Μέλλον χωρίς Δύση: Οι γεωπολιτικές τάσεις που απειλούν την Ελλάδα και τον Ελληνισμό

Η πολιτική ανάλυση δεν πρέπει να περιορίζεται μόνο στις βραχυπρόθεσμες τάσεις, αλλά και στις μακροπρόθεσμες, που συχνά αποκαλύπτουν βαθύτερους κινδύνους και προκλήσεις για το μέλλον. Δύο σημαντικές τάσεις που αξίζουν προσοχής αφορούν την Ασία και την Ευρώπη και τον τρόπο που σκέπτεται και ενεργεί η καθεστηκυία τάξη στη Δύση. Και στις δύο περιπτώσεις, η άγνοια ή η αδιαφορία για την ιστορική εμπειρία ενδέχεται να οδηγήσει σε καταστροφικές συνέπειες μεσοπρόθεσμα και μακροπρόθεσμα.

Η εξέλιξη της Ασίας ως ενιαίου γεωπολιτικού πόλου

Η πρώτη γεωπολιτική τάση που εξετάζεται αφορά τη γεωπολιτική αναδιάταξη της Ασίας, και συγκεκριμένα την ενίσχυση της στρατηγικής αυτονομίας της, η οποία μπορεί να θέσει σε αμφισβήτηση την υφιστάμενη δυτική κυριαρχία στην περιοχή. Η παραδοσιακή θεώρηση που διαχωρίζει τις χώρες της Ασίας σε «δημοκρατικά καθεστώτα» και «αυταρχικές εξουσίες», δηλαδή σε συμμάχους και αντιπάλους της Δύσης, είναι ολοένα και πιο αναχρονιστική. Ιδιαίτερα, η αναδυόμενη στρατηγική συμμαχία μεταξύ Ινδίας και Κίνας, παρά τις διαφορές τους, δημιουργεί έναν νέο δυναμικό πόλο στην Ασία που δεν υπόκειται στους παραδοσιακούς δυτικούς διαχωρισμούς.

Η Κίνα και η Ινδία, οι δύο μεγαλύτεροι πληθυσμιακά και οικονομικά δυνατοί γίγαντες της Ασίας, βρίσκονται σε μια φάση ενίσχυσης της επιρροής τους τόσο σε παγκόσμιο όσο και σε περιφερειακό επίπεδο. Η αδιαφορία ή η άγνοια της Δύσης για τις δυνατότητες αυτών των κρατών να ενωθούν σε μια κοινή στρατηγική αντιμετώπισης του δυτικού κόσμου, κυρίως της αμερικανικής ηγεμονίας, μπορεί να οδηγήσει σε καταστροφικές συνέπειες. Η απειλή που ενδέχεται να προκύψει από τη δημιουργία ενός ενιαίου γεωπολιτικού πόλου στην Ασία, που θα συνδυάζει στρατηγικές απομόνωσης και αμφισβήτησης των δυτικών αξιών, είναι ιδιαίτερα σημαντική.

Η Κίνα, με τη στρατηγική του “Belt and Road Initiative” (BRI) και την προσπάθειά της να διαμορφώσει μια νέα οικονομική τάξη στη νέα παγκόσμια οικονομία, μπορεί να προσεγγίσει την Ινδία με στόχο τη δημιουργία κοινών σφαιρών επιρροής, εκμεταλλευόμενη τις αδυναμίες του δυτικού κόσμου. Επιπλέον, οι δημογραφικές και βιομηχανικές δυνατότητες των δύο χωρών μπορούν να τους επιτρέψουν να επαναλάβουν τις στρατηγικές αποικιοκρατίας που χρησιμοποίησαν οι δυτικές δυνάμεις πριν από αιώνες, με στόχο τη δημιουργία νέων σφαιρών επιρροής και αποικιών σε χώρες της Αφρικής και της Ασίας.

Η αποδοχή αυτής της πραγματικότητας από τη Δύση, και ειδικότερα από τις Ηνωμένες Πολιτείες, είναι ζωτικής σημασίας για την αποφυγή σύγκρουσης ή καταστροφικών γεωπολιτικών μεταβολών. Αν η Δύση συνεχίσει να αντιμετωπίζει την Ασία μέσα από το πρίσμα των παραδοσιακών διαχωρισμών, μπορεί να υποτιμήσει τις δυνατότητες των δύο αυτών υπερδυνάμεων να καταστούν κυρίαρχοι παίκτες στο διεθνές σύστημα.

Η πολιτική ένωση και οι απειλές για την Ευρωπαϊκή ταυτότητα

Η δεύτερη σημαντική τάση αφορά την Ευρωπαϊκή Ένωση (ΕΕ) και την ενοποίηση των κρατών-μελών της. Η ΕΕ φιλοδοξεί να αποτελέσει υπόδειγμα υπερεθνικής συνεργασίας και να διαμορφώσει μια κοινή ευρωπαϊκή ταυτότητα, αλλά ταυτόχρονα αντιμετωπίζει έντονες αντιφάσεις και προκλήσεις στην εφαρμογή αυτής της στρατηγικής. Στην προσπάθειά της να ενσωματώσει τα κράτη-μέλη της, η ΕΕ προωθεί την διάλυση των παραδοσιακών εθνικών ταυτοτήτων, υποστηρίζοντας ταυτόχρονα τη δημιουργία νέων υποεθνικών και εξωευρωπαϊκών ταυτοτήτων.

Η διαδικασία αυτή δημιουργεί πολυδιάσπαση εντός του οργανισμού και προκαλεί έντονα φυγόκεντρα φαινόμενα, καθώς πολλές χώρες αρχίζουν να αμφισβητούν τις αξίες και τους στόχους της ΕΕ. Παράλληλα, η ΕΕ προσπαθεί να ενσωματώσει τον πολιτισμικό και θρησκευτικό πλουραλισμό, με προτεραιότητα την ενσωμάτωση των μουσουλμανικών κοινοτήτων που μεταναστεύουν στην Ευρώπη. Η ραγδαία αύξηση της ισλαμικής παρουσίας στην Ευρώπη θέτει ζήτημα για το μέλλον της ευρωπαϊκής ταυτότητας και των θεμελιωδών αξιών που διαμόρφωσαν την ΕΕ.

Αυτό το φαινόμενο μπορεί να οδηγήσει την Ευρώπη σε ένα μονοπάτι παρόμοιο με αυτό της ρωμαϊκής αυτοκρατορίας κατά τον 4ο αιώνα, όταν η αναγνώριση μιας μοναδικής θρησκευτικής ταυτότητας, στην προκειμένη περίπτωση του Χριστιανισμού, συνέβαλε στη διατήρηση της ενότητας του κράτους. Στην περίπτωση της ΕΕ, η υιοθέτηση του Ισλάμ ως επίσημης θρησκείας ή η ανάπτυξη μιας ενιαίας θρησκευτικής ταυτότητας μπορεί να είναι η απάντηση στην εσωτερική διάσπαση που βιώνει η ΕΕ.

Εάν η ΕΕ επιλέξει αυτή τη στρατηγική, ενδέχεται να αναδυθεί ένα νέο πολιτισμικό και πολιτικό δόγμα που θα καθοδηγεί την ενότητα της Ευρώπης, αλλά θα έχει σημαντικές επιπτώσεις για τις παραδοσιακές ευρωπαϊκές πολιτισμικές και θρησκευτικές αξίες. Αυτή η αλλαγή μπορεί να έχει δραματικές συνέπειες για τη σχέση της Ευρώπης με τις άλλες ηπείρους, όπως η Ασία και η Αφρική, αλλά και για τις εσωτερικές της δυναμικές.

Η στρατηγική του Ελληνισμού: Ανεξαρτησία και πολιτική αυτονομία

Για τον Ελληνισμό, η ανάγκη για στρατηγική αυτονομία καθίσταται επιτακτική. Η Ελλάδα δεν μπορεί να παραμείνει εγκλωβισμένη στην επιρροή της Δύσης και των μεγάλων δυνάμεων της Ευρώπης. Η ανάπτυξη μιας ανεξάρτητης στρατηγικής πρέπει να έχει ως στόχο την ενδυνάμωση του εθνικού κράτους και τη διατήρηση της πολιτισμικής και πολιτικής αυτονομίας της χώρας. Σε έναν κόσμο που χαρακτηρίζεται από συνεχείς γεωπολιτικές ανακατατάξεις, η Ελλάδα πρέπει να προσδιορίσει τη θέση της με βάση μια μακροπρόθεσμη στρατηγική αντίληψη που θα της επιτρέπει να προστατεύει τα συμφέροντά της και να προασπίζει την ταυτότητά της.

Η Ελλάδα πρέπει να αξιοποιήσει την γεωπολιτική της θέση στην περιοχή, ενισχύοντας τις στρατηγικές της συμμαχίες με άλλες χώρες της Μεσογείου, αλλά και να διατηρήσει την πολιτική της ανεξαρτησία από τις υπερδυνάμεις της Δύσης. Η ενίσχυση της συνεργασίας με χώρες της Ασίας, όπως η Ινδία και η Κίνα, μπορεί να προσφέρει στην Ελλάδα νέες προοπτικές και δυνατότητες, χωρίς να υποτάσσεται στην επιρροή της Δύσης.

Συμπέρασμα

Η πολιτική ανάλυση που αφορά τις μακροπρόθεσμες γεωπολιτικές τάσεις πρέπει να αναγνωρίσει ότι η Ασία και η Ευρώπη θα επηρεάσουν δραστικά τις παγκόσμιες ισορροπίες. Η Δύση, και ιδιαίτερα η Ελλάδα, πρέπει να προετοιμαστεί για τις αλλαγές που αναδύονται στην διεθνή σκηνή, υιοθετώντας στρατηγικές που θα διαφυλάξουν την πολιτική και πολιτισμική τους αυτονομία.