Γιατί οι γιατροί γυρίζουν την πλάτη στις απομακρυσμένες δομές υγείας

Η αδυναμία στελέχωσης των δομών υγείας στα μικρά και απομακρυσμένα νησιά παραμένει μία από τις πιο επίμονες πληγές του Εθνικού Συστήματος Υγείας. Οι νέοι γιατροί αποφεύγουν συγκεκριμένες ειδικότητες και εμφανίζονται απρόθυμοι να αναλάβουν υπηρεσία σε περιοχές όπου οι επαγγελματικές και προσωπικές συνθήκες είναι εξαιρετικά δύσκολες.

Η αιτία δεν περιορίζεται στις οικονομικές απολαβές. Ένας γιατρός που καλείται να εργαστεί μόνος σε ένα ακριτικό νησί γνωρίζει ότι θα βρεθεί χωρίς επαρκή υποστήριξη από άλλες ειδικότητες, χωρίς σταθερή δυνατότητα εργαστηριακών και απεικονιστικών εξετάσεων και, συχνά, χωρίς τον απαραίτητο ιατρικό εξοπλισμό.

Ένας γενικός ή οικογενειακός γιατρός μπορεί να κληθεί να αντιμετωπίσει περιστατικά που απαιτούν παθολόγο, καρδιολόγο, παιδίατρο ή χειρουργό, έχοντας στη διάθεσή του περιορισμένα μέσα. Σε μια επείγουσα κατάσταση, η συνδρομή του ΕΚΑΒ ενδέχεται να καθυστερήσει για ώρες εξαιτίας της απόστασης, των καιρικών συνθηκών και των προβλημάτων στις διακομιδές.

Η τηλεϊατρική αποτελεί χρήσιμο εργαλείο και μπορεί να προσφέρει καθοδήγηση σε αρκετές περιπτώσεις. Δεν μπορεί, ωστόσο, να υποκαταστήσει την παρουσία οργανωμένης ιατρικής ομάδας, σύγχρονου εξοπλισμού και ασφαλούς συστήματος μεταφοράς ασθενών. Η μόνιμη επαγγελματική απομόνωση αυξάνει το βάρος της ευθύνης και αποθαρρύνει τους νέους επιστήμονες.

Οι κάτοικοι των νησιών παραμένουν χωρίς βασικές ειδικότητες

Την ίδια στιγμή, οι κάτοικοι των ακριτικών περιοχών δεν μπορούν να εγκαταλείπονται χωρίς στοιχειώδη υγειονομική κάλυψη. Η δυνατότητα εξέτασης από παθολόγο, παιδίατρο ή γυναικολόγο δεν αποτελεί πολυτέλεια. Είναι βασική υποχρέωση ενός δημόσιου συστήματος υγείας που οφείλει να παρέχει ίση φροντίδα ανεξάρτητα από τον τόπο κατοικίας.

Η ηγεσία του υπουργείου Υγείας έχει ανακοινώσει οικονομικά κίνητρα για την προσέλκυση γιατρών στις άγονες περιοχές. Παρά τις παρεμβάσεις, αρκετές προκηρύξεις συνεχίζουν να ολοκληρώνονται χωρίς υποψηφίους, γεγονός που αποκαλύπτει ότι το πρόβλημα είναι βαθύτερο και απαιτεί συνολικό σχεδιασμό.

Τα χρηματικά επιδόματα μπορούν να λειτουργήσουν υποστηρικτικά, όμως δεν αρκούν όταν ο γιατρός καλείται να εργαστεί χωρίς επιστημονική κάλυψη, κατάλληλη στέγαση, δυνατότητα επιμόρφωσης και ξεκάθαρη προοπτική επαγγελματικής εξέλιξης. Η κυβέρνηση επιμένει σε αποσπασματικές λύσεις, ενώ οι άγονες θέσεις επαναπροκηρύσσονται και οι κάτοικοι συνεχίζουν να περιμένουν.

Σημαντική ενίσχυση προσέφερε η πρωτοβουλία του φιλανθρωπικού ιδρύματος Stelios Philanthropic Foundation, το οποίο προβλέπει πρόσθετη οικονομική παροχή ύψους 1.500 ευρώ τον μήνα για γιατρούς που υπηρετούν σε νησιά με πληθυσμό κάτω των 4.000 κατοίκων.

Το συγκεκριμένο κίνητρο ενίσχυσε το ενδιαφέρον για ορισμένες θέσεις του ΕΣΥ σε δομές Πρωτοβάθμιας Φροντίδας Υγείας. Στην πρώτη προκήρυξη κατατέθηκαν συνολικά 57 αιτήσεις για 42 θέσεις, επίδοση που αποδεικνύει ότι η ουσιαστική οικονομική στήριξη μπορεί να επηρεάσει θετικά τις επιλογές των γιατρών.

Άγονες θέσεις παρά την οικονομική ενίσχυση

Η συνολική εικόνα παραμένει προβληματική, καθώς σε αρκετά νησιά δεν κατατέθηκε ούτε μία αίτηση. Μεταξύ των περιοχών που έμειναν χωρίς ενδιαφέρον περιλαμβάνονται ο Άγιος Ευστράτιος, τα Ψαρά, η Φολέγανδρος, το Αγαθονήσι, η Σίφνος, η Νίσυρος, τα Κουφονήσια, η Θύμαινα, η Σέριφος, η Θηρασιά, η Κίμωλος και η Κέα.

Χωρίς υποψηφίους έμειναν επίσης δύο θέσεις στη Σκύρο, οι οποίες αφορούν τη Γενική ή Οικογενειακή Ιατρική και την Ακτινολογία, καθώς και μία θέση στην Αλόννησο.

Η κατανομή των αιτήσεων ανά Υγειονομική Περιφέρεια επιβεβαιώνει τις μεγάλες διαφοροποιήσεις. Στη 2η Υγειονομική Περιφέρεια υποβλήθηκαν 49 αιτήσεις για 35 θέσεις, στη 5η ΥΠΕ κατατέθηκαν επτά αιτήσεις για έξι θέσεις, ενώ στη 6η ΥΠΕ υπήρξε μόλις μία αίτηση για μία θέση.

Τα στοιχεία δείχνουν ότι η χρηματοδοτική ενίσχυση είναι αναγκαία, χωρίς να αποτελεί από μόνη της πλήρη απάντηση. Απαιτούνται οργανωμένα κέντρα αναφοράς, ταχύτερες αεροδιακομιδές, εξοπλισμένες μονάδες, στεγαστική κάλυψη και δίκτυα συνεργασίας με νοσοκομεία μεγαλύτερων νησιών και της ηπειρωτικής χώρας.

Η διαρκής επίκληση της έλλειψης ενδιαφέροντος από τους γιατρούς μεταφέρει την ευθύνη στους νέους επιστήμονες και συγκαλύπτει τις αδυναμίες του συστήματος. Όσο η υπηρεσία σε ένα απομακρυσμένο νησί ταυτίζεται με επαγγελματική απομόνωση και προσωπικό ρίσκο, οι προκηρύξεις θα παραμένουν άγονες και οι ακρίτες θα στερούνται την ιατρική φροντίδα που δικαιούνται.