Στο απομονωμένο κάστρο Alden Biesen, στο Ράικχοφεν του Βελγίου, οι ηγέτες των 27 κρατών-μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης ολοκλήρωσαν τις εργασίες της άτυπης Συνόδου Κορυφής με αιχμή την ενίσχυση της ευρωπαϊκής ανταγωνιστικότητας. Σε μια συγκυρία κατά την οποία η Ένωση βρίσκεται αντιμέτωπη με βαθιές πολιτικές αβεβαιότητες, έντονες γεωστρατηγικές πιέσεις και τον κίνδυνο οικονομικής περιθωριοποίησης ανάμεσα στις Ηνωμένες Πολιτείες και την Κίνα, η συνάντηση κατέγραψε προθέσεις και διακηρύξεις χωρίς να παραγάγει δεσμευτικό πολιτικό αποτέλεσμα. Το τραπέζι των συζητήσεων γέμισε με αναφορές στην εμβάθυνση της ενιαίας αγοράς, στη στήριξη της καινοτομίας και στην ανάγκη στρατηγικής αυτονομίας, αποκαλύπτοντας για ακόμη μία φορά τις εσωτερικές ρωγμές που καθηλώνουν την Ένωση σε αργά και ασύνδετα βήματα.
Ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Αντόνιο Κόστα έθεσε ως άμεση προτεραιότητα την ενίσχυση της ενιαίας αγοράς, υπογραμμίζοντας την ανάγκη απλούστευσης της νομοθεσίας, περιορισμού των διοικητικών βαρών και ενεργοποίησης ιδιωτικών κεφαλαίων προς όφελος της καινοτομίας. Η συμμετοχή των πρώην πρωθυπουργών της Ιταλίας, Μάριο Ντράγκι και Ενρίκο Λέτα, προσέδωσε θεσμικό βάθος στη συζήτηση για τα χρόνια εμπόδια και τη γραφειοκρατική δυσκαμψία που έχουν παγιδεύσει την ενιαία αγορά, όπως είχαν αποτυπωθεί στις εκθέσεις τους το 2024, αφήνοντας ωστόσο ανοιχτό το ερώτημα της πολιτικής βούλησης για ουσιαστική υπέρβαση αυτών των αγκυλώσεων.
Η πρόεδρος της Κομισιόν Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν επανέφερε στο προσκήνιο την έννοια της «ευρωπαϊκής προτίμησης», εισηγούμενη τη σύνδεση της δημόσιας χρηματοδότησης με την προμήθεια ευρωπαϊκού εξοπλισμού και τεχνολογίας, ιδίως σε τομείς στρατηγικής σημασίας. Η ιδέα προκάλεσε επιφυλάξεις σε κράτη-μέλη όπως η Γερμανία, το Βέλγιο και η Ιταλία, που έθεσαν ζήτημα περιορισμένης και αναλογικής εφαρμογής, επικαλούμενα τη συνοχή της εμπορικής πολιτικής της Ένωσης και τις διεθνείς της δεσμεύσεις.
Στο ίδιο πλαίσιο κινήθηκε και ο Γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν, ζητώντας σαφές χρονοδιάγραμμα αποφάσεων έως τον Ιούνιο και αφήνοντας ανοιχτό το ενδεχόμενο ενεργοποίησης των «ενισχυμένων συνεργασιών» για ομάδες κρατών που επιθυμούν ταχύτερη πρόοδο. Η προσέγγιση αυτή, που αναδεικνύεται ως το μοναδικό λειτουργικό εργαλείο άμεσης δράσης εντός ενός πλαισίου παραλυτικής ομοφωνίας, άνοιξε εκ νέου τη συζήτηση για τα όρια και το περιεχόμενο της ευρωπαϊκής ενότητας.
Παράλληλα, στο τραπέζι βρέθηκαν ζητήματα χρηματοδότησης έργων ευρωπαϊκής κλίμακας, αναθεώρησης του Συστήματος Εμπορίας Δικαιωμάτων Εκπομπών και αντιμετώπισης της κερδοσκοπίας στις ενεργειακές τιμές, αναδεικνύοντας την ανάγκη στήριξης της ευρωπαϊκής βιομηχανίας μέσα από αποκλίνουσες εθνικές προτεραιότητες. Η Ιταλίδα πρωθυπουργός Τζόρτζια Μελόνι αναφέρθηκε στον ρόλο της ιταλογερμανικής συνεργασίας ως κινητήριας δύναμης για την ανταγωνιστικότητα, διευκρινίζοντας ότι το σχήμα αυτό δεν συγκροτεί κλειστό ή αποκλειστικό άξονα.
Η πρόταση Μακρόν για κοινό δανεισμό και ευρωομόλογα με στόχο επενδύσεις στην άμυνα, την Τεχνητή Νοημοσύνη και τη διπλή μετάβαση ανέδειξε εκ νέου το χάσμα ανάμεσα στη στρατηγική φιλοδοξία και τη δυνατότητα συναίνεσης. Χώρες όπως η Ουγγαρία του Βίκτορ Όρμπαν εξέφρασαν ανοιχτά τη δυσπιστία τους απέναντι σε κοινά χρηματοδοτικά εργαλεία, προτάσσοντας την εθνική οικονομική κυριαρχία.
Η άτυπη Σύνοδος κατέληξε σε ένα πλαίσιο γενικών κατευθύνσεων: ενίσχυση της ενιαίας αγοράς, προστασία των ευρωπαϊκών επιχειρήσεων, κινητοποίηση κεφαλαίων για την καινοτομία και διερεύνηση μηχανισμών ταχύτερης συνεργασίας. Οι αποφάσεις μετατέθηκαν χρονικά, ενώ οι διαφωνίες παρέμειναν ακέραιες. Το διακύβευμα της επόμενης περιόδου συμπυκνώνεται σε μία πρόκληση: η Ευρωπαϊκή Ένωση να κινηθεί με ταχύτητα και να μετατρέψει τις διακηρύξεις σε χειροπιαστή πολιτική πράξη, πριν εγκλωβιστεί οριστικά στη γεωοικονομική πίεση των μεγάλων δυνάμεων.
