργεια που, κατά την τουρκική ερμηνεία, μεταβάλλει το status quo στο Αιγαίο.

Η συγκεκριμένη θέση εντάσσεται στην πάγια επιδίωξη της Τουρκίας να θέτει υπό αμφισβήτηση ελληνικές πρωτοβουλίες ακόμη και σε περιοχές όπου η Αθήνα θεωρεί ότι ασκεί απολύτως νόμιμα τα δικαιώματά της.

Στο ίδιο πλαίσιο εντάσσεται και η έκδοση τουρκικής NAVTEX, με το ερευνητικό σκάφος TUBITAK MARMARA να έχει αποπλεύσει από τη Μαρμαρίδα και να κινείται σε θαλάσσια περιοχή νοτιοδυτικά του Καστελόριζου.

Η ελληνική πλευρά χαρακτηρίζει παράνομη τη συγκεκριμένη NAVTEX, καθώς εκδόθηκε από τον σταθμό της Αττάλειας, ενώ για τη συγκεκριμένη περιοχή αρμόδιος θεωρείται ο σταθμός Ηρακλείου.

Η κίνηση αξιολογείται ως ακόμη μία προσπάθεια της Άγκυρας να δημιουργήσει τετελεσμένα και να μεταφέρει στην πράξη τις αναθεωρητικές της θέσεις για τις θαλάσσιες ζώνες, αμφισβητώντας τα δικαιώματα που η Ελλάδα αποδίδει στα νησιά της.

Η Αθήνα απορρίπτει κάθε τουρκική απαίτηση για «άδεια»

Ιδιαίτερη βαρύτητα αποκτά και το ζήτημα της ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας–Κύπρου, όπου η ελληνική κυβέρνηση επιχειρεί να κλείσει κάθε περιθώριο τουρκικής παρέμβασης ή αμφισβήτησης.

Ο κυβερνητικός εκπρόσωπος Παύλος Μαρινάκης τόνισε ότι δεν τίθεται κανένα θέμα λήψης άδειας από τρίτη χώρα και ότι το έργο θα προχωρήσει βάσει όσων προβλέπει το Διεθνές Δίκαιο.

Όπως υπογράμμισε, δεν υπάρχει κανένα νομικό πλαίσιο που να επιβάλλει τέτοιου είδους έγκριση, επισημαίνοντας ότι αντίστοιχα έργα έχουν πραγματοποιηθεί και στο παρελθόν χωρίς να τίθεται ζήτημα μεταβολής των διεθνών κανόνων επειδή μια χώρα διαφωνεί.

Η Αθήνα διαμηνύει επομένως ότι η ηλεκτρική διασύνδεση θα υλοποιηθεί βάσει του υπάρχοντος σχεδιασμού και των προβλέψεων του Διεθνούς Δικαίου, απορρίπτοντας στην πράξη οποιαδήποτε τουρκική αξίωση που θα μπορούσε να δημιουργήσει προηγούμενο περιορισμού ελληνικών ή κυπριακών δικαιωμάτων.

Το συνολικό σκηνικό δείχνει πλέον μια καθαρή μεταβολή του κλίματος. Η Τουρκία επανέρχεται σε υψηλούς τόνους, ενεργοποιεί το αφήγημα της «Γαλάζιας Πατρίδας», επαναφέρει την αποστρατιωτικοποίηση των νησιών και επιχειρεί να αμφισβητήσει ελληνικές πρωτοβουλίες με διακοινώσεις και NAVTEX.

Η ελληνική πλευρά απαντά ότι δεν πρόκειται να μπει σε καμία συζήτηση που αγγίζει ζητήματα κυριαρχίας, επιμένοντας ότι η μόνη ελληνοτουρκική διαφορά είναι η οριοθέτηση θαλασσίων ζωνών. Παράλληλα, επιχειρεί να ενισχύσει τη θέση της με διπλωματικές κινήσεις και αμυντικές πρωτοβουλίες, σε ένα περιβάλλον όπου η τουρκική πίεση επιστρέφει πλέον χωρίς προσχήματα.