21 Νοεμβρίου 2026

Φοροαπαλλαγές 26,3 δισ. ευρώ: Πού κατευθύνονται οι ελαφρύνσεις του προϋπολογισμού

Στα 26,29 δισ. ευρώ ανέρχεται το εκτιμώμενο δημοσιονομικό κόστος των 1.339 φοροαπαλλαγών και εκπτώσεων που καταγράφονται στον ειδικό τόμο του προϋπολογισμού του 2027. Οι ρυθμίσεις καλύπτουν ευρύ φάσμα φορολογιών, από το εισόδημα και την ακίνητη περιουσία μέχρι τον ΦΠΑ, την κατανάλωση και τις συναλλαγές.

Σε σύγκριση με την προηγούμενη έκθεση, προστέθηκαν 103 ρυθμίσεις, ενώ το συνολικό κόστος αυξήθηκε κατά 3,41 δισ. ευρώ, από 22,88 δισ. ευρώ. Το μεγαλύτερο μέρος της μεταβολής προέρχεται από τη φορολογία κεφαλαίου, όπου η αύξηση πλησιάζει τα 3 δισ. ευρώ.

Ιδιαίτερα μεγάλη είναι η διαφοροποίηση στις μεταβιβάσεις ακινήτων. Το κόστος των σχετικών απαλλαγών διαμορφώνεται σε 4,7 δισ. ευρώ, έναντι 2,43 δισ. ευρώ στην προηγούμενη καταγραφή. Στη φορολογία εισοδήματος φυσικών προσώπων η αντίστοιχη επιβάρυνση αυξήθηκε κατά περίπου 1,16 δισ. ευρώ, ξεπερνώντας τα 6,1 δισ. ευρώ.

Τα ποσά αποτυπώνουν την εκτιμώμενη επίδραση των φορολογικών εξαιρέσεων στα δημόσια έσοδα. Η κατανομή τους έχει ιδιαίτερη σημασία για την αξιολόγηση της κυβερνητικής φορολογικής πολιτικής, καθώς πίσω από το συνολικό μέγεθος συνυπάρχουν κοινωνικές ελαφρύνσεις, επενδυτικά κίνητρα και ειδικά καθεστώτα.

Εισόδημα και ακίνητα συγκεντρώνουν τα μεγαλύτερα ποσά

Στον φόρο εισοδήματος φυσικών προσώπων καταγράφονται 268 περιπτώσεις απαλλαγών, από 252 στην προηγούμενη έκθεση. Το συνολικό κόστος τους φτάνει τα 6,104 δισ. ευρώ, έναντι 4,946 δισ. ευρώ.

Από το ποσό αυτό, 4,189 δισ. ευρώ αντιστοιχούν σε μειώσεις φόρου που εμφανίζονται σε 7.068.515 περιπτώσεις χρήσης. Άλλα 1,797 δισ. ευρώ αποδίδονται σε ειδικές φορολογικές ελαφρύνσεις. Οι καταγεγραμμένες περιπτώσεις χρήσης δεν ταυτίζονται κατ’ ανάγκη με ισάριθμους διαφορετικούς δικαιούχους.

Η βασική μείωση φόρου για εισοδήματα από μισθωτή εργασία, συντάξεις και ατομική αγροτική δραστηριότητα αποτελεί τη μεγαλύτερη επιμέρους παρέμβαση της κατηγορίας. Το κόστος της υπολογίζεται σε 4,159 δισ. ευρώ και αφορά 6.720.764 περιπτώσεις.

Στις υπόλοιπες προβλέψεις περιλαμβάνονται η φορολογική μεταχείριση των επιδομάτων ανεργίας, οι ειδικές ρυθμίσεις για ναυτικούς, οι απαλλαγές για άτομα με αναπηρία και τα αφορολόγητα φιλοδωρήματα. Καταγράφονται επίσης μειώσεις και εξαιρέσεις από το ελάχιστο τεκμαρτό εισόδημα των επαγγελματιών.

Διαφορετική εικόνα εμφανίζεται στη φορολογία εισοδήματος νομικών προσώπων. Οι απαλλαγές αυξήθηκαν αριθμητικά σε 297 από 265, με το εκτιμώμενο κόστος να υποχωρεί στα 4,908 δισ. ευρώ από 5,805 δισ. ευρώ. Η μείωση προσεγγίζει τα 897 εκατ. ευρώ.

Το μεγαλύτερο κονδύλι, 4,506 δισ. ευρώ, αφορά απαλλαγές εισοδήματος από επιχειρηματική δραστηριότητα. Στην κατηγορία εντάσσονται εξαιρέσεις εσόδων και κερδών, κίνητρα επενδύσεων, εκπτώσεις δαπανών και ευνοϊκές προβλέψεις για επιχειρηματικούς μετασχηματισμούς.

Στη φορολογία κεφαλαίου το κόστος φτάνει τα 12,083 δισ. ευρώ, από 9,069 δισ. ευρώ στην προηγούμενη έκθεση. Πρόκειται για την κατηγορία που εξηγεί το μεγαλύτερο τμήμα της συνολικής αύξησης.

Αναλυτικά, 6,850 δισ. ευρώ αφορούν τον Ειδικό Φόρο Ακινήτων και 4,700 δισ. ευρώ τον φόρο μεταβίβασης ακινήτων. Οι απαλλαγές στις κληρονομιές υπολογίζονται σε 271,8 εκατ. ευρώ, στον ΕΝΦΙΑ σε 136,7 εκατ. ευρώ και στις δωρεές, στις γονικές παροχές και στα κέρδη από τυχερά παίγνια σε 124,9 εκατ. ευρώ.

Συνολικά, στη φορολογία κεφαλαίου αναφέρονται 5,6 εκατομμύρια περιπτώσεις αξιοποίησης απαλλαγών. Η αύξηση κατά 2,27 δισ. ευρώ στις μεταβιβάσεις ακινήτων αποτελεί την πιο έντονη επιμέρους μεταβολή της συγκεκριμένης ομάδας.

ΦΠΑ, κατανάλωση, οχήματα και συναλλαγές

Στον Φόρο Προστιθέμενης Αξίας περιλαμβάνονται 76 απαλλαγές και ειδικές προβλέψεις, έναντι 73 προηγουμένως. Το κόστος αυξήθηκε στα 1,130 δισ. ευρώ από 1,007 δισ. ευρώ.

Οι ρυθμίσεις αφορούν, μεταξύ άλλων, εκπαιδευτικές υπηρεσίες, μειωμένους συντελεστές στα νησιά του Αιγαίου, αγαθά και υπηρεσίες με υπερμειωμένο συντελεστή και απαλλαγές που συνδέονται με την πρώτη κατοικία.

Η απαλλαγή υπηρεσιών ιδιωτικής εκπαίδευσης αποτιμάται σε 438,9 εκατ. ευρώ. Η εφαρμογή του υπερμειωμένου συντελεστή 6% αντιστοιχεί σε 354,6 εκατ. ευρώ, ενώ οι μειωμένοι κατά 30% συντελεστές στα νησιά του Αιγαίου υπολογίζονται σε 167,1 εκατ. ευρώ.

Στους Ειδικούς Φόρους Κατανάλωσης καταγράφονται 40 απαλλαγές, από 42 στην προηγούμενη έκθεση. Παρά τη μείωση του αριθμού τους, το κόστος αυξήθηκε σε 1,052 δισ. ευρώ από 1,024 δισ. ευρώ.

Από το συνολικό ποσό, 586 εκατ. ευρώ αφορούν ενεργειακά προϊόντα και 463,5 εκατ. ευρώ την αιθυλική αλκοόλη και τα αλκοολούχα ποτά.

Για το τέλος ταξινόμησης οχημάτων και τον φόρο κατανάλωσης προϊόντων καφέ, οι απαλλαγές αποτιμώνται συνολικά σε 263,8 εκατ. ευρώ, έναντι περίπου 270 εκατ. ευρώ προηγουμένως. Τα υβριδικά οχήματα αντιστοιχούν σε 221,5 εκατ. ευρώ του ποσού.

Στα τέλη κυκλοφορίας, οι περιπτώσεις απαλλαγών αυξήθηκαν από 30 σε 34. Το κόστος τους διαμορφώνεται σε 27 εκατ. ευρώ, έναντι 24,4 εκατ. ευρώ.

Ο φόρος συγκέντρωσης κεφαλαίων περιλαμβάνει 19 περιπτώσεις απαλλαγής, με κόστος 17,23 εκατ. ευρώ. Στον φόρο πολυτελείας καταγράφονται τέσσερις απαλλαγές, συνολικής εκτιμώμενης αξίας 200.000 ευρώ.

Στο ψηφιακό τέλος συναλλαγής, το οποίο αντικατέστησε το τέλος χαρτοσήμου, προβλέπονται 79 περιπτώσεις απαλλαγών. Το δημοσιονομικό τους κόστος ανέρχεται σε 82,74 εκατ. ευρώ από 72,88 εκατ. ευρώ στην προηγούμενη έκθεση.

Οι απαλλαγές στον φόρο ασφαλίστρων φτάνουν τα 594,2 εκατ. ευρώ. Στις λοιπές φορολογίες καταγράφονται επιπλέον 23,4 εκατ. ευρώ, που αφορούν μεταξύ άλλων ειδικές εισφορές αυτοκινήτων, τον φόρο τηλεοπτικών διαφημίσεων και τα τέλη κινητής τηλεφωνίας.

Η αποτύπωση των 1.339 ρυθμίσεων καθιστά αναγκαία τη διαρκή αξιολόγηση της αποτελεσματικότητας και της κατανομής τους. Η κυβέρνηση οφείλει να τεκμηριώνει ποιοι ωφελούνται, ποιον κοινωνικό ή αναπτυξιακό στόχο υπηρετεί κάθε εξαίρεση και εάν το αποτέλεσμα δικαιολογεί το αντίστοιχο δημοσιονομικό κόστος.