Σχέδιο αναδιάταξης αμερικανικών στρατευμάτων στο εσωτερικό του ΝΑΤΟ επεξεργάζεται η κυβέρνηση του Ντόναλντ Τραμπ, με σαφή πολιτικά και στρατηγικά κριτήρια. Σύμφωνα με δημοσίευμα της Wall Street Journal, η Ουάσινγκτον εξετάζει το ενδεχόμενο να μειώσει ή και να αποσύρει δυνάμεις από χώρες της Συμμαχίας που θεωρεί ότι δεν στάθηκαν επαρκώς στο πλευρό των ΗΠΑ και του Ισραήλ στον πόλεμο με το Ιράν, ενώ την ίδια ώρα μελετά ενίσχυση της παρουσίας της σε κράτη που αξιολογούνται ως περισσότερο συνεργάσιμα, ανάμεσά τους και η Ελλάδα.
Στο υπό διαμόρφωση αυτό πλάνο, χώρες όπως η Ισπανία, η Γερμανία, η Ιταλία και η Γαλλία βρίσκονται στο μικροσκόπιο της αμερικανικής διοίκησης, επειδή φέρονται να έθεσαν περιορισμούς ή να αρνήθηκαν τη χρήση βάσεων και εναέριου χώρου για επιχειρήσεις που συνδέονταν με το ιρανικό μέτωπο. Στον αντίποδα, η Πολωνία, η Ρουμανία, η Λιθουανία και η Ελλάδα καταγράφονται από αμερικανικές πηγές ως χώρες που έδειξαν μεγαλύτερη προθυμία στήριξης και για αυτό εξετάζονται ως πιθανοί αποδέκτες πρόσθετης στρατιωτικής παρουσίας.
Πίεση στους «απρόθυμους» συμμάχους
Η πρόταση παραμένει ακόμη σε πρώιμη φάση και δεν έχει λάβει οριστική πολιτική μορφή, όμως ήδη περιλαμβάνει σενάρια με πραγματικό βάρος, όπως κλείσιμο αμερικανικών βάσεων σε συγκεκριμένες ευρωπαϊκές χώρες και μεταφορά μονάδων σε άλλα κράτη-μέλη. Η εφαρμογή ενός τέτοιου σχεδίου θα εξαρτηθεί από την υποστήριξη κορυφαίων παραγόντων του Λευκού Οίκου, ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις ενδέχεται να απαιτηθεί και η έγκριση του Κογκρέσου, ιδίως όπου το εύρος της αναδιάταξης θα αγγίζει ευρύτερες στρατηγικές δεσμεύσεις των ΗΠΑ στην Ευρώπη.
Η συζήτηση αυτή δεν αφορά μια περιθωριακή δύναμη. Οι Ηνωμένες Πολιτείες διατηρούν περίπου 84.000 στρατιώτες στην Ευρώπη, με τις βάσεις και τις υποδομές τους να λειτουργούν όχι μόνο ως εργαλεία αποτροπής στο ευρωατλαντικό πεδίο, αλλά και ως επιχειρησιακοί κόμβοι για αποστολές σε άλλες περιοχές του κόσμου. Παράλληλα, η αμερικανική στρατιωτική παρουσία έχει και σαφές οικονομικό αποτύπωμα στις χώρες υποδοχής, γεγονός που μετατρέπει κάθε συζήτηση περί αποχώρησης ή ενίσχυσης δυνάμεων σε ζήτημα με ευρύτερες γεωπολιτικές και οικονομικές συνέπειες.
Η Ελλάδα στο στρατόπεδο των «πρόθυμων»
Στο δημοσίευμα, η Ελλάδα εμφανίζεται να συγκαταλέγεται στις χώρες που αντιμετωπίζονται θετικά από την Ουάσινγκτον. Η αμερικανική πλευρά φαίνεται να αποτιμά ευνοϊκά τόσο τη συνολική στάση της Αθήνας όσο και το γεγονός ότι συγκαταλέγεται στα κράτη της Συμμαχίας με υψηλότερες αμυντικές δαπάνες ως ποσοστό του ΑΕΠ. Αυτή η εικόνα ενισχύει το ενδεχόμενο η χώρα να βρεθεί ανάμεσα στους αποδέκτες πρόσθετων αμερικανικών στρατιωτικών μετακινήσεων, εφόσον το σχέδιο προχωρήσει από το επίπεδο της επεξεργασίας στο επίπεδο της εφαρμογής.
Το ίδιο ρεπορτάζ αποτυπώνει και το βαθύτερο πολιτικό υπόβαθρο της πρωτοβουλίας. Δεν πρόκειται μόνο για ανακατανομή στρατιωτικών μέσων, αλλά για μηχανισμό πίεσης προς ευρωπαϊκές πρωτεύουσες που η κυβέρνηση Τραμπ θεωρεί ανεπαρκώς ευθυγραμμισμένες με τις αμερικανικές επιλογές. Η λογική της «ανταμοιβής» και της «τιμωρίας» μέσα στο ΝΑΤΟ επιβεβαιώνει το αυξανόμενο ρήγμα ανάμεσα στην Ουάσινγκτον και σε τμήμα της ευρωπαϊκής ηγεσίας, σε μια στιγμή κατά την οποία η συνοχή της Συμμαχίας δοκιμάζεται ήδη από τις συνέπειες του πολέμου με το Ιράν και τις ανοιχτές αμερικανικές απειλές περί αποστασιοποίησης από το ΝΑΤΟ.
Μέσα σε αυτό το κλίμα, ιδιαίτερο βάρος αποκτά και η επικοινωνία του Ντόναλντ Τραμπ με τον γενικό γραμματέα του ΝΑΤΟ Μαρκ Ρούτε. Σύμφωνα με όσα μεταδίδονται από αμερικανικές πηγές, ο Λευκός Οίκος προετοίμαζε μια πολύ ευθεία και ειλικρινή συζήτηση για τη στάση των συμμάχων, ενώ ο ίδιος ο Ρούτε παραδέχθηκε δημοσίως ότι ο Αμερικανός πρόεδρος είναι εμφανώς απογοητευμένος από ορισμένα μέλη της Συμμαχίας. Η εικόνα που διαμορφώνεται είναι σαφής: η Ουάσινγκτον δεν αντιμετωπίζει πλέον το ΝΑΤΟ ως ενιαίο στρατηγικό χώρο, αλλά όλο και περισσότερο ως πεδίο διαβάθμισης συμμάχων ανάλογα με τον βαθμό συμμόρφωσής τους στις αμερικανικές προτεραιότητες.
