Ένα ταξίδι στην ελληνική περιφέρεια καταγράφει μια πρωτοφανή εξέλιξη, καθώς για πρώτη φορά στη μακραίωνη ιστορική της διαδρομή η Ελλάδα απομακρύνεται από τη γεωργική παραγωγή, μια μεταβολή που δεν συνδέεται με φυσική καταστροφή ή πολεμική σύγκρουση, αλλά αποδίδεται σε πολιτική επιλογή και σε μια συστηματική, οργανωμένη αποδόμηση της υπαίθρου με ευθύνη της κυβέρνησης της Ν.Δ., η οποία αποτυπώνεται στην εικόνα των χωριών που αδειάζουν, των καλλιεργήσιμων εκτάσεων που εγκαταλείπονται και των νεότερων γενεών που αποχωρούν, αφήνοντας πίσω κυρίως ηλικιωμένους να δίνουν καθημερινή μάχη με την εγκατάλειψη της γης.
Η υποχρέωση δήλωσης παραγωγής πριν ακόμη ολοκληρωθεί η διαδικασία έκθλιψης, σε συνδυασμό με τιμές που υπολείπονται σημαντικά του κόστους παραγωγής, οδηγεί χιλιάδες ελαιοκαλλιεργητές εκτός δραστηριότητας, καθώς το οικονομικό αποτέλεσμα λειτουργεί αποτρεπτικά για τη συνέχιση της συγκομιδής, με αποτέλεσμα οι καλλιέργειες να εγκαταλείπονται και η ελαιοπαραγωγή να υποχωρεί δραματικά, ενώ την ίδια στιγμή σημαντικά κονδύλια αγροτικών επιδοτήσεων μέσω του ΟΠΕΚΕΠΕ κατευθύνθηκαν σε κομματικά δίκτυα, με έντεκα στελέχη της Ν.Δ. να παραπέμπονται από την Ευρωπαϊκή Εισαγγελία υπό την Laura Kövesi για υποθέσεις διαφθοράς, σε μια συγκυρία όπου μεγάλα ποσά απομακρύνονταν από τους πραγματικούς δικαιούχους και η πίεση στον αγροτικό κόσμο εντεινόταν.
Η επίδραση αυτών των εξελίξεων υπερβαίνει το οικονομικό επίπεδο και επηρεάζει καθοριστικά το ηθικό των μικρών παραγωγών, οι οποίοι βλέπουν τη βιωσιμότητά τους να υπονομεύεται, ενώ η εικόνα της διοχέτευσης πόρων σε μη παραγωγικούς αποδέκτες ενισχύει την απογοήτευση και οδηγεί σε αποχώρηση από την παραγωγή, με μια σειρά επιβαρυντικών μέτρων, όπως το τεκμαρτό εισόδημα, το αυξημένο κόστος ενέργειας, τα καύσιμα και τα λιπάσματα, να επιτείνουν το ήδη υψηλό κόστος και να συμβάλλουν στη συνολική πτώση της παραγωγής, την ώρα που η εμπορική συμφωνία της Mercosur, που υποστηρίχθηκε από την κυβέρνηση της Ν.Δ., προστίθεται ως επιπλέον παράγοντας πίεσης στο αγροτικό εισόδημα.
Η μεταβολή στη γεωργία εντάσσεται σε ένα ευρύτερο μοντέλο αναδιάρθρωσης που παραπέμπει σε συγκέντρωση γης και πόρων και εξελίσσεται σε διακριτά στάδια, αρχικά με τη μετατροπή της παραγωγής σε οικονομικά ασύμφορη δραστηριότητα μέσω αύξησης κόστους, πίεσης τιμών, φορολογικών επιβαρύνσεων και απώλειας επιδοτήσεων, οδηγώντας τον μικρό και μεσαίο παραγωγό, που αποτέλεσε ιστορικά βασικό πυλώνα της κοινωνίας, σε έξοδο από τον κλάδο, ενώ στη συνέχεια η αξία της γης μειώνεται και οι οικονομικές υποχρεώσεις, τα χρέη και οι θεσμικές απαιτήσεις οδηγούν σε μεταβιβάσεις, συγκέντρωση ιδιοκτησίας και μετατόπιση προς μεγάλα επενδυτικά σχήματα.
Στο τελικό στάδιο, η ιδιοκτησία συγκεντρώνεται σε επενδυτικά κεφάλαια και η καλλιέργεια πραγματοποιείται με εντατικοποιημένες μεθόδους και εργατικό δυναμικό που δεν συνδέεται με τη γη, ένα μοντέλο που έχει ήδη εφαρμοστεί σε περιοχές της Ανατολικής Ευρώπης, της Λατινικής Αμερικής και της Αφρικής, συνοδευόμενο από πληθυσμιακές μετακινήσεις και μεταβολές στις κοινωνικές δομές, ενώ η ιστορική διάσταση της εξέλιξης καταγράφεται ως ιδιαίτερα σημαντική, καθώς για πρώτη φορά η ελληνική γη αποσυνδέεται από τον τοπικό πληθυσμό με τον οποίο ήταν διαχρονικά συνδεδεμένη.
Η αποχώρηση των κατοίκων από την ύπαιθρο δημιουργεί κενά που καλύπτονται από μεταναστευτικούς πληθυσμούς, με τη μετάβαση από τον Έλληνα ιδιοκτήτη αγρότη στον εργαζόμενο γης χωρίς ιδιοκτησία να συνιστά μια βαθιά κοινωνική μεταβολή, η οποία εντάσσεται σε ένα ευρύτερο πλαίσιο μετασχηματισμού που αφορά και άλλους τομείς, όπως η βιομηχανία, οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις και η μετακίνηση νέων στο εξωτερικό, οδηγώντας σε ένα παραγωγικό μοντέλο εξαρτημένο και χαμηλής σταθερότητας, με τη γεωργία να οδηγείται σε πλήρη αποδυνάμωση και τις συνέπειες να επεκτείνονται στην κοινωνική και εθνική συνοχή.
Η εγκατάλειψη της γης, η μείωση της εγχώριας παραγωγής και η αυξανόμενη εξάρτηση από εισαγωγές διαμορφώνουν ένα νέο περιβάλλον, στο οποίο η απειλή για τη χώρα εντοπίζεται στο εσωτερικό της, ενώ το συνολικό κόστος των επιλογών αυτών εκτιμάται ότι θα επιβαρύνει το σύνολο της κοινωνίας.
