Η Τουρκία μελετά προσεκτικά τα λάθη του Ιράν και χαράσσει τη δική της διαδρομή προς μια τελική αναμέτρηση με τους αντιπάλους της, ανάμεσά τους η Ελλάδα και το Ισραήλ, επενδύοντας ανοιχτά πλέον στο ενδεχόμενο πυρηνικής ισχύος. Αυτή την εκτίμηση διατυπώνει ο Ρώσος αναλυτής Sergey Balmasov, περιγράφοντας μια Άγκυρα που εγκαταλείπει τις υπεκφυγές και προετοιμάζεται για σκληρές επιλογές.
Ο Balmasov, αναλυτής του Middle East Institute, σχολίασε στο «Ridus» τις δηλώσεις του Τούρκου υπουργού Εξωτερικών Hakan Fidan, με τις οποίες η Άγκυρα αναγνώρισε δημόσια την ανάγκη να εξετάσει την ανάπτυξη δικών της πυρηνικών όπλων. Η τοποθέτηση αυτή παρουσιάζεται ως φυσική εξέλιξη σε ένα περιβάλλον διεθνούς αστάθειας, όπου οι ισορροπίες καταρρέουν και οι εγγυήσεις ασφαλείας αμφισβητούνται.
Κατά τον ίδιο, ο Recep Tayyip Erdogan αντιλαμβάνεται πλήρως το τοπίο. Παρακολουθεί την πίεση που ασκείται στο Ιράν και συγκρίνει την κατάσταση με τη Βόρεια Κορέα, μια χώρα με σαφώς περιορισμένους πόρους που εξασφάλισε στρατηγικό βάρος μέσω πυρηνικών πυραύλων. Στο πλαίσιο αυτό, η Τουρκία εμφανίζεται να θεωρεί αναπόφευκτη μια μελλοντική σύγκρουση με το Ισραήλ και τη Δύση, καθώς επεκτείνει την επιρροή της προς τη Συρία και ευρύτερα στη Μέση Ανατολή. Η απόκτηση πυρηνικής αποτρεπτικής ισχύος προβάλλει ως εργαλείο εξίσωσης του συσχετισμού δυνάμεων.
Ο Balmasov επισημαίνει ότι η προετοιμασία δεν είναι καινούργια. Η Άγκυρα, όπως σημειώνει, κινείται εδώ και χρόνια στο παρασκήνιο, διαπραγματευόμενη πρόσβαση σε ουράνιο και οικοδομώντας τις τεχνικές και πολιτικές προϋποθέσεις για ένα μελλοντικό πυρηνικό οπλοστάσιο.
Η δημόσια συζήτηση άνοιξε επισήμως στις 9 Φεβρουαρίου, όταν ο Hakan Fidan, αναφερόμενος στο ενδεχόμενο πυρηνικής ικανότητας του Ιράν, δήλωσε ότι η Τουρκία θα εξαναγκαζόταν να μπει σε μια περιφερειακή κούρσα εξοπλισμών εάν εμφανιστούν πυρηνικά όπλα στην περιοχή. Ο ίδιος απέφυγε να απαντήσει αν η Άγκυρα επιθυμεί τέτοιο οπλισμό, αφήνοντας ωστόσο σαφή υπαινιγμό για τις προθέσεις της χώρας του, ενώ προηγήθηκαν αναφορές σε πιθανή πολιτική αλλαγή στην Τεχεράνη.
Στο διεθνές περιβάλλον, αναλυτές όπως ο Ariel Cohen εκτιμούν ότι το λεγόμενο «πυρηνικό κλαμπ» ενδέχεται να διευρυνθεί. Στο άμεσο μέλλον τοποθετεί την Τουρκία, τη Σαουδική Αραβία, την Αίγυπτο και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, ενώ συνδέει πιθανή αμερικανική αδυναμία στον Ειρηνικό με μια αλυσίδα εξελίξεων που θα μπορούσε να αγγίξει χώρες όπως η Νότια Κορέα, η Ιαπωνία, το Βιετνάμ και οι Φιλιππίνες. Σε επίσημο επίπεδο, καμία από αυτές τις χώρες δεν έχει ανακοινώσει τέτοιες προθέσεις, ωστόσο η δήλωση του Τούρκου ΥΠΕΞ θεωρείται σημείο καμπής.
Το διεθνές σκηνικό βαραίνει περαιτέρω από τις ανοιχτές εστίες έντασης. Η Ινδία και το Πακιστάν παραμένουν σε κατάσταση οριακής αντιπαράθεσης, ενώ Ηνωμένες Πολιτείες και Ρωσία άφησαν να λήξει η συμφωνία «New Start» χωρίς αντικατάσταση, αποδυναμώνοντας το πλαίσιο ελέγχου των πυρηνικών.
Σε συνέντευξή του στο CNN Turk, ο Fidan μίλησε για έναν περιφερειακό αγώνα πυρηνικών όπλων που θα μπορούσε να επιβληθεί στην Τουρκία λόγω των ιρανικών φιλοδοξιών. Υπογράμμισε ότι το ζήτημα αφορά στρατηγικό επίπεδο και εντάσσεται στο ευρύτερο περιβάλλον ασφάλειας. Η Τουρκία παραμένει μέλος της Συνθήκης Μη Διάδοσης και δεν διαθέτει πρόγραμμα πυρηνικών όπλων, ενώ κατασκευάζει πυρηνικούς σταθμούς για ενεργειακούς σκοπούς και φιλοξενεί αμερικανικά πυρηνικά στη βάση του Ιντσιρλίκ χωρίς δικαίωμα χρήσης.
Την ίδια στιγμή, η Άγκυρα κατηγορεί το Ισραήλ ότι διαθέτει πυρηνικό οπλοστάσιο και αποδίδει σε αυτό αποσταθεροποιητικό ρόλο. Ο Fidan σημείωσε ότι οι αεροπορικές επιθέσεις δεν επιφέρουν πολιτικές αλλαγές στην Τεχεράνη και προειδοποίησε για τις αντοχές της Μέσης Ανατολής σε έναν ακόμη πόλεμο, συνδέοντας την αμφισβήτηση των αμερικανικών εγγυήσεων με τον κίνδυνο νέων πυρηνικών ανταγωνισμών.
Παράλληλα, η ένταση στο ελληνοτουρκικό μέτωπο παραμένει σταθερός παράγοντας αστάθειας στην Ανατολική Μεσόγειο. Η εμβάθυνση της στρατηγικής σχέσης Αθήνας–Ισραήλ και οι δηλώσεις για επέκταση των ελληνικών χωρικών υδάτων επαναφέρουν το Αιγαίο στο επίκεντρο. Οι διαφορετικές αντιλήψεις για το καθεστώς των νησιών, οι αντικρουόμενες συμφωνίες οριοθέτησης και ο ρόλος της Κύπρου συνθέτουν ένα περίπλοκο σκηνικό.
Αναλυτές στο Ισραήλ εκτιμούν ότι η Αθήνα, αξιοποιώντας το διεθνές δίκαιο και τη στρατηγική της δικτύωση, επιδιώκει να μεταβάλει το πλαίσιο, αποκτώντας πρόσβαση σε προηγμένα οπλικά συστήματα. Η Άγκυρα παρακολουθεί με ανησυχία και απαντά με κινήσεις στο πεδίο, από NAVTEX μεγάλης διάρκειας έως παρεμβάσεις που αποσκοπούν στη δημιουργία τετελεσμένων.
Η τουρκική πλευρά θεωρεί ότι αγγίζονται πάγιες κόκκινες γραμμές και εμφανίζεται αποφασισμένη να αμφισβητήσει κάθε εξέλιξη που εκλαμβάνει ως απειλή. Στο φόντο αυτών των κινήσεων, η συζήτηση για τα πυρηνικά αποκτά βαρύτητα και λειτουργεί ως πολλαπλασιαστής έντασης σε μια περιοχή που ήδη κινείται στα όρια.
