Φθινόπωρο με βαριές σκιές για την κυβέρνηση: EPPO, ΟΠΕΚΕΠΕ και νέοι φάκελοι
Η κυβέρνηση μπαίνει στο φθινόπωρο με δύο παράλληλα μέτωπα που κινούνται με διαφορετική ταχύτητα, αλλά μπορούν να συναντηθούν σε μια πολιτικά δύσκολη συγκυρία για το αφήγημα του Μεγάρου Μαξίμου. Από τη μία πλευρά βρίσκεται ο κυβερνητικός σχεδιασμός για την οικονομία, τις εξαγγελίες της Διεθνούς Έκθεσης Θεσσαλονίκης και την προβολή ενός πλάνου που φτάνει έως την ολοκλήρωση της τετραετίας. Από την άλλη πλευρά βρίσκονται οι δικαστικές και εισαγγελικές εξελίξεις, οι έρευνες της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας και οι εκκρεμότητες που σχετίζονται με τον ΟΠΕΚΕΠΕ και άλλους φακέλους ευρωπαϊκών πόρων.
Το Μέγαρο Μαξίμου επιδιώκει να μεταφέρει το βάρος της δημόσιας συζήτησης στην οικονομία, στις φορολογικές παρεμβάσεις, στους ελεύθερους επαγγελματίες και στους μικρομεσαίους. Το πρόβλημα για την κυβέρνηση είναι ότι ο πολιτικός χρόνος πλέον δεν ελέγχεται αποκλειστικά από την Ηρώδου Αττικού. Οι ακροαματικές διαδικασίες, οι πιθανές διαβιβάσεις δικογραφιών στη Βουλή και οι νέες πληροφορίες για τη διαχείριση ευρωπαϊκών κονδυλίων μπορούν να επιβάλουν τη δική τους ατζέντα.
Η κυβέρνηση δεν κινδυνεύει μόνο από τη νομική πορεία κάθε υπόθεσης. Κινδυνεύει κυρίως από τη σωρευτική εικόνα που διαμορφώνεται όταν οι υποθέσεις ανοίγουν η μία μετά την άλλη, με πολιτικά πρόσωπα, δημόσιους πόρους, ευρωπαϊκά κονδύλια και θεσμικές συγκρούσεις στο προσκήνιο. Η κοινωνία μπορεί να ακούει εξαγγελίες για φοροελαφρύνσεις, την ίδια ώρα που παρακολουθεί δίκες, έρευνες και φακέλους που αγγίζουν τον πυρήνα της κυβερνητικής διαχείρισης.
ΟΠΕΚΕΠΕ, EPPO και δικαστικές ημερομηνίες
Η πρώτη μεγάλη δοκιμασία αφορά την υπόθεση του ΟΠΕΚΕΠΕ. Τέσσερις βουλευτές της Νέας Δημοκρατίας έχουν παραπεμφθεί για πλημμεληματικές κατηγορίες που, ανάλογα με το πρόσωπο, συνδέονται με ηθική αυτουργία σε απιστία, παράνομη διαχείριση ευρωπαϊκών κονδυλίων, ψευδή βεβαίωση και απόπειρα απάτης μέσω ηλεκτρονικού συστήματος.
Οι ημερομηνίες έχουν ήδη οριστεί. Η Κατερίνα Παπακώστα αναμένεται να δικαστεί στις 2 Οκτωβρίου, ο Χρήστος Μπουκώρος στις 27 Οκτωβρίου, ο Μάξιμος Σενετάκης στις 30 Οκτωβρίου και ο Κώστας Σκρέκας στις 12 Νοεμβρίου. Οι διώξεις που ασκήθηκαν στο πλαίσιο της συγκεκριμένης έρευνας αφορούν συνολικά 22 πρόσωπα.
Η αρχειοθέτηση των υποθέσεων για επτά άλλους βουλευτές έδωσε στην κυβέρνηση περιθώριο να περάσει σε πιο επιθετική γραμμή απέναντι στους χειρισμούς της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας. Ο Κυριάκος Μητσοτάκης απέφυγε να αμφισβητήσει ευθέως τον θεσμό, έθεσε όμως ζήτημα αποτελεσματικότητας και υποστήριξε ότι η ποιότητα μιας εισαγγελικής έρευνας κρίνεται τελικά από την αντοχή της στο δικαστήριο.
Βουλευτές της κυβερνητικής πλειοψηφίας κινήθηκαν ακόμη πιο σκληρά, μιλώντας για αδυναμίες στα κατηγορητήρια, διαδικαστικά προβλήματα και ανάγκη αυστηρότερων προϋποθέσεων στην επιλογή των Ελλήνων Ευρωπαίων Εισαγγελέων. Η γραμμή αυτή δείχνει ότι το κυβερνητικό στρατόπεδο επιχειρεί να μεταφέρει μέρος της πίεσης από το περιεχόμενο των υποθέσεων στη μεθοδολογία των ερευνών.
Η EPPO έχει επιλέξει μέχρι στιγμής χαμηλούς τόνους στη δημόσια αντιπαράθεση. Επιμένει ότι η αξιολόγηση του αποδεικτικού υλικού γίνεται με την ίδια προσοχή τόσο στα επιβαρυντικά όσο και στα απαλλακτικά στοιχεία. Η σιωπή της ευρωπαϊκής αρχής απέναντι στην πολιτική κριτική αποφεύγει την ανοιχτή θεσμική σύγκρουση, όμως δεν περιορίζει την ένταση στο εσωτερικό πολιτικό σκηνικό.
Για το Μαξίμου, η υπόθεση έχει πρόσθετη βαρύτητα επειδή οι τέσσερις βουλευτές μπορεί να βρεθούν μπροστά στο ερώτημα της παρουσίας τους στα επόμενα ψηφοδέλτια. Αν οι δικαστικές εκκρεμότητες παραμείνουν ενεργές σε προεκλογικό χρόνο, τότε η κυβέρνηση θα δυσκολευτεί να παρουσιάσει καθαρό αφήγημα ανανέωσης, διαφάνειας και θεσμικής τάξης.
Ανακύκλωση, υδρόμετρα και νέοι φάκελοι
Το δεύτερο μεγάλο πεδίο πίεσης αφορά την έρευνα για την ΤΕΧΑΝ και την προμήθεια των λεγόμενων «σπιτιών ανακύκλωσης». Στο πλαίσιο της έρευνας έχουν κατασχεθεί ηλεκτρονικοί υπολογιστές, έγγραφα, παραστατικά και εταιρικό υλικό. Σύμφωνα με πληροφορίες, εξετάζονται προμήθειες μονάδων που τιμολογήθηκαν περίπου 300.000 ευρώ η καθεμία, ενώ το κόστος τους φέρεται να τοποθετείται μεταξύ 50.000 και 60.000 ευρώ.
Στο μικροσκόπιο βρίσκονται η διαδικασία του διαγωνισμού, η συμμετοχή εταιρείας που φέρεται να συνδέεται με την ΤΕΧΑΝ και η γνησιότητα τιμολογίων συνολικού ύψους δεκάδων εκατομμυρίων ευρώ. Πρόκειται για στοιχεία που, εφόσον επιβεβαιωθούν, θα μετατρέψουν την υπόθεση σε έναν ακόμη βαρύ φάκελο για τη διαχείριση δημόσιου και ευρωπαϊκού χρήματος.
Υπάρχουν επίσης αναφορές για έλεγχο ενδεχόμενης εμπλοκής δύο υπουργών και ενός πρώην περιφερειάρχη, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι έχουν ήδη αποδοθεί ποινικές ευθύνες. Για τον πρώην περιφερειάρχη αναφέρεται ότι εξετάζεται το άνοιγμα τραπεζικών λογαριασμών, ενώ η πιθανή διαβίβαση της δικογραφίας στη Βουλή μέσα στον Οκτώβριο μπορεί να δώσει στην υπόθεση σαφή πολιτική διάσταση.
Πρόσθετη πίεση προκάλεσε η κοινοβουλευτική παρέμβαση του βουλευτή της Νέας Δημοκρατίας Γιώργου Βλάχου, ο οποίος ζητεί αναλυτικά στοιχεία για τον διαγωνισμό, το κόστος, τους αναδόχους, τη λειτουργία του συστήματος, τη διαχείριση των συλλεγόμενων υλικών και τις πυρκαγιές σε εγκαταστάσεις ανακύκλωσης. Όταν ερωτήματα αυτού του τύπου τίθενται από το εσωτερικό της κυβερνητικής παράταξης, η πολιτική δυσκολία γίνεται ακόμη μεγαλύτερη.
Σε προχωρημένο στάδιο φέρεται να βρίσκεται και η έρευνα για τα ψηφιακά υδρόμετρα δήμων και κοινοτήτων. Τέσσερις εταιρείες ελέγχονται για πιθανή συνεννόηση που περιόρισε τον ανταγωνισμό, ενώ στο υλικό γίνεται λόγος για συμμετοχή υφυπουργού και γενικού γραμματέα στη διαμόρφωση των σχετικών συμβάσεων.
Το κόστος αναφέρεται ότι αυξήθηκε έως και πέντε φορές, με τις εκτιμήσεις για τη συνολική ζημία να αποκλίνουν σημαντικά, από ποσό άνω των 125 εκατ. ευρώ έως περίπου 250 εκατ. ευρώ. Κυβερνητικές πηγές υποστηρίζουν ότι η έρευνα έχει ολοκληρωθεί και βρίσκεται στη φάση αξιολόγησης των ευρημάτων και κατανομής πιθανών ευθυνών.
Το σκηνικό συμπληρώνεται από τις πληροφορίες για υπόθεση που αφορά συμβάσεις σίτισης μεταναστών και προσφύγων, η οποία φέρεται να βρίσκεται σε προχωρημένη επεξεργασία. Η εικόνα που διαμορφώνεται είναι πυκνή και πολιτικά επικίνδυνη: ΟΠΕΚΕΠΕ, ανακύκλωση, υδρόμετρα, συμβάσεις σίτισης, ευρωπαϊκές έρευνες και πιθανές διαβιβάσεις στη Βουλή.
Η λήξη της θητείας της Λάουρα Κοβέσι στις 31 Οκτωβρίου δεν αναμένεται να παγώσει τις ανοιχτές έρευνες. Τη θέση της αναλαμβάνει ο Αντρέας Ρίτερ, ο οποίος υπηρετεί από το 2020 ως αναπληρωτής Ευρωπαίος Γενικός Εισαγγελέας και γνωρίζει το περιεχόμενο των εκκρεμών φακέλων. Η αλλαγή προσώπου στην κορυφή της EPPO δεν σημαίνει αλλαγή πορείας στις υποθέσεις που ήδη βρίσκονται σε εξέλιξη.
Ο πρωθυπουργός επιμένει ότι οι εθνικές εκλογές θα γίνουν το 2027 και ότι η κυβέρνηση θα εξαντλήσει την τετραετία. Η τελική απόφαση, όμως, θα επηρεαστεί από το πολιτικό βάρος που θα αφήσουν οι δικαστικές εξελίξεις. Αν οι υποθέσεις παραμείνουν διαχειρίσιμες, το Μαξίμου θα έχει λόγο να επιμείνει στον αρχικό σχεδιασμό. Αν οι αποκαλύψεις πολλαπλασιαστούν και οι κοινοβουλευτικές συγκρούσεις πυκνώσουν, ο χρόνος μπορεί να πάψει να λειτουργεί υπέρ της κυβέρνησης.
Το φθινόπωρο, επομένως, δεν θα κριθεί μόνο από τις εξαγγελίες της ΔΕΘ. Θα κριθεί και από το αν η κυβέρνηση μπορεί να σταθεί απέναντι σε ένα κύμα υποθέσεων που αγγίζουν τον πυρήνα της διαχείρισης δημόσιου χρήματος. Η πολιτική ζημιά δεν παράγεται μόνο από καταδικαστικές αποφάσεις. Παράγεται και από τη συσσώρευση σκιών, ερευνών, ημερομηνιών και φακέλων που κρατούν ανοιχτό το ερώτημα της λογοδοσίας.
