ΓΣΕΕ: Υπερεργασία και απλήρωτες υπερωρίες

Η υπερεργασία, οι απλήρωτες υπερωρίες και η αυξανόμενη ψυχική και σωματική κόπωση διαμορφώνουν την καθημερινότητα μεγάλου μέρους των εργαζομένων στον ιδιωτικό τομέα, σύμφωνα με τα νέα στοιχεία της πανελλαδικής έρευνας του Ινστιτούτου Εργασίας της ΓΣΕΕ.

Η έρευνα πραγματοποιήθηκε σε δείγμα 6.000 εργαζομένων από όλη τη χώρα και αποτυπώνει μια αγορά εργασίας με έντονη πίεση χρόνου, αυξημένο φόρτο, συχνή υπέρβαση του ωραρίου και επιπλέον ώρες απασχόλησης που σε πολλές περιπτώσεις παραμένουν χωρίς χρηματική αμοιβή. Παράλληλα, αναδεικνύει την άμεση σύνδεση των εργασιακών συνθηκών με προβλήματα υγείας, όπως άγχος, εξάντληση, πονοκεφάλους και μυοσκελετικούς πόνους.

Σύμφωνα με τα ευρήματα, περισσότεροι από ένας στους τρεις εργαζόμενους, ποσοστό 35,5%, δηλώνουν ότι δουλεύουν πέρα από το κανονικό τους ωράριο. Η πρόσθετη εργασία, ωστόσο, δεν συνοδεύεται πάντα από αντίστοιχη οικονομική αποζημίωση. Μόλις το 54,7% όσων κάνουν υπερωρίες αναφέρει ότι αμείβεται για τις επιπλέον ώρες, ενώ το 34,5% δηλώνει ότι δεν πληρώνεται. Ένα ακόμη 8,9% λαμβάνει ρεπό ή άδεια αντί χρημάτων.

Στην πράξη, πάνω από τέσσερις στους δέκα εργαζόμενους που υπερβαίνουν το ωράριό τους δεν λαμβάνουν άμεση χρηματική αμοιβή για τον χρόνο που προσφέρουν. Το στοιχείο αυτό φωτίζει μια σοβαρή στρέβλωση στην αγορά εργασίας, όπου η επιπλέον παραγωγικότητα συχνά μεταφέρεται στις πλάτες των εργαζομένων χωρίς αντίστοιχη οικονομική αναγνώριση.

Πού καταγράφεται η μεγαλύτερη υπέρβαση ωραρίου

Η υπέρβαση του ωραρίου εμφανίζεται πιο συχνά στις μεγάλες επιχειρήσεις. Σε εταιρείες με περισσότερους από 250 εργαζόμενους, το ποσοστό όσων δηλώνουν ότι εργάζονται επιπλέον ώρες φτάνει το 45,4%, ενώ στις πολύ μικρές επιχειρήσεις περιορίζεται στο 32%. Η μεγαλύτερη ένταση υπερωριακής απασχόλησης καταγράφεται στις μεσαίες επιχειρήσεις, όπου σημαντικό τμήμα των εργαζομένων αναφέρει τουλάχιστον έξι πρόσθετες ώρες εργασίας την εβδομάδα.

Η έρευνα καταγράφει και σαφείς διαφοροποιήσεις ανάμεσα σε άνδρες και γυναίκες. Οι άνδρες δηλώνουν σε υψηλότερο ποσοστό ότι πληρώνονται για τις υπερωρίες τους, ενώ οι γυναίκες εμφανίζουν εντονότερη έκθεση στην απλήρωτη επιπλέον εργασία. Συγκεκριμένα, το 41,1% των γυναικών που δουλεύουν πέρα από το ωράριο δηλώνει ότι δεν αμείβεται για τον πρόσθετο χρόνο, έναντι 29,9% των ανδρών.

Το οικονομικό σκέλος αποτελεί μόνο μία πλευρά του προβλήματος. Τα στοιχεία δείχνουν ότι οι συνθήκες εργασίας επηρεάζουν ευθέως την υγεία των εργαζομένων. Η έντονη πίεση χρόνου και ο αυξημένος φόρτος εργασίας αναφέρονται από το 60,1% των συμμετεχόντων ως βασικοί παράγοντες επιβάρυνσης. Ακολουθεί η παρατεταμένη όρθια ή καθιστική στάση, με ποσοστό 58,8%, ενώ σχεδόν ένας στους τρεις εργαζόμενους αναφέρει επαναλαμβανόμενες σωματικές κινήσεις που επιβαρύνουν την καθημερινότητά του.

Άγχος, κόπωση και σωματική επιβάρυνση

Η εικόνα γίνεται ακόμη πιο βαριά για όσους εργάζονται πολλές επιπλέον ώρες κάθε εβδομάδα. Μεταξύ των εργαζομένων που δηλώνουν πάνω από 11 πρόσθετες ώρες εβδομαδιαίως, το 86,2% αναφέρει έντονη πίεση χρόνου και μεγάλο φόρτο εργασίας, ενώ περισσότεροι από τους μισούς δηλώνουν ότι συνεχίζουν να εργάζονται ακόμη και στον ελεύθερο χρόνο τους.

Ιδιαίτερη σημασία έχει η σύνδεση της απλήρωτης υπερωρίας με την ψυχολογική επιβάρυνση. Οι εργαζόμενοι που δεν αμείβονται για τις επιπλέον ώρες εμφανίζουν υψηλότερα επίπεδα άγχους, περισσότερες δυσκολίες συνεργασίας στο εργασιακό περιβάλλον και μεγαλύτερη πιθανότητα να αναφέρουν περιστατικά λεκτικής ή σωματικής βίας.

Το άγχος αναδεικνύεται ως το σημαντικότερο πρόβλημα υγείας που συνδέεται με την εργασία. Το 42,1% των εργαζομένων δηλώνει ότι το άγχος του εμφανίστηκε ή επιδεινώθηκε τους τελευταίους δώδεκα μήνες. Ακολουθούν οι πόνοι σε οστά, αρθρώσεις και μύες με 29,4%, οι πονοκέφαλοι ή η κόπωση των ματιών με 28,9% και η γενικευμένη κόπωση με 27,3%.

Τα υψηλότερα ποσοστά επιβάρυνσης εντοπίζονται στους εργαζόμενους που σκέφτονται συχνά να αλλάξουν δουλειά. Σε αυτή την ομάδα, σχεδόν δύο στους τρεις δηλώνουν έντονο άγχος, ενώ αυξημένα εμφανίζονται και τα ποσοστά μυοσκελετικών προβλημάτων, πονοκεφάλων και σωματικής εξάντλησης.

Τα ευρήματα της ΓΣΕΕ περιγράφουν μια αγορά εργασίας όπου η υπερεργασία δεν είναι μόνο ζήτημα αμοιβής ή τήρησης ωραρίου. Συνδέεται άμεσα με την ποιότητα ζωής, την ψυχική υγεία και τη συνολική αντοχή των εργαζομένων. Η πίεση για μεγαλύτερη παραγωγικότητα έχει πλέον σαφές προσωπικό κόστος για όσους καλούνται καθημερινά να στηρίζουν τη λειτουργία των επιχειρήσεων υπό όρους αυξημένης έντασης.