Γαλλία: Εκατοντάδες θάνατοι κρατουμένων χωρίς καταγραφή

Η Γενική Επιθεωρήτρια του CGLPL, της ανεξάρτητης διοικητικής αρχής που εποπτεύει τις συνθήκες κράτησης στη Γαλλία, προχώρησε σε σοβαρές αποκαλύψεις σχετικά με τους θανάτους κρατουμένων, επισημαίνοντας ότι εκατοντάδες άνθρωποι χάνουν τη ζωή τους ετησίως εντός των σωφρονιστικών καταστημάτων, χωρίς ωστόσο να υπάρχει ακριβής καταγραφή του αριθμού τους. Σε δύο γνωμοδοτήσεις που δημοσιεύθηκαν στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως, η Ντομινίκ Σιμονό, Γενική Επιθεωρήτρια, καταγγέλλει σοβαρές ελλείψεις στην πρόληψη και τη διαχείριση αυτών των θανάτων, κάνοντας λόγο για ένα ποσοστό αυτοκτονιών που συγκαταλέγεται μεταξύ των υψηλότερων στην Ευρώπη.

Η έκθεση υπογραμμίζει ότι ο ακριβής αριθμός των ανθρώπων που πεθαίνουν σε χώρους στέρησης της ελευθερίας δεν είναι ούτε πλήρως γνωστός ούτε δημοσιοποιείται, εξαιτίας της έλλειψης επαρκούς ιχνηλασιμότητας και αναφοράς των σχετικών πληροφοριών. Η κατάσταση αυτή αποδίδεται κυρίως στην αδυναμία του υπουργείου Υγείας να αναφέρει τον αριθμό των ασθενών που κατέληξαν κατά τη διάρκεια ή μετά από ακούσια νοσηλεία τους, όπως χαρακτηριστικά δήλωσε η Γενική Επιθεωρήτρια.

Από την πλευρά του, το υπουργείο Δικαιοσύνης κατέγραψε 275 θανάτους στις φυλακές για το έτος 2025, χωρίς ωστόσο να προβαίνει σε διάκριση μεταξύ γυναικών και ανηλίκων. Εξ αυτών, περισσότεροι από τους μισούς, και συγκεκριμένα 136, οφείλονται σε αυτοκτονίες. Σύμφωνα με τη μελέτη SPACE του Συμβουλίου της Ευρώπης, το ποσοστό αυτοκτονιών στις γαλλικές φυλακές ανέρχεται σε 19,4 ανά 10.000 κρατούμενους, έναντι ευρωπαϊκού μέσου όρου 7,3, γεγονός που καταδεικνύει τη σοβαρότητα της κατάστασης.

Το υπουργείο Δικαιοσύνης, σε παρατηρήσεις που υπέβαλε στην CGLPL, σημείωσε ότι το ποσοστό αυτό παρέμεινε σταθερό για 15 χρόνια, κυμαινόμενο μεταξύ 15 και 20 ανά 10.000 κρατουμένους, παρουσιάζοντας ωστόσο ελαφρά μείωση το 2024 και το 2025. Παράλληλα, η γενική διεύθυνση διοίκησης σωφρονιστικών καταστημάτων (DGAP) διεξάγει μελέτη σχετικά με τον κίνδυνο αυτοκτονίας, η οποία αναμένεται να οδηγήσει σε συστάσεις, χωρίς ωστόσο να έχει προσδιοριστεί το χρονοδιάγραμμα δημοσιοποίησης των στοιχείων.

Μεταξύ 2022 και Απριλίου 2026, η CGLPL κατέγραψε τον ανησυχητικό αριθμό των 24 κρατουμένων που δολοφονήθηκαν από συγκρατούμενούς τους σε υπερπλήρεις φυλακές, αναδεικνύοντας τις συνθήκες υπερσυγκέντρωσης που επικρατούν σε ορισμένα καταστήματα κράτησης. Το ίδρυμα επισημαίνει επίσης σοβαρές ελλείψεις στην πρόσβαση στην υγειονομική περίθαλψη για ασθενείς κρατούμενους, καθώς σύμφωνα με πληροφορίες, έως και το ένα τρίτο των προγραμματισμένων ιατρικών μεταφορών ακυρώνεται λόγω έλλειψης συνοδείας.

Στον τομέα της ψυχιατρικής περίθαλψης, η έκθεση αποκαλύπτει ότι νοσηλευόμενα άτομα πεθαίνουν σε απομόνωση, μερικές φορές δεμένα, χωρίς επίβλεψη ή ιχνηλασιμότητα. Ιδιαίτερη μνεία γίνεται σε δύο περιπτώσεις όπου δεν πραγματοποιήθηκε νεκροτομή, παρά την ανεξήγητη φύση των θανάτων. Η Γενική Επιθεωρήτρια συνιστά τον τερματισμό της πρακτικής του περιορισμού χωρίς αναμονή της προθεσμίας του 2030 που έχει θέσει η κυβέρνηση, ζητώντας παράλληλα τα δεδομένα για αυτούς τους θανάτους να αναλύονται συστηματικά και να δημοσιοποιούνται από κάθε αρμόδιο υπουργείο.

Αξίζει να σημειωθεί ότι το υπουργείο Εσωτερικών κατέγραψε 14 θανάτους το 2024 σε αστυνομικά τμήματα, χωροφυλακές και διοικητικά κέντρα κράτησης, σε σύγκριση με τέσσερις το προηγούμενο έτος, ενώ δεν καταγράφηκαν θάνατοι μεταξύ Ιανουαρίου και Αυγούστου 2025. Οι αποκαλύψεις αυτές εγείρουν σοβαρά ερωτήματα για τη διαφάνεια και την αποτελεσματικότητα του συστήματος κράτησης στη Γαλλία, με την CGLPL να απαιτεί άμεσα μέτρα για τη βελτίωση της καταγραφής και της πρόληψης τέτοιων περιστατικών.