Τουρκικό casus belli με νόμο στο Αιγαίο

Η Τουρκία περνά πλέον από τη ρητορική στην επίσημη θεσμική κατοχύρωση των αναθεωρητικών της επιδιώξεων, καθώς το δόγμα της «Γαλάζιας Πατρίδας» εισέρχεται στη Μεγάλη Εθνοσυνέλευση με τη μορφή νομοσχεδίου. Η κυβέρνηση Ερντογάν προωθεί ένα πλαίσιο 15 σημείων, το οποίο επιχειρεί να ντύσει με κρατική νομιμοποίηση τις τουρκικές αξιώσεις στις θάλασσες που περιβάλλουν τη χώρα.

Το νέο νομοθέτημα συνιστά ευθεία κλιμάκωση απέναντι στην Ελλάδα, καθώς επαναφέρει σε θεσμικό επίπεδο την απειλή πολέμου σε περίπτωση που η Αθήνα ασκήσει το νόμιμο δικαίωμά της για επέκταση των χωρικών υδάτων στα 12 ναυτικά μίλια. Η Άγκυρα επιχειρεί να μετατρέψει μια διαχρονική απειλή σε μόνιμο εργαλείο πίεσης, παγιώνοντας το casus belli ως βασικό πυλώνα της πολιτικής της στο Αιγαίο.

Το casus belli γίνεται θεσμικό εργαλείο πίεσης

Η κατάθεση του νομοσχεδίου αναμένεται μετά την ολοκλήρωση της εθνικής εορτής του Μπαϊραμιού, το Σάββατο 30 Μαΐου. Το κείμενο ενσωματώνει ρητά τη Σύμβαση του Μοντρέ, καθώς και την απόφαση της τουρκικής Βουλής του 1995, σύμφωνα με την οποία τυχόν επέκταση των ελληνικών χωρικών υδάτων στο Αιγαίο στα 12 μίλια θεωρείται αιτία πολέμου.

Με το νέο πλαίσιο, η Τουρκία επιμένει στη διατήρηση των 6 ναυτικών μιλίων στο Αιγαίο, ενώ εφαρμόζει τα 12 μίλια στη Μεσόγειο και στη Μαύρη Θάλασσα. Πρόκειται για προκλητική επιλεκτική εφαρμογή κανόνων, με στόχο να εμποδιστεί η Ελλάδα από την άσκηση δικαιώματος που απορρέει από το Διεθνές Δίκαιο της Θάλασσας.

Η Αθήνα διατηρεί τα χωρικά της ύδατα στα 6 μίλια από το 1936, ενώ η Τουρκία καθόρισε τα δικά της το 1964. Η τουρκική στάση αποτυπώνει μια σταθερή στρατηγική εκβιασμού, η οποία επιδιώκει να εμφανίσει ως μονομερή ελληνική πρόκληση την εφαρμογή ενός νόμιμου κυριαρχικού δικαιώματος.

ΑΟΖ, έρευνες και ζώνες ειδικού καθεστώτος

Το νομοσχέδιο δίνει στην τουρκική κυβέρνηση αυξημένες αρμοδιότητες για τον χαρακτηρισμό θαλάσσιων περιοχών ως ζωνών «ειδικού καθεστώτος», ιδίως σε θαλάσσιες εκτάσεις όπου απουσιάζει επίσημη οριοθέτηση Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης. Μέσα από αυτή τη ρύθμιση, η Άγκυρα επιχειρεί να αποκτήσει μηχανισμό ελέγχου σε κρίσιμες δραστηριότητες, όπως οι σεισμικές έρευνες, οι γεωτρήσεις, η εξόρυξη υδρογονανθράκων και η αλιεία.

Παράλληλα, ανοίγει ο δρόμος για μονομερείς ανακηρύξεις ΑΟΖ στη Μαύρη Θάλασσα, στη Μεσόγειο και στο Αιγαίο. Η πρόβλεψη αυτή υπηρετεί ευθέως το αφήγημα της «Γαλάζιας Πατρίδας», το οποίο επιχειρεί να ανατρέψει ισορροπίες, να αμφισβητήσει ελληνικά κυριαρχικά δικαιώματα και να δημιουργήσει τετελεσμένα εις βάρος της Ελλάδας.

Η νομική αναδιάταξη που επιχειρεί η Άγκυρα περιλαμβάνει και κατάργηση παλαιότερων διατάξεων. Ο νόμος 476 περί «Χωρικών Υδάτων» του 1964 αποσύρεται, ενώ αναθεωρείται και ο νόμος 2674 του 1982. Η παλαιά πρόβλεψη για χωρικά ύδατα 6 μιλίων και δυνατότητα επέκτασης από τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας αντικαθίσταται από ένα νέο πλαίσιο, απολύτως προσαρμοσμένο στις επιθετικές στοχεύσεις της τουρκικής εξωτερικής πολιτικής.

Η εξέλιξη αυτή επιβεβαιώνει ότι η Τουρκία δεν περιορίζεται σε λεκτικές προκλήσεις. Οργανώνει θεσμικά τις διεκδικήσεις της, μετατρέπει τον αναθεωρητισμό σε εσωτερικό δίκαιο και επιχειρεί να καταστήσει την απειλή πολέμου σταθερό στοιχείο της διαπραγμάτευσης με την Ελλάδα. Απέναντι σε αυτή την κλιμάκωση, η ελληνική πλευρά καλείται να αντιμετωπίσει το ζήτημα με σαφή στρατηγική, διπλωματική κινητοποίηση και αποτρεπτική ετοιμότητα.