ΕΣΥ σε προεκλογικό «πάγο»: Η κυβέρνηση φοβάται τις αντιδράσεις και αναβάλλει τις αλλαγές

Χωρίς ουσιαστικές αλλαγές στη δομή των κλινικών και των τμημάτων των δημόσιων νοσοκομείων φαίνεται ότι θα πορευτεί το υπουργείο Υγείας μέχρι τις εθνικές εκλογές, καθώς η κυβέρνηση επιλέγει να μεταθέσει για αργότερα παρεμβάσεις που θα μπορούσαν να προκαλέσουν αντιδράσεις στο εσωτερικό του ΕΣΥ και στις τοπικές κοινωνίες.

Σύμφωνα με πληροφορίες , η ηγεσία του υπουργείου Υγείας, σε συνεννόηση με το Μέγαρο Μαξίμου, έχει αποφασίσει να μην προχωρήσει αυτή την περίοδο στις αλλαγές που είχαν προαναγγελθεί για τη διάρθρωση των νοσοκομείων, παρά τις σχετικές κυβερνητικές δεσμεύσεις.

Η βασική αιτία, κατά τις ίδιες πληροφορίες, είναι πολιτική. Η κυβέρνηση δεν επιθυμεί να ανοίξει ένα νέο μέτωπο με εργαζομένους, συνδικαλιστικούς φορείς και τοπικές κοινωνίες λίγο πριν από τις κάλπες, ιδιαίτερα σε ένα Εθνικό Σύστημα Υγείας που ήδη λειτουργεί υπό μεγάλη πίεση.

Έτσι, η εφαρμογή των νέων Οργανισμών Λειτουργίας των νοσοκομείων, αλλά και του νέου Υγειονομικού Χάρτη, μετατίθεται για μεταγενέστερο χρόνο.

Οι αλλαγές που μένουν στα χαρτιά

Οι νέοι Οργανισμοί είχαν σχεδιαστεί για να αλλάξουν ουσιαστικά τον τρόπο λειτουργίας των δημόσιων νοσοκομείων. Προβλέπουν αναδιάρθρωση τμημάτων και κλινικών, ανακατανομή προσωπικού και δημιουργία μονάδων με πληρέστερη στελέχωση, ώστε να αξιοποιούνται αποτελεσματικότερα οι διαθέσιμοι ανθρώπινοι και οικονομικοί πόροι.

Η διαδικασία επεξεργασίας των νέων Οργανισμών βρίσκεται σε εξέλιξη εδώ και περίπου έναν χρόνο, ενώ ο υπουργός Υγείας είχε επανειλημμένα αναφερθεί στην ανάγκη εκσυγχρονισμού της σημερινής δομής του ΕΣΥ.

Παρά ταύτα, μέχρι σήμερα οι μεγάλες αλλαγές δεν έχουν περάσει στην πράξη.

Σύμφωνα με τις ίδιες πληροφορίες, έχει δοθεί άτυπη κατεύθυνση προς τις διοικήσεις των Υγειονομικών Περιφερειών να αποφεύγουν παρεμβάσεις που μπορεί να προκαλέσουν κοινωνικές ή εργασιακές αντιδράσεις πριν από τις εκλογές.

Οι όποιες μεταβολές πραγματοποιούνται περιορίζονται σε μικρές διοικητικές διορθώσεις, επιμέρους αλλαγές στη λειτουργία τμημάτων και ελάχιστες μετακινήσεις προσωπικού.

Η επιλογή αυτή έχει ιδιαίτερο βάρος, καθώς πολλά δημόσια νοσοκομεία εξακολουθούν ακόμη και σήμερα να λειτουργούν με Οργανισμούς που έχουν τις ρίζες τους στην ίδρυση του ΕΣΥ το 1983, με τις σημαντικότερες παρεμβάσεις να έχουν γίνει το 2012.

Με άλλα λόγια, ένα σύστημα υγείας που έχει αλλάξει δραματικά σε μέγεθος, ανάγκες, τεχνολογία και ανθρώπινο δυναμικό εξακολουθεί σε μεγάλο βαθμό να στηρίζεται σε διοικητική αρχιτεκτονική προηγούμενων δεκαετιών.

Οι νέοι Οργανισμοί είχαν παρουσιαστεί ως εργαλείο για τη διόρθωση αυτής της στρέβλωσης, ώστε κλινικές με χαμηλή στελέχωση ή επικαλυπτόμενες αρμοδιότητες να αναδιοργανωθούν και προσωπικό να μετακινηθεί εκεί όπου υπάρχουν μεγαλύτερες ανάγκες.

Ακριβώς αυτή η ανακατανομή, όμως, φαίνεται να αποτελεί και το πολιτικά ευαίσθητο σημείο του σχεδιασμού.

Μετακινήσεις γιατρών και νοσηλευτών, συγχωνεύσεις τμημάτων ή αλλαγές σε νοσοκομειακές μονάδες μπορούν εύκολα να προκαλέσουν αντιδράσεις τόσο από τους εργαζομένους όσο και από τις τοπικές κοινωνίες, οι οποίες συχνά αντιμετωπίζουν οποιαδήποτε υποβάθμιση ή μεταβολή μιας δομής ως απειλή για την πρόσβασή τους στις υπηρεσίες υγείας.

Η κυβέρνηση φαίνεται έτσι να επιλέγει την πολιτικά ασφαλέστερη οδό: πάγωμα των δύσκολων αποφάσεων μέχρι να περάσει η εκλογική περίοδος.

Στον πάγο και ο νέος Υγειονομικός Χάρτης

Παρόμοια είναι η εικόνα και για τον νέο Υγειονομικό Χάρτη, ένα σχέδιο που έχει εξαγγελθεί επανειλημμένα τα τελευταία χρόνια ως βασικό εργαλείο συνολικής αναδιοργάνωσης του Εθνικού Συστήματος Υγείας.

Ο σχεδιασμός προβλέπει διαφορετική κατανομή των υγειονομικών δομών ανά περιοχή, καλύτερη αξιοποίηση ανθρώπινου δυναμικού και υποδομών, περιορισμό επικαλύψεων και προσαρμογή των υπηρεσιών στις πραγματικές ανάγκες του πληθυσμού.

Στόχος του Υγειονομικού Χάρτη είναι να προσδιοριστεί ποια νοσοκομεία και ποιες μονάδες πρέπει να ενισχυθούν, πού υπάρχουν ελλείψεις και σε ποιες περιοχές λειτουργούν δομές με αλληλοεπικαλυπτόμενες υπηρεσίες ή ανεπαρκή στελέχωση.

Θεωρητικά, μια τέτοια αναδιάρθρωση θα μπορούσε να οδηγήσει σε αποτελεσματικότερη λειτουργία του ΕΣΥ και σε καλύτερη αξιοποίηση των διαθέσιμων πόρων.

Στην πράξη, όμως, κάθε απόπειρα αλλαγής του υγειονομικού χάρτη αγγίζει ευαίσθητες ισορροπίες, καθώς μπορεί να επηρεάσει τη λειτουργία νοσοκομείων, κέντρων υγείας, κλινικών και θέσεων εργασίας σε ολόκληρη τη χώρα.

Παρότι το σχέδιο, σύμφωνα με τις πληροφορίες, έχει σε σημαντικό βαθμό προετοιμαστεί, η εφαρμογή του μετατίθεται για την επόμενη κυβερνητική περίοδο.

Η εξέλιξη αυτή δημιουργεί σαφές πολιτικό ζήτημα για την κυβέρνηση. Από τη μία πλευρά έχει παρουσιάσει την αναμόρφωση των νοσοκομείων και τον Υγειονομικό Χάρτη ως αναγκαίες μεταρρυθμίσεις. Από την άλλη, όταν η εφαρμογή τους πλησιάζει χρονικά στις κάλπες, επιλέγει να αποφύγει τις παρεμβάσεις που ενδέχεται να έχουν πολιτικό κόστος.

Το αποτέλεσμα είναι ότι οι μεγάλες αλλαγές στο ΕΣΥ παραμένουν σε αναμονή, την ώρα που το ίδιο το σύστημα συνεχίζει να αντιμετωπίζει σοβαρά προβλήματα στελέχωσης, εφημεριών, λειτουργίας κλινικών και άνισης κατανομής προσωπικού.

Η απόφαση να μετατεθούν οι αλλαγές μπορεί να περιορίζει προσωρινά τις αντιδράσεις, δεν λύνει όμως τις δομικές αδυναμίες που η ίδια η κυβέρνηση έχει αναγνωρίσει.

Το ΕΣΥ μπαίνει έτσι σε προεκλογική «καραντίνα» μεταρρυθμίσεων: οι αλλαγές έχουν σχεδιαστεί, τα προβλήματα είναι γνωστά, όμως οι δύσκολες αποφάσεις μεταφέρονται για μετά τις κάλπες, ώστε να μην ανοίξει ένα ακόμη πολιτικό μέτωπο σε μια ήδη απαιτητική προεκλογική περίοδο.