Ρεπορτάζ: Χάρης Φλουδόπουλος
Η Ελλάδα κατέβαλε το 2025 την υψηλότερη μέση τιμή στην Ευρωπαϊκή Ένωση για εισαγωγές αμερικανικού υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG), σύμφωνα με νέα έκθεση του διεθνούς think tank IEEFA. Συγκεκριμένα, η τιμή διαμορφώθηκε στα 38,7 ευρώ ανά μεγαβατώρα, ποσό που είναι περίπου 12% υψηλότερο από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο. Πηγές της ελληνικής αγοράς φυσικού αερίου, σχολιάζοντας τα στοιχεία, αναδεικνύουν τρεις βασικούς παράγοντες που εξηγούν αυτή την απόκλιση.
Το αυξημένο μεταφορικό κόστος
Ο πρώτος λόγος σχετίζεται με τη γεωγραφική θέση της χώρας. Σε σύγκριση με τα τερματικά της δυτικής και βόρειας Ευρώπης, ένα φορτίο αμερικανικού LNG χρειάζεται περίπου πέντε επιπλέον ημέρες για να φτάσει στην Ελλάδα και άλλες πέντε για την επιστροφή του πλοίου, δηλαδή συνολικά δέκα επιπλέον ημέρες ταξιδιού. Αυτό μεταφράζεται σε υψηλότερο ναυτιλιακό κόστος, μεγαλύτερη δέσμευση πλοίων LNG carriers και αυξημένα μεταφορικά, τα οποία τελικά ενσωματώνονται στην τελική τιμή του αερίου.
Η δομή των συμβολαίων προμήθειας
Ο δεύτερος λόγος αφορά τα συμβόλαια προμήθειας. Αρκετές χώρες της δυτικής και βόρειας Ευρώπης, όπως η Γερμανία, διαθέτουν παλαιότερα μακροχρόνια συμβόλαια εισαγωγής αμερικανικού LNG, τα οποία είχαν συναφθεί πριν από τη νέα ενεργειακή κρίση. Αυτά τα συμβόλαια είναι συνδεδεμένα με τον δείκτη Henry Hub, την εσωτερική αμερικανική τιμή φυσικού αερίου, η οποία παραμένει αισθητά χαμηλότερη από τον ευρωπαϊκό δείκτη TTF. Αντιθέτως, οι νεότερες συμβάσεις, που υπογράφονται πλέον στην Ευρώπη και στις οποίες βασίζεται σε μεγάλο βαθμό η ελληνική αγορά, τιμολογούνται με βάση το TTF, οδηγώντας σε υψηλότερο κόστος προμήθειας. Παράγοντες της αγοράς σημειώνουν ότι αυτή η διαφορά, αν και όχι τεράστια, δημιουργεί ένα επιπλέον μειονέκτημα για τις αγορές της νοτιοανατολικής Ευρώπης.
Το γεωπολιτικό premium
Ο τρίτος και σημαντικότερος λόγος είναι το λεγόμενο "γεωπολιτικό premium" που επιβαρύνει την περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου και των Βαλκανίων. Η περιοχή θεωρείται πιο ευάλωτη σε γεωπολιτικές εντάσεις, κινδύνους εφοδιασμού και περιφερειακή αστάθεια, ιδιαίτερα μετά την κρίση στη Μέση Ανατολή και τις αναταράξεις στις παγκόσμιες ροές LNG. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα το αμερικανικό LNG που κατευθύνεται προς την Ελλάδα και τη νοτιοανατολική Ευρώπη να τιμολογείται με υψηλότερο premium σε σχέση με τα φορτία που προορίζονται για τις μεγάλες αγορές της βορειοδυτικής Ευρώπης. Στην πράξη, η ελληνική αγορά πληρώνει ένα πρόσθετο κόστος "ασφάλειας εφοδιασμού", το οποίο αντανακλά τόσο την αυξημένη γεωπολιτική αβεβαιότητα όσο και τη μικρότερη διαπραγματευτική ισχύ της περιοχής.
Η συζήτηση αυτή αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία σε μια περίοδο όπου η Ευρώπη αυξάνει δραστικά την εξάρτησή της από το αμερικανικό LNG. Σύμφωνα με την IEEFA, οι ΗΠΑ κάλυψαν το 63% των ευρωπαϊκών εισαγωγών LNG το πρώτο τρίμηνο του 2026, ενώ η εξάρτηση της ΕΕ θα μπορούσε να φτάσει ακόμη και στο 75%-80% έως το 2030. Για την Ελλάδα, η εικόνα αυτή δημιουργεί έναν σύνθετο ενεργειακό γρίφο. Από τη μία πλευρά, η χώρα επιδιώκει να αναδειχθεί σε περιφερειακό κόμβο LNG μέσω νέων FSRU και ενίσχυσης των υποδομών της. Από την άλλη, η υψηλότερη τιμή προμήθειας αμερικανικού LNG αυξάνει το ενεργειακό κόστος για ηλεκτροπαραγωγή και βιομηχανία, σε μια περίοδο όπου η ανταγωνιστικότητα της οικονομίας εξαρτάται όλο και περισσότερο από τις τιμές ενέργειας.
